Weinig gedeelten in Genesis roepen zoveel vragen op als de eerste verzen van hoofdstuk 6. Er is sprake van zonen Gods, van dochters der mensen en van reuzen op de aarde, vlak voor de zondvloed. Op internet circuleren daar wilde verhalen over, van half-engelen tot buitenaardse wezens. Wat staat er werkelijk? Hieronder leest u wat de Bijbel over de Nefilim zegt, welke uitleggingen er zijn van de zonen Gods, wat de reformatorische lijn is en wat we zeker weten.
Wie waren de Nefilim?
Het woord Nefilim is Hebreeuws en staat in Genesis 6:4. De Statenvertaling vertaalt het met reuzen: 'In die dagen waren er reuzen op de aarde, en ook daarna, als Gods zonen tot de dochteren der mensen ingegaan waren' (Genesis 6:4). Het vers gaat verder: 'deze zijn de geweldigen, die van ouds geweest zijn, mannen van name' (Genesis 6:4).
In Engelse bijbels en op veel websites staat Nephilim; daarnaast ziet u Nefilim, Nefielim of Nefelim. Het is steeds hetzelfde Hebreeuwse woord, en het is een meervoud. Wie vraagt wat een Nephilim is, vraagt dus naar een van deze reuzen. De Statenvertaling gebruikt het woord zelf niet en schrijft in de tekst overal reuzen.
Veel meer zegt de tekst niet. De kanttekeningen bij de Statenvertaling verklaren de reuzen als mensen van grotere gestalte en meer kracht dan anderen. Zij leiden het Hebreeuwse woord af van vallen: deze mannen waren van God afgevallen en overvielen anderen met geweld en tirannie, zodat ieder die hen zag de moed verloor. Of die afleiding juist is, wordt door taalkundigen verschillend beoordeeld; het beeld dat de tekst geeft, is in elk geval dat van machtige, gevreesde mannen die naam maakten.
Belangrijker is het verband. Direct daarna staat: 'En de HEERE zag, dat de boosheid des mensen menigvuldig was op de aarde, en al het gedichtsel der gedachten zijns harten te allen dage alleenlijk boos was' (Genesis 6:5). De Nefilim horen bij de wereld die rijp was voor het oordeel. Lees ook de uitleg van Genesis 6.
Komen er later nog reuzen in de Bijbel voor?
Het woord Nefilim komt nog op één andere plaats voor, in het verslag van de twaalf verspieders die het land Kanaän verkenden. Tien van de twaalf kwamen bang terug: 'Wij hebben ook daar de reuzen gezien, en de kinderen van Enak, van de reuzen; en wij waren als sprinkhanen in onze ogen' (Numeri 13:33). De kanttekening noteert dat daar in het Hebreeuws Nephilim staat, en verwijst naar Genesis 6:4.
Die verspieders bedoelden niet dat de mensen van voor de zondvloed nog leefden; de zondvloed had die wereld weggevaagd. Zij gebruikten het oude woord voor de grote en sterke Enakieten, misschien ook om hun angst kracht bij te zetten. Kaleb en Jozua zagen dezelfde mensen, maar vertrouwden op de HEERE. Ook elders noemt de Bijbel lange volken, zoals de Emieten (Deuteronomium 2:10-11), en de bekende Goliath uit Gath, maar daar staan andere Hebreeuwse woorden.
Wat gebeurde er in Genesis 6?
Genesis 6 beschrijft hoe de mensheid zich vermenigvuldigde en hoe het kwaad met haar meegroeide. De zonen Gods zagen dat de dochters der mensen schoon waren, 'en zij namen zich vrouwen uit allen, die zij verkozen hadden' (Genesis 6:2). God zei dat Zijn Geest niet eeuwig met de mens zou twisten, en gaf, zoals de kanttekeningen het uitleggen, nog honderdtwintig jaar uitstel (Genesis 6:3).
Midden in dat donkere hoofdstuk staat één licht: Noach vond genade in de ogen van de HEERE (Genesis 6:8). Petrus noemt hem een prediker der gerechtigheid, die met zijn gezin bewaard werd toen God de oude wereld niet spaarde (2 Petrus 2:5). Hoe dat verder ging, leest u bij het verhaal van Noach en de ark.
