Wie trouwt, komt vroeg of laat voor de vraag of een echtpaar het aantal kinderen en het moment waarop zij komen zelf mag regelen. Voor veel reformatorische echtparen is dat meer dan een praktische kwestie. Het raakt aan het vertrouwen op God, Die kinderen geeft, en aan de verantwoordelijkheid die Hij ouders toevertrouwt. Hier leest u wat de Bijbel over kinderen en het huwelijk zegt, welke overwegingen christenen aandragen, waar zij verschillen en wat de belijdenis erover leert.
Wat zegt de Bijbel over kinderen en het huwelijk?
Al op de eerste bladzijde van de Bijbel zegent God de mens met vruchtbaarheid. Over de eerste man en vrouw staat: 'En God zegende hen, en God zeide tot hen: Weest vruchtbaar, en vermenigvuldigt, en vervult de aarde' (Genesis 1:28). Kinderen zijn in de Schrift een geschenk: 'Ziet, de kinderen zijn een erfdeel des HEEREN; des buiks vrucht is een beloning' (Psalm 127:3). In de uitleg van Psalm 127 leest u hoe die psalm het hele huis afhankelijk maakt van de zegen van de HEERE. Meer teksten vindt u bij bijbelteksten over ouderschap.
Tegelijk is het huwelijk meer dan de plaats waar kinderen geboren worden: man en vrouw worden één vlees (Genesis 2:24). Paulus schrijft dat man en vrouw zich niet aan elkaar mogen onttrekken, 'tenzij dan met beider toestemming voor een tijd, opdat gij u tot vasten en bidden moogt verledigen' (1 Korinthe 7:5). De lichamelijke gemeenschap heeft dus een eigen plaats in het huwelijk, ook in de jaren waarin geen kind verwekt wordt. Waarom die gemeenschap in de Bijbel bij het huwelijk hoort, leest u bij de vraag of seks voor het huwelijk zonde is.
Wat zegt de Bijbel over anticonceptie?
De Bijbel spreekt nergens rechtstreeks over anticonceptie zoals wij die nu kennen. Eén geschiedenis wordt wel vaak genoemd: die van Onan. Hij moest met Thamar, de weduwe van zijn broer, een zoon verwekken die als zoon van de overledene zou gelden (vergelijk Deuteronomium 25:5-6). Van hem staat dat 'hij het verdierf tegen de aarde, om zijn broeder geen zaad te geven' (Genesis 38:9). Dat was kwaad in de ogen van de HEERE, en de HEERE doodde hem (Genesis 38:10).
Uitleggers lezen deze geschiedenis verschillend. Sommigen zien de zonde in de daad zelf: Onan maakte de gemeenschap opzettelijk onvruchtbaar. Anderen wijzen op het verband: Onan weigerde zijn plicht tegenover de weduwe van zijn broer. In die lezing treft het oordeel zijn eigenbelang en geeft de tekst geen algemene regel over geboorteregeling.
Daarom wegen christenen vooral de grote lijnen van de Schrift: kinderen zijn een zegen, God regeert over het ontstaan van leven, en ouders dragen verantwoordelijkheid voor hun gezin.
Mag een christen de pil gebruiken?
In reformatorische kring wordt meestal onderscheid gemaakt tussen twee soorten middelen. Sommige voorkomen alleen een bevruchting, zoals het condoom of het bijhouden van de vruchtbare dagen met onthouding op die dagen. Van andere middelen, zoals het koperspiraaltje, vermeldt de medische voorlichting dat zij ook de innesteling van een al bevruchte eicel kunnen verhinderen. Bij hormonale middelen zoals de pil is het voorkomen van de eisprong de belangrijkste werking; of daarnaast ook de innesteling beïnvloed kan worden, daarover lopen de meningen uiteen.
Dat onderscheid weegt zwaar, omdat de Bijbel het leven in de moederschoot als werk van God beschrijft: 'Want Gij bezit mijn nieren; Gij hebt mij in mijner moeders buik bedekt' (Psalm 139:13). Wie gelooft dat een mens er is vanaf de bevruchting, ziet een middel dat een bevruchte eicel tegenhoudt anders dan een middel dat bevruchting voorkomt. Over de bescherming van het ongeboren leven leest u meer bij bijbelteksten over abortus. Laat u door uw huisarts of verloskundige voorlichten over de precieze werking van een middel voordat u een keuze maakt.
Wanneer is anticonceptie christelijk verantwoord?
Ook wie anticonceptie niet principieel afwijst, vraagt naar de beweegredenen. Het maakt verschil of een echtpaar uitstelt omdat de gezondheid van de moeder of de draagkracht van het gezin dat vraagt, of alleen omdat kinderen het leven minder comfortabel zouden maken. Alles wat wij doen, mag tot eer van God zijn (1 Korinthe 10:31).
Christenen die ruimte zien, noemen daarom voorwaarden: de keuze wordt samen gemaakt en in gebed voor God gebracht, het echtpaar blijft openstaan voor kinderen, en het middel tast geen begonnen leven aan. Paulus waarschuwt tegen handelen tegen het eigen geweten in (Romeinen 14:23); wie geen vrede heeft met een middel, gebruikt het beter niet.
