Het woord Armageddon kent bijna iedereen, uit films, games en krantenkoppen over een wereldwijde ramp. In de Bijbel komt het één keer voor, in het boek Openbaring. Daar is het de naam van een plaats waar de machten van de wereld zich verzamelen tegen God. Hieronder leest u wat de naam betekent, waarom juist Megiddo genoemd wordt, hoe christenen dit gedeelte verschillend uitleggen en waarom de afloop van die strijd vaststaat.
Wat betekent Armageddon?
Armageddon is een samengestelde naam. Het eerste deel, har, is het Hebreeuwse woord voor berg of bergland; het tweede deel is de naam van de oude stad Megiddo. Armageddon betekent dus berg van Megiddo. Johannes zegt er zelf bij dat het een Hebreeuwse naam is: 'En zij hebben hen vergaderd in de plaats, welke in het Hebreeuws genaamd wordt Armageddon' (Openbaring 16:16). Nieuwere vertalingen schrijven vaak Harmagedon; dat is dezelfde naam in een andere spelling.
Megiddo lag op een heuvel aan de rand van de vlakte van Jizreël, in het noorden van Israël. Een berg met die naam noemt het Oude Testament nergens. Daarom lezen sommige uitleggers het als het heuvelland rond de stad, terwijl anderen in de naam vooral een beeld zien. Over de stad zelf, haar ligging en de opgravingen leest u meer bij de bijbelse plaats Megiddo.
Waar staat Armageddon in de Bijbel?
Armageddon staat alleen in Openbaring 16, het hoofdstuk van de zeven fiolen of schalen van Gods toorn (Openbaring 16:1). Bij de zesde fiool droogt de Eufraat op, en Johannes ziet drie onreine geesten uitgaan uit de mond van de draak, het beest en de valse profeet (Openbaring 16:13). Wat zij doen, zegt het volgende vers: 'welke uitgaan tot de koningen der aarde en der gehele wereld, om die te vergaderen tot den krijg van dien groten dag des almachtigen Gods' (Openbaring 16:14).
Drie dingen vallen op. De verzameling is het werk van verleiding: geesten die tekenen doen, brengen de koningen op de been. De strijd heet de krijg van de grote dag van God; het is dus Zijn dag, en Hij bepaalt wat er gebeurt. En midden in het visioen klinkt een woord van de Heere Jezus Zelf: 'Zie, Ik kom als een dief. Zalig is hij, die waakt' (Openbaring 16:15). Opvallend genoeg beschrijft Openbaring 16 daarna geen veldslag. Bij de zevende fiool klinkt een stem uit de tempel die zegt dat het geschied is (Openbaring 16:17). In de uitleg van Openbaring 16 leest u het hoofdstuk vers voor vers.
Waarom noemt Openbaring juist Megiddo?
Megiddo was in de geschiedenis van Israël een plaats van beslissende veldslagen. Bij de wateren van Megiddo versloeg de HEERE door Debora en Barak de koningen van Kanaän (Richteren 5:19). Daar sneuvelde ook de godvrezende koning Josia, toen hij Farao Necho tegemoet trok (2 Koningen 23:29). Over hem werd in Juda diep gerouwd; Jeremia maakte een klaaglied over Josia (2 Kronieken 35:25).
Zacharia gebruikt een rouw bij Megiddo als beeld voor de rouw over de Messias, over Hem Die zij doorstoken hebben (Zacharia 12:10): 'gelijk die rouwklage van Hadadrimmon, in het dal van Megiddon' (Zacharia 12:11). Veel uitleggers verbinden die rouwklage met de dood van Josia. Wie in Israël de naam Megiddo hoorde, dacht dus aan een plaats waar koningen tegenover elkaar stonden en waar over het lot van het volk beslist werd.
Ook de profeten spraken al over een laatste verzameling van de volken: Joël over het dal van Josafat (Joël 3:2), Zacharia over alle heidenen tegen Jeruzalem (Zacharia 14:2). Telkens trekt de HEERE Zelf daarna uit en strijdt (Zacharia 14:3).
Wie wint de strijd van Armageddon?
Wat in Openbaring 16 wordt aangekondigd, ziet Johannes in Openbaring 19 gebeuren. De koningen van de aarde staan met hun legers klaar tegen Hem Die op het paard zit (Openbaring 19:19). Over die Ruiter schrijft Johannes: 'en Die op hetzelve zat, was genaamd Getrouw en Waarachtig, en Hij oordeelt en voert krijg in gerechtigheid' (Openbaring 19:11). Het is Christus, de Koning der koningen (Openbaring 19:16).
Er volgt geen lange oorlog. Het beest en de valse profeet worden gegrepen, en de anderen vallen door het zwaard dat uit Zijn mond gaat (Openbaring 19:20-21). Dat zwaard uit de mond wijst op de kracht van Zijn Woord; Jesaja zei al dat de Messias de goddeloze zou doden met de adem van Zijn lippen (Jesaja 11:4), en Paulus schrijft hetzelfde over de ongerechtige (2 Thessalonicenzen 2:8).
