Wie mormoonse zendelingen aan de deur krijgt, hoort hen spreken over Jezus Christus, over gebed en over het gezin. Toch rekenen de kerken van de Reformatie, net als de Rooms-Katholieke Kerk, het mormonisme niet tot het christelijk geloof. Op deze pagina leest u wat mormonen volgens hun eigen bronnen geloven en hoe dat zich verhoudt tot de Bijbel en de belijdenis van de kerk. Het gaat om de leer, niet om de oprechtheid van mensen.
Wat geloven mormonen?
De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, naar het Boek van Mormon mormonen genoemd, werd in 1830 in de staat New York opgericht door Joseph Smith (1805-1844). Volgens zijn eigen verslag zag hij in 1820 God de Vader en Jezus Christus en hoorde hij dat hij zich bij geen enkele kerk mocht aansluiten, omdat hun geloofsbelijdenissen een gruwel waren in Gods ogen (Joseph Smith, Geschiedenis 1:19). Later zou een engel, Moroni, hem gouden platen hebben gewezen; zijn vertaling daarvan verscheen in 1830 als het Boek van Mormon.
De kern van hun overtuiging is het herstel. Na de dood van de apostelen zou de kerk zijn afgevallen. Door Joseph Smith heeft God volgens hen Zijn kerk en Zijn priesterschap hersteld; tot vandaag staat er een profeet aan het hoofd. Als heilige schriften gelden:
- de Bijbel, voor zover die juist vertaald is (het achtste van hun dertien geloofsartikelen);
- het Boek van Mormon;
- Leer en Verbonden, openbaringen aan Joseph Smith en latere leiders;
- de Parel van grote waarde.
Daarbij horen leringen die de Bijbel niet kent: mensen leefden vóór hun geboorte als geestkinderen van hemelse ouders, in de tempel wordt gedoopt voor overledenen, en wie trouw de verordeningen volgt, kan zelf goddelijk worden.
Hoe zien mormonen God en Jezus Christus?
Hier ligt het diepste verschil. Volgens Leer en Verbonden 130:22 heeft de Vader een lichaam van vlees en beenderen, de Zoon ook, en de Heilige Geest niet. Vader, Zoon en Heilige Geest zijn in deze leer drie afzonderlijke wezens, één in doel en wil. In een toespraak uit 1844, bekend als de King Follett-preek, zei Joseph Smith dat God Zelf eens was zoals wij nu zijn en een verheven mens is. De kerk erkent in haar toelichting Becoming Like God (2014) dat hij dit leerde, al zegt zij dat er weinig over geopenbaard is.
Jezus Christus is in deze leer de eerstgeboren geestzoon van de hemelse Vader, Die in het Oude Testament als Jehova sprak en door Zijn lijden in Gethsemane en aan het kruis de verzoening bracht. Mormonen eren Hem oprecht als Verlosser en noemen Hem de oudere broer van alle mensen.
De Bijbel spreekt anders. 'In den beginne was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was God' (Johannes 1:1). Het Woord is eeuwig en niet in de tijd voortgekomen; zie de uitleg van Johannes 1. Over God zegt Mozes: 'van eeuwigheid tot eeuwigheid zijt Gij God' (Psalm 90:2). God is nooit een mens geweest die God werd: Hij is God en geen mens (Hosea 11:9; vergelijk Numeri 23:19), Hij is een Geest (Johannes 4:24). De HEERE zegt Zelf 'dat voor Mij geen God geformeerd is, en na Mij geen zijn zal' (Jesaja 43:10).
Is het Boek van Mormon een aanvulling op de Bijbel?
Mormonen geloven dat er in de overlevering van de Bijbel kostbare delen verloren zijn gegaan en dat God door Zijn profeten nieuwe Schrift blijft geven.
De Bijbel wijst een andere weg. God heeft voortijds door de profeten gesproken, maar in deze laatste dagen door de Zoon (Hebreeën 1:1-2). En Paulus schreef: 'Doch al ware het ook, dat wij, of een engel uit den hemel u een Evangelie verkondigde, buiten hetgeen wij u verkondigd hebben, die zij vervloekt' (Galaten 1:8). Ook een engel als boodschapper maakt een leer dus niet betrouwbaar; de toets is wat de apostelen verkondigd hebben.
De slotwaarschuwing van Openbaring 22:18, niets toe te doen aan de woorden van dat boek, laat eveneens zien hoe God over Zijn Woord waakt (vergelijk Deuteronomium 4:2). Of dat Woord zuiver is overgeleverd, leest u bij de vraag of de Bijbel betrouwbaar is.
Zijn mormonen christenen volgens de Bijbel?