Waar christenen verschillen
Reformatorische christenen delen dat kinderen een zegen van God zijn, dat het huwelijk de plaats is voor de gemeenschap tussen man en vrouw, en dat het leven vanaf de ontvangenis bescherming verdient. Over het gebruik van anticonceptie lopen de wegen uiteen.
- Principieel terughoudend: in een deel van de reformatorische kerken wordt geboortebeperking afgewezen of alleen aanvaard bij ernstige medische redenen. Het aantal kinderen wordt aan God overgelaten, Die de baarmoeder opent en sluit (Genesis 30:2 en 22, 1 Samuël 1:5). Zij lezen de zegen van Genesis 1:28 ook als een opdracht en zien in de geschiedenis van Onan, met veel oudere gereformeerde uitleggers, een oordeel over het opzettelijk onvruchtbaar maken van de gemeenschap. Zelf ingrijpen past dan niet bij het vertrouwen op Zijn voorzienigheid.
- Verantwoord ouderschap: anderen, ook in reformatorische kerken, zien ruimte om in verantwoordelijkheid voor God het aantal kinderen en het moment te overwegen, met middelen die alleen een bevruchting voorkomen. Zij wijzen op de zorg die God van ouders vraagt voor hun huisgenoten (1 Timotheüs 5:8) en op het verstandig samenleven van man en vrouw (1 Petrus 3:7).
- Rooms-katholiek: de Rooms-Katholieke Kerk wijst kunstmatige anticonceptie af en aanvaardt alleen het benutten van de onvruchtbare periodes, en dan om gewichtige redenen (encycliek Humanae Vitae van paus Paulus VI, 1968).
- Breder protestants en evangelisch: in veel andere kerken is anticonceptie een keuze van het echtpaar, vaak met dezelfde grens bij de innesteling.
Dit is een verschil binnen de reformatorische kerken zelf; daarom geeft deze pagina geen eindoordeel. Wie hier ruimte ziet, wijst op wat Paulus over gewetenszaken schrijft: 'Een iegelijk zij in zijn eigen gemoed ten volle verzekerd' (Romeinen 14:5). Wie geboortebeperking afwijst, ziet het juist niet als een vrije keuze. Voor beide kanten geldt dat men in geloof en voor Gods aangezicht handelt. Hoe uw eigen kerk hierin staat, kan uw predikant of kerkenraad u uitleggen.
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
De Drie Formulieren van Enigheid spreken niet rechtstreeks over anticonceptie. Zondag 41 van de Heidelbergse Catechismus leert bij het zevende gebod dat wij 'kuis en ingetogen leven moeten, hetzij in den heiligen huwelijken staat of daarbuiten' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 41, vraag 108). Omdat lichaam en ziel tempels van de Heilige Geest zijn (1 Korinthe 6:19), wil God dat wij ze beide zuiver en heilig bewaren, ook in het huwelijk (vraag 109).
Zondag 40 legt het zesde gebod uit: wij mogen het leven van de naaste niet kwetsen of doden en moeten zijn schade zoveel mogelijk afwenden (vraag 105 en 107). Artikel 13 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis belijdt dat God alle dingen regeert en dat er niets buiten Zijn bestel gebeurt. Op dat artikel beroepen beide kanten zich: de een om het aantal kinderen aan God over te laten, de ander omdat Gods regering de verantwoordelijkheid van mensen niet opheft.
Het klassieke formulier om het huwelijk te bevestigen noemt drie redenen waarom God het huwelijk heeft ingesteld: elkaar trouw helpen, de kinderen die man en vrouw van God ontvangen in Zijn vreze opvoeden, en in reinheid leven.
Als deze vraag u persoonlijk raakt
Misschien staat u voor deze keuze en denkt u er anders over dan uw man of vrouw. Neem de tijd en bespreek het eerlijk met elkaar. Een gesprek met uw predikant of ouderling kan helpen om de bijbelse overwegingen op een rij te zetten; medische vragen horen bij uw huisarts.
Twijfelt u of een keuze die u eerder maakte wel goed was, breng dat dan bij God. Hij kent uw hart en uw omstandigheden. Christus zegt: 'die tot Mij komt, zal Ik geenszins uitwerpen' (Johannes 6:37). En wie ziet dat hij gezondigd heeft, mag weten dat God getrouw is om te vergeven (1 Johannes 1:9).
Deze vraag kan ook pijn doen wanneer u juist naar een kind verlangt en het niet komt, of wanneer u een kind verloren hebt. De Bijbel kent dat verdriet, van Rachel tot Hanna, en de HEERE is er dichtbij: 'De HEERE is nabij de gebrokenen van harte' (Psalm 34:19). Bij bijbelteksten over onvruchtbaarheid vindt u woorden voor die tijd. Bent u onverwacht zwanger en maakt u zich zorgen, dan staat u er niet alleen voor. Bij Siriz kunt u gratis bellen via 0800-4400003 of chatten via siriz.nl. Zoek ook het gesprek met uw huisarts en met iemand in de gemeente die u vertrouwt.
'Zo de HEERE het huis niet bouwt, tevergeefs arbeiden deszelfs bouwlieden daaraan' (Psalm 127:1)