De verlamde door het dak

Markus 2:1-12 en Lukas 5:17-26 vertellen hoe de Heere Jezus in Kapernaüm een verlamde man eerst zijn zonden vergaf en hem daarna liet opstaan. Mattheüs vertelt dezelfde geschiedenis korter (Mattheüs 9:1-8). Het gebeurde in het begin van Jezus’ werk in Galilea. Lukas plaatst het kort na de wonderbare visvangst, waarbij Simon geroepen werd (Lukas 5:1-11; zie de uitleg bij Lukas 5), en na de reiniging van een melaatse (Lukas 5:12-16). Het gerucht van Jezus ging overal rond, en grote scharen kwamen om Hem te horen en door Hem genezen te worden (Lukas 5:15).

Hoe kwam de verlamde door het dak bij Jezus?

Na enige dagen kwam Jezus weer in Kapernaüm, en het werd bekend dat Hij in huis was. Er kwamen zoveel mensen dat zelfs de plaatsen bij de deur hen niet meer konden bevatten. Jezus sprak het woord tot hen (Markus 2:1-2). Lukas noemt wie er zaten: Farizeeën en leraars der wet uit alle vlekken van Galilea, uit Judea en uit Jeruzalem. Hij voegt eraan toe dat de kracht des Heeren er was om hen te genezen (Lukas 5:17).

Toen kwamen er enkelen bij Jezus met een geraakte, dat is een verlamde. Hij werd door vier mannen gedragen (Markus 2:3). Hij lag op een bed, en de dragers wilden hem binnenbrengen en voor Jezus neerleggen (Lukas 5:18). Door de schare kwamen zij er niet bij. Daarom klommen zij op het dak, maakten het open boven de plek waar Jezus was en lieten het bed met de verlamde naar beneden zakken, midden in het huis, voor Jezus (Markus 2:4; Lukas 5:19). Lukas zegt dat zij hem door de tichelen neerlieten. Wie de dragers waren, zeggen de evangeliën niet.

Wat zei Jezus tegen de verlamde man?

Jezus zag hun geloof. Het werd zichtbaar in wat zij deden: een volle deur hield hen niet tegen. Toen sprak Hij tot de verlamde man: "Zoon, uw zonden zijn u vergeven" (Markus 2:5). Bij Lukas luidt de aanspreking Mens, en volgens Mattheüs zei Jezus er ook bij dat de man welgemoed moest zijn (Mattheüs 9:2). Iedereen in het huis kon zien dat de man verlamd was. Toch sprak Jezus eerst over zijn zonden en nog niet over zijn verlamming. De tekst zegt niet dat deze verlamming het gevolg was van een bepaalde zonde. Wel laat zij zien wat Jezus als eerste gaf.

Wat dachten de schriftgeleerden in hun hart?

Er zaten ook schriftgeleerden, kenners en uitleggers van de wet. Zij overdachten in hun hart dat Jezus godslastering sprak, en zij vroegen zich af: "Wie kan de zonden vergeven, dan alleen God"? (Markus 2:7). Lasteren is God oneer aandoen, en wie als mens voor zich opeist wat alleen God toekomt, lastert Hem. Op het lasteren van de Naam des HEEREN stond in de wet de doodstraf (Leviticus 24:16). Jezus wist meteen in Zijn geest wat zij dachten, en Hij vroeg hun waarom zij deze dingen in hun hart overdachten (Markus 2:8).

Hoe liet Jezus zien dat Hij macht heeft om zonden te vergeven?

Jezus legde hun een vraag voor. Wat is lichter: tegen de verlamde zeggen dat zijn zonden vergeven zijn, of zeggen dat hij moet opstaan, zijn bed opnemen en wandelen (Markus 2:9)? Het eerste kan niemand met eigen ogen controleren. Of een verlamde opstaat, kan ieder zien. Daarom zei Jezus: "Doch opdat gij moogt weten, dat de Zoon des mensen macht heeft, om de zonden op de aarde te vergeven" (Markus 2:10). Toen wendde Hij Zich tot de geraakte: "Ik zeg u: Sta op, en neem uw beddeken op, en ga heen naar uw huis" (Markus 2:11). De genezing die iedereen zag, getuigde van de vergeving die niemand kon zien.

Hoe reageerden de mensen op de genezing van de verlamde?

De man stond terstond op, nam het bed waarop hij gelegen had en ging naar buiten, voor ieders ogen. Lukas voegt eraan toe dat hij naar zijn huis ging en God verheerlijkte (Lukas 5:25). Allen waren ontzet. Zij verheerlijkten God en zeiden: "Wij hebben nooit zulks gezien" (Markus 2:12). Lukas schrijft dat zij vervuld werden met vreze en zeiden dat zij heden ongelofelijke dingen gezien hadden (Lukas 5:26). Volgens Mattheüs verheerlijkten de scharen God, omdat Hij zulke macht aan mensen gegeven had (Mattheüs 9:8).

Kort daarna riep Jezus de tollenaar Levi, die in het evangelie naar Mattheüs Mattheüs heet (Mattheüs 9:9), en at Hij met tollenaren en zondaren. Toen de schriftgeleerden en Farizeeën daar aanstoot aan namen, zei Hij dat Hij niet gekomen was om rechtvaardigen te roepen, maar zondaars tot bekering (Markus 2:17). Zo staan de vergeving van een verlamde man en de roeping van een tollenaar in alle drie de evangeliën naast elkaar.