Openbaring 17 had de afloop al genoemd: 'Dezen zullen tegen het Lam krijgen, en het Lam zal hen overwinnen' (Openbaring 17:14). Het Lam is Hij Die geslacht is. De overwinning aan het eind rust op de overwinning van het kruis, waar Christus de overheden en machten heeft tentoongesteld (Kolossenzen 2:15). Psalm 2 zegt het al: de koningen der aarde stellen zich op tegen de HEERE en Zijn Gezalfde, en Die in de hemel woont, lacht (Psalm 2:2-4). Wie op Christus vertrouwt, hoeft deze strijd daarom niet te vrezen.
Is Armageddon een derde wereldoorlog?
Bij het woord Armageddon denken veel mensen aan een kernoorlog of een botsing van grootmachten. Ook christelijke boeken hebben de naam vaak verbonden met het nieuws van de dag: deze legermacht of dat bondgenootschap zou de weg naar Megiddo al op gaan. Zulke voorspellingen zijn vaak bijgesteld.
De Heere Jezus waarschuwt tegen die onrust: 'En gij zult horen van oorlogen, en geruchten van oorlogen; ziet toe, wordt niet verschrikt' (Mattheüs 24:6). Hij zegt ook dat niemand dag en uur weet (Mattheüs 24:36). De Bijbel geeft geen landkaart van de laatste oorlog en geen tijdschema. Wel zegt Openbaring dat de machten van de wereld zich uiteindelijk openlijk tegen God en Zijn gemeente keren, en dat die opstand eindigt bij de komst van Christus. Hoe de Bijbel spreekt over het einde, leest u bij de vraag wanneer de wereld vergaat; meer teksten vindt u bij wat de Bijbel over de eindtijd zegt.
Waar christenen verschillen
Alle bijbelgetrouwe christenen belijden dat Christus zichtbaar terugkomt en al Zijn vijanden overwint. Over de vraag wat Armageddon precies is, lopen de uitleggingen uiteen.
- Een letterlijke veldslag in Israël. Veel evangelische christenen, vooral in de lijn van het dispensationalisme dat door de Scofield Reference Bible (1909) bekend werd, verwachten een werkelijke oorlog van de volken bij Megiddo aan het eind van de grote verdrukking, die Christus bij Zijn wederkomst beëindigt, waarna het duizendjarig rijk begint. Zij wijzen erop dat Openbaring een bestaande plaats noemt en dat de profeten een verzameling van de volken rond Jeruzalem aankondigen (Zacharia 14:2).
- Een beeld van de laatste opstand tegen Christus. Veel reformatorische uitleggers lezen Armageddon als een symbolische naam voor de laatste aanval van de wereld op Christus en Zijn gemeente. Openbaring 16, 19 en 20 beschrijven volgens hen dezelfde eindstrijd; ook in Openbaring 20 gaat de satan uit om de volken te verleiden, 'om hen te vergaderen tot den krijg' (Openbaring 20:8). William Hendriksen werkte deze lezing uit in zijn uitleg van Openbaring, More than Conquerors.
- Een vervulling in de geschiedenis. Sommige uitleggers zien in de fiolen gebeurtenissen die al achter ons liggen, zoals de val van Jeruzalem of van het Romeinse rijk, of opeenvolgende gebeurtenissen in de geschiedenis van de kerk.
Wat in alle lezingen vaststaat: Gods volk hoeft de strijd niet zelf te winnen, want het Lam overwint. Een verschil in de uitleg van Openbaring maakt niemand minder christen.
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
De belijdenisgeschriften noemen Armageddon niet. Ze spreken wel over de dag waarop Openbaring 16 uitloopt. Artikel 37 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis belijdt dat Christus lichamelijk en zichtbaar uit de hemel zal komen (Handelingen 1:11), op de tijd die God bepaald heeft en die geen schepsel kent, om levenden en doden te oordelen. Voor de goddelozen is die dag verschrikkelijk, voor de gelovigen een troost; zij verwachten die dag met groot verlangen.
In Zondag 19 van de Heidelbergse Catechismus (vraag 52) klinkt dezelfde toon. De gelovige verwacht 'in alle droefenis en vervolging met opgerichten hoofde' de Rechter uit de hemel, Die Zich eerst voor hem aan Gods gericht gesteld heeft. In de tweede bede (HC Zondag 48, vraag 123) bidt de gemeente dat God alle geweld verstoort dat zich tegen Hem verheft, totdat de volkomenheid van Zijn Rijk komt. Zo bidt de kerk vandaag: geen angst voor de laatste strijd, wel verlangen naar de Koning.
'In de wereld zult gij verdrukking hebben, maar hebt goeden moed, Ik heb de wereld overwonnen' (Johannes 16:33)