De roeping van Mattheüs

De roeping van Mattheüs staat in drie evangeliën: Mattheüs 9:9-13, Markus 2:13-17 en Lukas 5:27-32. Alle drie vertellen haar direct na de genezing van een verlamde man; bij Markus en Lukas is dat de man die door het dak werd neergelaten (zie de verlamde door het dak).

Hoe verliep de roeping van Mattheüs (Levi) bij het tolhuis?

Jezus ging naar de zee, de hele schare kwam bij Hem en Hij leerde hen (Markus 2:13). Toen Hij verder ging, zag Hij een man in het tolhuis zitten. Het evangelie naar Mattheüs noemt hem Mattheüs; Markus en Lukas noemen hem Levi, en Markus voegt toe dat hij de zoon van Alfeüs was (Markus 2:14). Jezus zei tot hem: "Volg Mij" (Mattheüs 9:9). Er volgt geen gesprek en geen voorwaarde. Lukas beschrijft het antwoord: "En hij, alles verlatende, stond op en volgde Hem" (Lukas 5:28).

Wat vroegen de Farizeeën over de maaltijd?

Daarna zat Jezus aan tafel in het huis van Mattheüs. Volgens Lukas richtte Levi Hem een grote maaltijd aan (Lukas 5:29). Er kwamen veel tollenaars en zondaars, die met Jezus en Zijn discipelen aanzaten; Markus zegt dat het er velen waren en dat zij Hem gevolgd waren (Markus 2:15). De Farizeeën zagen het en vroegen de discipelen: "Waarom eet uw Meester met de tollenaren en de zondaren" (Mattheüs 9:11)? Lukas zegt dat zij murmureerden (Lukas 5:30).

Wat bedoelde Jezus met de medicijnmeester?

Jezus hoorde het en gaf Zelf antwoord: "Die gezond zijn hebben den medicijnmeester niet van node, maar die ziek zijn" (Mattheüs 9:12). Een medicijnmeester is een arts. Hij gaat naar de zieken toe, niet om de ziekte goed te keuren, maar om te genezen. Daarna stuurde Jezus de Farizeeën terug naar de Schrift: "Doch gaat heen en leert, wat het zij: Ik wil barmhartigheid, en niet offerande" (Mattheüs 9:13). Dat woord komt uit Hosea 6:6. Hij eindigde met de reden van Zijn komst: Hij was niet gekomen om rechtvaardigen te roepen, maar zondaars tot bekering. Meer over Mattheüs zelf, zijn plaats onder de twaalf en het evangelie dat zijn naam draagt, leest u op de pagina over Mattheüs.

Een tollenaar haalde tol en belasting op, aan een weg, een brug of een haven. Hoe het stelsel precies werkte, verschilde per streek en tijd. Veel Joden zagen tollenaars als mensen die met de machthebbers samenwerkten en zich verrijkten; Johannes de Doper zei tegen tollenaars: "Eist niet meer, dan hetgeen u gezet is" (Lukas 3:13). In de evangeliën worden zij vaak in één adem met zondaars genoemd.

In deze geschiedenis gaat het initiatief van Jezus uit. Hij ziet Mattheüs, Hij spreekt, en Zijn woord brengt de tollenaar in beweging. Mattheüs hoeft niets eerst te verbeteren of te beloven. Dat is genade: de roeping rust niet op wat de mens meebrengt, maar op Hem Die roept.

Aan tafel laat Jezus zien waarom Hij gekomen is. Hij noemt Zichzelf de medicijnmeester voor zieken. Wie zichzelf gezond noemt, ziet geen reden om Hem te zoeken. Met Hosea 6:6 wijst Hij de Farizeeën op het hart van God. De SV vertaalt het bij Hosea met "Want Ik heb lust tot weldadigheid, en niet tot offer" (zie de uitleg bij Hosea 6). God wil geen offers zonder liefde. Jezus haalt hetzelfde woord later opnieuw aan (Mattheüs 12:7).

Over de rechtvaardigen die Jezus niet kwam roepen, denken uitleggers verschillend. Sommigen lezen het als een verwijzing naar wie zichzelf rechtvaardig vindt (vergelijk Lukas 18:9). Anderen zeggen dat Jezus de vraag van de Farizeeën gewoon beantwoordt: Zijn werk geldt zondaars. Beide sluiten aan bij de Schrift, want "Er is niemand rechtvaardig, ook niet een" (Romeinen 3:10). Zie ook de uitleg bij Mattheüs 9.

Niemand staat te ver weg voor de roepstem van Christus. Mattheüs zat midden in zijn werk aan het tolhuis toen hij geroepen werd. Jezus vroeg niet eerst om een ander leven; het andere leven begon met het woord van Christus: Hij riep, en Mattheüs stond op en volgde Hem. Ook vandaag roept Hij zondaars tot bekering, en die roeping is het begin, niet de beloning.

Volgen betekent verlaten. Lukas zegt dat Mattheüs alles verliet. De Heere vraagt van Zijn volgelingen niet een stukje van hun leven, maar het geheel. Wat Hij geeft, is meer dan wat zij achterlaten. Voor Mattheüs betekende het een plaats onder de twaalf, in het gezelschap van de Heere Zelf.

De vraag van de Farizeeën kan ook de onze worden. Wie zich verbaast over de mensen met wie Jezus aan tafel zit, moet zich afvragen of hij zichzelf nog als zieke ziet. Het antwoord van Jezus is een opdracht: "gaat heen en leert" (Mattheüs 9:13). Barmhartigheid voor zondaars is geen randzaak, maar het hart van wat God wil.