De man bij het bad van Bethesda

Johannes 5:1-15 vertelt hoe de Heere Jezus in Jeruzalem een man genas die achtendertig jaar ziek was. Alleen Johannes beschrijft deze geschiedenis. Het gebeurde op een feest der Joden, toen Jezus naar Jeruzalem was gegaan (Johannes 5:1). Welk feest het was, zegt Johannes niet.

Wat was het bad van Bethesda?

Bij de Schaapspoort lag een badwater dat in het Hebreeuws Bethesda heette. Er hoorden vijf zalen bij (Johannes 5:2). Daarin lag een grote menigte zieken: blinden, kreupelen en verdorden, die wachtten tot het water in beweging kwam. Volgens Johannes 5:4 daalde er op zekere tijd een engel neer die het water beroerde. Wie daarna het eerst in het water kwam, werd gezond. Onder de zieken was een man die al achtendertig jaar krank was (Johannes 5:5).

Wat vroeg Jezus aan de zieke man bij Bethesda?

Jezus zag hem liggen en wist dat hij al lange tijd zo lag. Hij vroeg hem: "Wilt gij gezond worden"? (Johannes 5:6). De man zei geen ja. Hij noemde wat hem steeds ontbrak: "Heere, ik heb geen mens, om mij te werpen in het badwater" (Johannes 5:7). Als het water bewoog, was een ander hem altijd voor. De man vroeg Jezus niet om genezing, en de tekst noemt geen geloof bij hem. Jezus nam Zelf het initiatief: "Sta op, neem uw beddeken op, en wandel" (Johannes 5:8). Terstond werd de man gezond. Hij nam zijn bed op en liep. Het water speelde geen rol; het woord van Jezus was genoeg.

Waarom mocht de man zijn bed niet dragen op de sabbat?

Johannes voegt er één zin aan toe: het was sabbat op die dag (Johannes 5:9). De Joden, waarmee Johannes hier waarschijnlijk de leiders in Jeruzalem bedoelt, zeiden tegen de genezen man dat hij op de sabbat zijn beddeken niet mocht dragen. Hij antwoordde dat Degene Die hem gezond had gemaakt, hem dat had gezegd. Wie dat was, wist hij niet, want Jezus was ongemerkt weggegaan in de drukte (Johannes 5:10-13).

Wat zei Jezus later in de tempel tegen de genezen man?

Daarna vond Jezus de man in de tempel. Uitleggers lezen daarin dat Hij de man opzocht, niet andersom. Hij zei: "Zie, gij zijt gezond geworden; zondig niet meer, opdat u niet wat ergers geschiede" (Johannes 5:14). Toen ging de man naar de Joden en vertelde dat het Jezus was Die hem gezond had gemaakt (Johannes 5:15). Waarom hij dat deed, zegt de tekst niet. Het gevolg staat er wel: de Joden vervolgden Jezus, omdat Hij dit op de sabbat deed. Jezus antwoordde: "Mijn Vader werkt tot nu toe, en Ik werk ook" (Johannes 5:17). Daarom zochten zij Hem te meer te doden (Johannes 5:18).

De Schaapspoort wordt ook genoemd bij de herbouw van de muren onder Nehemia (Nehemia 3:1). Zij lag waarschijnlijk aan de noordkant van de stad, dicht bij de tempel. Bij de vijf zalen denken uitleggers aan overdekte zuilengangen. Het slot van vers 3 en vers 4, over de engel die het water beroerde, staan in de meeste Griekse handschriften en in de tekst die de Statenvertalers gebruikten. In een aantal oude handschriften ontbreken ze. Welke lezing oorspronkelijk is, daarover denken christenen verschillend. Voor de geschiedenis verandert het weinig: de man wachtte op het water, en Jezus genas hem zonder het water. Over de sabbat zei de HEERE: "draagt geen last op den sabbatdag" (Jeremia 17:21). Of een draagbed daaronder viel, was een kwestie van uitleg.

In deze geschiedenis gaat alles van Jezus uit. Hij ziet de man, Hij weet hoe lang hij al ligt, Hij stelt de vraag, Hij spreekt het woord en Hij vindt de man later in de tempel. De man zegt dat hij geen mens heeft. Veel uitleggers wijzen erop dat juist op dat moment de Zoon van God voor hem stond. Wat het water niet gaf aan wie het zwakst was, gaf Jezus met één woord. Bij de verlamde door het dak sprak Hij bijna dezelfde woorden.

De genezing op de sabbat leidt in Johannes 5 naar de vraag Wie Jezus is. Hij zegt dat Zijn Vader tot nu toe werkt en dat Hij ook werkt (Johannes 5:17). De Joden begrepen wat Hij bedoelde: Hij noemde God Zijn eigen Vader, "Zichzelven Gode evengelijk makende" (Johannes 5:18). Daarna spreekt Jezus over de Zoon Die levend maakt. Wie Zijn woord hoort en Hem gelooft Die Hem gezonden heeft, "die heeft het eeuwige leven" (Johannes 5:24). De genezing van het lichaam wijst zo naar het leven dat de Zoon geeft.

Het woord in de tempel wordt verschillend uitgelegd. Sommige uitleggers denken dat de ziekte van deze man met een bepaalde zonde samenhing. Anderen lezen het als een algemene waarschuwing: erger dan achtendertig jaar ziekte is het oordeel van God over de zonde. De tekst zegt niet welke zonde bedoeld is. Bij de blindgeborene wijst Jezus de gedachte af dat iedere kwaal de straf is voor een eigen zonde (Johannes 9:3). Wel blijkt hier dat het Jezus niet alleen om de gezondheid van het lichaam ging.

De Heere Jezus komt naar mensen die niemand hebben. De man bij Bethesda had geen mens om hem te helpen, en hij vroeg Jezus niet eens om hulp. Toch zag Jezus de man en sprak Hij hem aan. Wie zich vandaag de laatste in de rij voelt, mag weten dat Hij nog steeds roept: "Komt herwaarts tot Mij, allen die vermoeid en belast zijt, en Ik zal u rust geven" (Mattheüs 11:28).

Het woord van Jezus doet wat het zegt. De man verwachtte zijn genezing van het water en van een helper. Jezus genas hem met Zijn woord alleen, na achtendertig jaar. Datzelfde woord spreekt Hij in de Schrift, en het is niet leeg.

Gezondheid is niet het laatste. Jezus vond de man later in de tempel en sprak met hem over de zonde. Wat Hij geeft, is meer dan een gezond lichaam: Hij roept tot bekering en geeft het eeuwige leven aan wie Hem gelooft. Daarom schreef Johannes zijn evangelie: "opdat gij gelooft, dat Jezus is de Christus, de Zone Gods" (Johannes 20:31).