Wie de Bijbel openslaat, leest woorden van Mozes, David, Jesaja, Paulus en Johannes. Toch noemt de kerk dit boek Gods Woord. Hoe kan een boek dat mensen schreven, tegelijk van God komen? Op deze pagina leest u wat de Schrift over haar eigen oorsprong zegt, hoe God de schrijvers gebruikte, hoe de Heere Jezus met de Schrift omging en hoe de belijdenis dit samenvat.
Is de Bijbel Gods Woord?
De bekendste tekst over deze vraag schreef Paulus aan het eind van zijn leven aan Timotheüs: 'Al de Schrift is van God ingegeven, en is nuttig tot lering, tot wederlegging, tot verbetering, tot onderwijzing, die in de rechtvaardigheid is' (2 Timotheüs 3:16). Het Griekse woord dat de Statenvertaling met van God ingegeven weergeeft, is theopneustos: door God uitgeademd. Paulus zegt daarmee iets over de Schrift zelf. Hij bedoelt dus meer dan dat de schrijvers bijzonder begaafd waren of dat de lezer erdoor geraakt kan worden; de geschreven woorden komen van God.
Let op het woord al. Paulus maakt geen onderscheid tussen belangrijke en minder belangrijke delen. Het geslachtsregister en de psalm, de wet en de brief hebben dezelfde oorsprong. In de uitleg van 2 Timotheüs 3 leest u het hele verband.
Het vers ervoor zegt waartoe God dit Woord gaf. Paulus zegt dat de heilige Schriften wijs kunnen maken tot zaligheid, door het geloof in Christus Jezus (2 Timotheüs 3:15). De inspiratie van de Bijbel is geen leerstuk op zichzelf. God sprak opdat zondaars Christus zouden leren kennen.
Hoe gebruikte God mensen bij het schrijven?
Petrus beschrijft hoe het profetische woord ontstond: 'Want de profetie is voortijds niet voortgebracht door de wil eens mensen, maar de heilige mensen Gods van den Heilige Geest gedreven zijnde, hebben ze gesproken' (2 Petrus 1:21). Het beeld van gedreven worden doet denken aan een schip dat door de wind wordt voortbewogen. Lukas gebruikt hetzelfde Griekse woord voor het schip van Paulus dat in de storm voor de wind uit dreef (Handelingen 27:15 en 17). De mensen spraken zelf, met hun eigen mond, en toch bepaalde de Heilige Geest de koers.
Dat zien we in de Bijbel terug. Lukas vertelt dat hij alles van voren aan naarstig onderzocht voordat hij schreef (Lukas 1:3). Paulus vraagt Timotheüs om zijn reismantel en zijn boeken mee te nemen (2 Timotheüs 4:13). Amos was een veehoeder, Jesaja schreef in verheven taal, Johannes in eenvoudige zinnen. God heeft voortijds veelmaal en op velerlei wijze gesproken (Hebreeën 1:1), en de Bijbel laat die verscheidenheid zien: profetie, geschiedverhalen, liederen en brieven. Wie wil weten wie de verschillende boeken schreven, leest meer bij wie de Bijbel geschreven heeft.
Wat betekent organische inspiratie van de Bijbel?
In de gereformeerde theologie wordt de inspiratie van de Bijbel organisch genoemd. Die term is in Nederland vooral bekend geworden door Herman Bavinck (Gereformeerde Dogmatiek, deel 1). Bedoeld is dat God de schrijvers met hun hele persoon in dienst nam: hun karakter, opvoeding, kennis, taal en levensomstandigheden. Hij had hen daar van tevoren Zelf op voorbereid. Zo kan een tekst helemaal het woord van Paulus zijn en tegelijk helemaal Gods Woord.
Deze leer onderscheidt zich van twee andere opvattingen.
- Dictaat: God zou de schrijvers als een secretaresse woord voor woord hebben laten opschrijven, buiten hun verstand om. Dan blijft onverklaard waarom Lukas onderzoek deed en waarom de stijl per schrijver zo verschilt. Als oudere gereformeerden, zoals Calvijn in zijn uitleg van 2 Timotheüs 3:16, van dicteren spraken, bedoelden zij dat de woorden van God komen, niet dat de schrijvers werktuigen zonder verstand waren.
- Alleen de gedachten: God zou de schrijvers alleen ideeën of indrukken hebben gegeven, die zij daarna in eigen woorden en met eigen fouten opschreven. Dan is de Bijbel een menselijke weerslag van een ervaring met God, en weet de lezer nooit welke woorden te vertrouwen zijn.
De Schrift zelf leert dat de inspiratie tot in de woorden gaat. Paulus bouwt in Galaten 3:16 een heel argument op het enkelvoud zaad. En de Heere Jezus zei dat er 'niet een jota noch een tittel van de wet' zal voorbijgaan (Mattheüs 5:18). De jota is de kleinste letter van het Hebreeuwse alfabet, de tittel een klein streepje aan een letter.