Waar christenen verschillen
Over wat er gebeurd is, is men het eens: de mensheid liep vóór de zondvloed vol geweld en goddeloosheid, en God oordeelde haar. Over de zonen Gods in Genesis 6:2 en 6:4 zijn er drie uitleggingen:
- De nakomelingen van Seth. De zonen Gods zijn de gelovigen uit de lijn van Seth, in wiens dagen men de naam des HEEREN begon aan te roepen (Genesis 4:26). De dochters der mensen komen uit de goddeloze lijn van Kaïn. Toen die lijnen zich vermengden en men alleen nog op uiterlijke schoonheid lette, verdween het geloof. Elders heten Gods volk ook kinderen des HEEREN (Deuteronomium 14:1). Dit is de gangbare uitleg in de reformatorische traditie, en ook de kanttekeningen kiezen haar.
- Gevallen engelen. In Job 1:6 zijn de kinderen Gods engelen. Een oude Joodse uitleg, onder meer in het apocriefe boek Henoch, ziet hier engelen die zich met vrouwen inlieten. Aanhangers wijzen op Judas, waar sprake is van 'de engelen, die hun beginsel niet bewaard hebben, maar hun eigen woonstede verlaten hebben' (Judas 1:6), en op 2 Petrus 2:4. Deze uitleg heeft ook nu voorstanders.
- Machthebbers. De zonen Gods zijn koningen of heersers die naar willekeur vrouwen namen. Rechters en vorsten worden in Psalm 82:6 goden genoemd. Ook deze uitleg komt in de oude Joodse literatuur voor.
Tegen de engelen-uitleg wordt vooral ingebracht dat de Heere Jezus zegt dat men in de opstanding niet trouwt, 'maar zij zijn als engelen Gods in de hemel' (Mattheüs 22:30). Bovendien treft het oordeel van Genesis 6 de mens, niet engelen. De kanttekeningen lezen Judas 6 als de val van de engelen aan het begin, niet als een gebeurtenis in Genesis 6. Wie de engelen-uitleg aanhangt, wijst erop dat Jezus spreekt over engelen in de hemel, niet over gevallen engelen. Het is een moeilijke tekst; wie hier anders uitkomt, is daarom geen dwaalleraar. Wat de Schrift verder over engelen zegt, vindt u bij de bijbelteksten over engelen.
Bestaan er nog Nefilim?
Nee. Verhalen over reuzenskeletten, half-engelen die nog onder ons zouden leven of Nefilim als buitenaardse wezens hebben geen grond in de Bijbel. De wereld van Genesis 6 is in de zondvloed vergaan; alleen Noach en zijn gezin bleven over. Zijn er ooit Nefilim gevonden? Er is geen opgraving die het bestaan van zulke reuzen heeft aangetoond. De foto's van enorme skeletten die op internet rondgaan, blijken bij navraag bewerkte beelden te zijn.
De Heere Jezus gebruikt de dagen van Noach wel als waarschuwing, maar dan om een andere reden: de mensen leefden onbekommerd door, ze aten en dronken en trouwden, tot de zondvloed kwam (Mattheüs 24:38). De les is waakzaamheid, niet speculatie. Of er ooit iets van de ark gevonden is, leest u bij de vraag is de ark van Noach gevonden.
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
De Nederlandse Geloofsbelijdenis belijdt in artikel 12 dat God de engelen goed geschapen heeft, dat sommigen van hen gevallen zijn en tot de eeuwige verdoemenis veroordeeld, en dat de anderen door Gods genade staande bleven. Over Genesis 6 zegt zij niets; de engelen-uitleg wordt niet uitgesloten, maar ook niet geleerd.
De Heidelbergse Catechismus wijst de bron van al het kwaad in Genesis 6 aan. Op de vraag vanwaar de verdorven aard van de mens komt, antwoordt hij: 'Van den val en de ongehoorzaamheid onzer eerste voorouders Adam en Eva in het paradijs' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 3, vraag 7). Het geweld van voor de zondvloed is de vrucht van die val, en de redding van Noach een voorafschaduwing van de genade die God in Christus geeft.
'Zo weet de Heere de godzaligen uit de verzoeking te verlossen, en de onrechtvaardigen te bewaren tot den dag des oordeels' (2 Petrus 2:9)