Mormonen geloven dat Jezus de Zoon van God is, dat Hij voor zonden leed, stierf en lichamelijk opstond, en dat behoud alleen door Hem komt. Velen leven toegewijd en bidden trouw. Het is begrijpelijk dat zij het pijnlijk vinden als anderen hen geen christenen noemen.
Toch beslist de naam niet. Paulus waarschuwde voor wie 'een anderen Jezus predikte, dien wij niet gepredikt hebben' (2 Korinthe 11:4). Mormonen gebruiken dezelfde woorden als christenen en vullen ze anders in, ook bij de weg van het behoud. Het Boek van Mormon zegt dat de mens door genade behouden wordt, na alles wat hij kan doen (2 Nephi 25:23), en hun derde geloofsartikel verbindt het behoud aan gehoorzaamheid aan de wetten en verordeningen van het evangelie. De apostel schrijft: 'Want uit genade zijt gij zalig geworden door het geloof; en dat niet uit u, het is Gods gave' (Efeze 2:8).
Gemeten aan de Bijbel is het mormonisme daarom een ander geloof met christelijke woorden. Dat is een oordeel over een leer. Over het hart van één mormoon oordeelt God, Die het hart kent.
Waar christenen verschillen
Wat vaststaat: rooms-katholieken, oosters-orthodoxen en protestanten belijden samen de Drie-eenheid zoals die in Nicea (325) en Constantinopel (381) is vastgelegd. Over het mormonisme zijn er drie posities:
- De mormoonse kerk zelf ziet zich als de herstelde kerk van Jezus Christus en de andere kerken als afgeweken.
- De historische kerken rekenen het mormonisme niet tot de christelijke kerk. De Rooms-Katholieke Kerk verklaarde in 2001 (Congregatie voor de Geloofsleer) dat de mormoonse doop niet geldig is, omdat de namen Vader, Zoon en Heilige Geest daar iets anders betekenen.
- Godsdienstwetenschappers spreken vaak van een nieuwe religieuze traditie met christelijke wortels, zoals Jan Shipps in Mormonism: The Story of a New Religious Tradition (1985).
De reformatorische lijn is de tweede. In ondergeschikte zaken mogen christenen verschillen en moet ieder in zijn eigen gemoed verzekerd zijn (Romeinen 14:5). Wie God is en wie Christus is, hoort daar niet bij: hier gaat het om de grens van het christelijk geloof. Bij wat Jehova's getuigen geloven speelt een vergelijkbare vraag, al verschilt hun leer op andere punten.
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
Artikel 1 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis belijdt God als één enig en eenvoudig geestelijk Wezen, eeuwig en onveranderlijk. Artikel 8 en 9 belijden de ene God in drie Personen; artikel 9 aanvaardt ook de Geloofsbelijdenis van Nicea. Die noemt de Zoon waarachtig God uit waarachtig God, gegenereerd en niet gemaakt, één van wezen met de Vader. Zondag 8 van de Heidelbergse Catechismus (vraag 25) belijdt: 'dat deze drie onderscheiden Personen de enige, waarachtige en eeuwige God zijn'. Meer leest u bij de vraag wat de Drie-eenheid is.
Artikel 10 belijdt dat Christus de eeuwige Zoon van God is, niet gemaakt en niet geschapen. HC Zondag 13 (vraag 33) zegt dat 'Christus alleen de eeuwige natuurlijke Zone Gods is'; wij zijn om Zijnentwil uit genade tot kinderen Gods aangenomen.
Artikel 7 belijdt dat de Schrift de wil van God volkomen bevat. Niemand mag anders leren, ook al was het een engel uit de hemel, en geen geschrift van mensen mag met de Schrift gelijkgesteld worden.
Hoe gaat u in gesprek met mormonen?
Mormoonse zendelingen zijn vaak jonge mensen; ze verdienen een vriendelijke ontvangst. Petrus schrijft: 'zijt altijd bereid tot verantwoording aan een iegelijk, die u rekenschap afeist van de hoop, die in u is, met zachtmoedigheid en vreze' (1 Petrus 3:15).
- Vraag wat zij met God, Zoon en genade bedoelen.
- Lees samen Johannes 1 en Efeze 2, en vertel wat het u betekent dat Christus alles volbracht heeft.
- Zendelingen vragen vaak te bidden of het Boek van Mormon waar is (Moroni 10:4). De Bijbel leert de geesten te beproeven (1 Johannes 4:1) en de Schriften te onderzoeken (Handelingen 17:11).
- Is een kind of familielid mormoon geworden, blijf dan in liefde betrokken. Uw vragen kunt u bespreken met uw predikant of ouderling.
'Deze is de waarachtige God, en het eeuwige Leven' (1 Johannes 5:20)