Hoe ging de Heere Jezus met de Schrift om?
Voor wie Christus wil volgen, telt zwaar hoe Hij Zelf over de Bijbel sprak. In de woestijn weerstond Hij de duivel driemaal met de woorden er is geschreven, en Hij zei dat de mens leeft 'bij alle woord, dat door den mond Gods uitgaat' (Mattheüs 4:4). Wat in de Schrift staat, gold voor Hem als wat God gesproken heeft.
In een discussie met de Joden beriep Hij Zich op één woord uit Psalm 82 en voegde eraan toe dat 'de Schrift niet kan gebroken worden' (Johannes 10:35). Hij sprak over de schepping van man en vrouw (Mattheüs 19:4), over Abel (Mattheüs 23:35), over de dagen van Noach (Mattheüs 24:37) en over Jona (Mattheüs 12:40) als over echt gebeurde geschiedenis. Na Zijn opstanding legde Hij de Emmaüsgangers uit wat in al de Schriften van Hem geschreven was (Lukas 24:27). Eerder had Hij gezegd: 'Onderzoekt de Schriften; want gij meent in dezelve het eeuwige leven te hebben; en die zijn het, die van Mij getuigen' (Johannes 5:39).
De Heere Jezus sprak zo over het Oude Testament. Het Nieuwe Testament schreven Zijn apostelen en hun naaste medewerkers, zoals Markus en Lukas. Aan de apostelen beloofde Hij de Heilige Geest, Die hen in al de waarheid zou leiden (Johannes 16:13).
Is de Bijbel het woord van God of mensenwoord?
Sommigen zeggen dat de Bijbel Gods Woord bevat, of dat hij Gods Woord wordt op het moment dat God iemand erdoor aanspreekt. Wat overblijft is dan een menselijk boek met hier en daar een goddelijke boodschap, waarbij de lezer zelf bepaalt wat de kern is. Paulus dankt God juist dat de gemeente in Thessalonica zijn prediking ontving, 'niet als der mensen woord, maar (gelijk het waarlijk is) als Gods Woord' (1 Thessalonicenzen 2:13). Wat de apostelen predikten, ligt nu voor ons vast in het Nieuwe Testament.
Wie gelooft dat de Bijbel van God komt, sluit de ogen ook niet voor moeilijke plaatsen. Er zijn passages die elkaar op het eerste gezicht lijken tegen te spreken en vragen over de overlevering van de tekst. Daarover leest u meer bij de betrouwbaarheid van de Bijbel. Dat de Bijbel Gods Woord is, wordt uiteindelijk niet bewezen door geleerden. De Heilige Geest overtuigt het hart, door de Schrift heen. Wie de Bijbel leest en bidt om verlichting, mag ervaren wat de Heere Jezus tot Zijn Vader bad: 'Uw woord is de waarheid' (Johannes 17:17).
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
De Nederlandse Geloofsbelijdenis wijdt er vijf artikelen aan. Artikel 3 belijdt, met de woorden van 2 Petrus 1:21, dat Gods Woord niet door de wil van een mens is voortgebracht: heilige mannen hebben het gesproken, gedreven door de Heilige Geest. Daarna heeft God Zijn knechten, de profeten en apostelen, uit zorg voor ons en onze zaligheid geboden het geopenbaarde Woord op te schrijven, en Hij heeft de twee tafelen van de wet met Zijn eigen vinger geschreven (Exodus 31:18). Daarom heten deze geschriften heilige en goddelijke Schriften.
Artikel 4 noemt de boeken die tot de Schrift behoren. Artikel 5 zegt waarom de gelovige ze aanneemt: vooral omdat de Heilige Geest in het hart getuigt dat ze van God zijn, en omdat ze het bewijs daarvan in zichzelf dragen. Het gezag van de Schrift rust dus niet op de kerk. Artikel 6 onderscheidt de canonieke boeken van de apocriefe, en artikel 7 belijdt dat de Schrift volkomen is en alles bevat wat nodig is tot zaligheid.
In Zondag 7 van de Heidelbergse Catechismus (vraag 21) hoort het geloof daar ook bij: een waar geloof houdt 'alles voor waarachtig' wat God in Zijn Woord heeft geopenbaard. Volgens dezelfde vraag is het geloof ook een vast vertrouwen dat God vergeving en zaligheid schenkt, uit louter genade, om de verdienste van Christus. Zo leidt de leer over de Schrift naar haar inhoud: Christus, van Wie zij getuigt.
'Het gras verdort, de bloem valt af; maar het Woord onzes Gods bestaat in der eeuwigheid' (Jesaja 40:8)