Kapernaüm lag aan de noordwestkant van het meer van Galilea. Na Nazareth ging Jezus daar wonen (Mattheüs 4:13), en Mattheüs noemt Kapernaüm daarom Zijn stad (Mattheüs 9:1). In welk huis deze geschiedenis speelde, zegt de tekst niet. Markus schrijft alleen dat het gehoord werd "dat Hij in huis was" (Markus 2:1). Kort tevoren was Jezus in Kapernaüm in het huis van Simon en Andreas geweest (Markus 1:29). Veel uitleggers denken daarom aan dat huis, maar zeker is het niet.

Huizen in Galilea hadden in die tijd meestal een plat dak, dat over een trap of ladder te bereiken was. Zo’n dak bestond waarschijnlijk uit balken met daarop takken en een laag aangestampte leem. Markus zegt dat de dragers het dak openbraken (Markus 2:4). Lukas spreekt van tichelen, dat zijn dakpannen (Lukas 5:19). Sommige uitleggers denken dat dit huis een pannendak had, anderen dat Lukas woorden koos die zijn lezers buiten Israël kenden. Voor de geschiedenis maakt het weinig uit: er werd een opening in het dak gemaakt, boven de plek waar Jezus was.

Een geraakte is in de Statenvertaling een verlamde. Het beddeken was een draagbaar ligbed of matras, licht genoeg om door de genezen man te worden opgenomen. De schriftgeleerden waren de kenners en leraars van de wet van Mozes. Dat Lukas Farizeeën en leraars der wet uit Galilea, Judea en Jeruzalem noemt (Lukas 5:17), laat zien dat het werk van Jezus al vroeg de aandacht van de leiders trok.

In Markus 2 draait alles om de vraag van de schriftgeleerden wie de zonden kan vergeven. Hun antwoord, God alleen, was juist. De HEERE zegt van Zichzelf: "Ik, Ik ben het, Die uw overtredingen uitdelg, om Mijnentwil" (Jesaja 43:25). Juist daarom weegt deze geschiedenis zo zwaar. Jezus spreekt de vergeving uit zonder offer en zonder priester, op eigen gezag, en Hij laat zien dat Hij dat recht heeft. Wat volgens de schriftgeleerden alleen God toekomt, doet Hij. Zo openbaart Hij Wie Hij is.

David looft de HEERE, "Die al uw ongerechtigheid vergeeft, die al uw krankheden geneest" (Psalm 103:3). In Kapernaüm doet Jezus allebei, na elkaar en in die volgorde. De genezing is een teken. Toen Johannes de Doper liet vragen of Hij Degene was Die komen zou, wees Jezus op wat er gebeurde: "de kreupelen wandelen" (Mattheüs 11:5). Jesaja had gezegd dat de kreupele zou springen als een hert (Jesaja 35:6). Het teken wijst naar de gave die eronder ligt: de vergeving van zonden.

Jezus noemt Zichzelf hier de Zoon des mensen, de naam die Hij in de evangeliën het meest voor Zichzelf gebruikt. Voor de hogepriester verbindt Hij die naam met het gezicht van Daniël, waarin Een "als eens mensen zoon" bij de Oude van dagen komt en heerschappij ontvangt (Daniël 7:13-14; Markus 14:62). In Kapernaüm wordt Jezus in het evangelie naar Markus voor het eerst van godslastering beschuldigd. Aan het eind van dat evangelie veroordeelt de Raad Hem om diezelfde beschuldiging ter dood (Markus 14:64). De vergeving die Hij in Kapernaüm uitspreekt, heeft Hij aan het kruis verworven. In Hem hebben wij, schrijft Paulus, "de verlossing door Zijn bloed, namelijk de vergeving der misdaden" (Efeze 1:7).

Over de vraag wiens geloof Jezus zag, verschillen uitleggers. Veel uitleggers denken aan de dragers en de verlamde samen, anderen alleen aan de dragers. De tekst zegt niet dat hun geloof de vergeving verdiende. Het bracht de man bij Jezus, en Jezus gaf wat alleen Hij kan geven. Ook over het verband tussen ziekte en zonde zegt deze geschiedenis niet meer dan dat Jezus met de zonde begint. Bij de blindgeborene wijst Hij de gedachte af dat een kwaal altijd een bepaalde zonde straft (Johannes 9:3). Bij het bad van Bethesda waarschuwt Hij een genezen man wel: "zondig niet meer, opdat u niet wat ergers geschiede" (Johannes 5:14; zie de uitleg bij Johannes 5).

De Zoon des mensen heeft macht om op de aarde zonden te vergeven. Dat is de kern van deze geschiedenis, en het raakt ook onze diepste nood. De verlamde ontving eerst wat niemand aan hem kon zien. Vergeving is een gave van God en geen loon: "Indien wij onze zonden belijden, Hij is getrouw en rechtvaardig, dat Hij ons de zonden vergeve" (1 Johannes 1:9).

Jezus zag hun geloof. De dragers konden de man niet genezen en zijn zonden niet vergeven, maar zij konden hem bij Jezus brengen, en een volle deur hield hen niet tegen. Dat mogen wij ook doen: mensen om wie wij geven in het gebed en met het Woord bij de Heere Jezus brengen. Wat daarna gebeurt, is Zijn werk.

Het woord van Jezus doet wat het zegt. Hij zei tegen de verlamde dat hij moest opstaan, en de man stond terstond op. Hetzelfde woord dat de zonden vergaf, maakte hem gezond. Wie dat woord vandaag in de Schrift hoort, mag erop vertrouwen dat het niet leeg is.

De geschiedenis eindigt met lof. De genezen man ging naar huis en verheerlijkte God, en de omstanders verheerlijkten God met hem. Waar de Heere Jezus vergeeft en geneest, krijgt God de eer. De mensen in het huis zeiden: "Wij hebben nooit zulks gezien" (Markus 2:12).