Joas in de Bijbel
Yo'ash (Hebreeuws) - “Gegeven door de HEERE”
Wie was Joas?
Joas was de achtste koning van Juda (regering ca. 835-796 v.Chr.) die als zuigeling werd gered van zijn moorddadige grootmoeder Athalia en zes jaar in de tempel verborgen was. Onder leiding van de priester Jojada restaureerde hij de tempel, maar na Jojada's dood verliet hij de HEERE en liet zelfs Zacharia, de zoon van zijn weldoener, stenigen. Hij werd vermoord door eigen dienaren.
Joas is een van de meest tragische figuren onder de koningen van Juda. Zijn levensverhaal begint met een wonderlijke redding en eindigt met een verraderlijke moord. Als zuigeling werd hij door zijn tante Joseba uit de handen van de moorddadige Athalia gered en zes jaar lang verborgen in het huis des HEEREN. Op zevenjarige leeftijd werd hij tot koning gekroond door de priester Jojada, in een staatsgreep die de davidische dynastie herstelde. Zolang Jojada leefde, bestuurde Joas met wijsheid en vroomheid. Hij nam het initiatief tot de restauratie van de tempel van Salomo, met een kist bij de ingang waarin het volk rechtstreeks kon bijdragen. De Bijbel getuigt: "En Joas deed dat recht was in de ogen des HEEREN, al zijn dagen, in dewelke de priester Jojada hem onderwees" (2 Koningen 12:2). Deze kanttekening is veelzeggend: zijn vroomheid was gebonden aan de invloed van zijn mentor. Na Jojada's dood — hij werd honderddertig jaar oud en met eer begraven bij de koningen — kwam de ware staat van Joas' hart aan het licht. De vorsten van Juda brachten hem ertoe de HEERE te verlaten en terug te keren naar de afgodendienst. Het dieptepunt kwam toen Joas Zacharia — de eigen zoon van Jojada, op wie de Geest Gods was gekomen — liet stenigen omdat hij het volk had gewaarschuwd. Stervend zei Zacharia: "De HEERE zal het zien en zoeken!" (2 Kronieken 24:22). De vergelding kwam snel. Een klein Syrisch (Aramees) leger versloeg Juda's troepen en liet Joas zwaargewond achter. Terwijl hij op zijn ziekbed lag, werd hij vermoord door zijn eigen knechten, uitdrukkelijk om het bloed van de zonen van Jojada. Hij werd begraven in de stad Davids, maar niet in de graven der koningen. Zijn leven is een indringende waarschuwing over geleend geloof en de verwoesting van ondankbaarheid.
Historische context
Joas regeerde over het zuidelijke koninkrijk Juda van ongeveer 835 tot 796 voor Christus, een periode van grote politieke turbulentie in het oude Nabije Oosten. Het noordelijke koninkrijk Israël was net door Jehu's bloedige revolutie gegaan, waarbij het goddeloze huis van Achab was uitgeroeid. Deze revolutie had echter ook Juda's koning Ahazia — Joas' vader — het leven gekost. Ahazia was via zijn moeder Athalia verwant aan het huis van Achab: zij was een dochter van Achab (2 Koningen 8:18, 26). Vaak wordt aangenomen dat Izebel haar moeder was, maar de Schrift zegt dat niet met zoveel woorden. Athalia greep onmiddellijk de macht in Jeruzalem. In haar dagen stond in Jeruzalem een huis van Baal met een eigen priester, Mattan (2 Koningen 11:18). Al onder haar man Joram was Juda in de weg van het huis van Achab gaan wandelen (2 Kronieken 21:6), maar nu zat er voor het eerst sinds David een heerser op de troon die niet uit Davids huis stamde. De davidische belofte, gegeven in 2 Samuël 7, leek op het punt van vernietiging te staan. De tempel waarin Joas zes jaar lang verborgen werd, was de tempel van Salomo, gebouwd rond 960 v.Chr. Archeologisch zijn er geen directe overblijfselen van deze eerste tempel — hij werd in 586 v.Chr. door de Babyloniërs verwoest — maar wij weten uit 1 Koningen 6-7 dat het een imposant bouwwerk was met voorhof, heilige en heilige der heiligen, uitgevoerd met cederhout en goud. Tegen Joas' tijd, ongeveer 125 jaar later, was het huis Gods door de zonen van Athalia opengebroken, en de geheiligde dingen waren aan de Baals besteed (2 Kronieken 24:7). Jojada de priester, die Joas' leven en koningschap bewaarde, is een van de meest indrukwekkende figuren van deze periode. De kroniekschrijver beschrijft hem met uitzonderlijke eer: hij werd honderddertig jaar oud en werd begraven bij de koningen, "want hij had goed gedaan in Israel, beide aan God en zijn huize" (2 Kronieken 24:16). Zijn vrouw Joseba (in Kronieken Jozabath) was de koningsdochter die de zuigeling Joas in het geheim had gered (2 Kronieken 22:11) — een van de zeldzame vrouwen die expliciet genoemd worden als redders van de messiaanse lijn. Politiek gezien werd Joas' latere regering overschaduwd door de opkomst van Aram-Damascus (in de Statenvertaling Syrië) onder koning Hazaël. Volgens 2 Koningen 12:17-18 trok Hazaël op tegen Gath, nam die stad in en richtte zich daarna tegen Jeruzalem. Joas kocht hem af met de geheiligde dingen en het goud uit de schatten van het huis des HEEREN en van het huis des konings — dezelfde tempel die hij eerder had gerestaureerd. Of de kleinere Syrische inval die hem zwaar verwondde (2 Kronieken 24:23-25) dezelfde veldtocht is of een latere, is onder uitleggers niet zeker. De kroniekschrijver ziet die inval in elk geval uitdrukkelijk als Gods oordeel over zijn afval.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Aanvankelijke gehoorzaamheid aan God onder Jojada's leiding
- Initiatief tot restauratie van de tempel
- Invoering van een eerlijk en transparant collectesysteem
- Respect voor de priester Jojada in de eerste jaren
−Zwakke kanten
- Geleend geloof — afhankelijk van de invloed van zijn mentor
- Gebrek aan innerlijke overtuiging en standvastigheid
- Meelopen met goddeloze raadgevers
- Afschuwelijke ondankbaarheid tegenover Jojada's huis
- De moord op Zacharia — de zoon van zijn weldoener
- Het inleveren van de tempelschatten als afkoopsom
Theologische betekenis
Joas' verhaal draagt meerdere theologische lagen. Allereerst illustreert het Gods bewarende trouw aan het davidische verbond. Toen Athalia heel het koninklijke nageslacht probeerde uit te roeien, hing de messiaanse belofte aan een zijden draad. Maar God bewaarde door de stille moed van Joseba en de bescherming van de tempel een zuigeling. De belofte van 2 Samuël 7 — dat Davids huis en koninkrijk bestendig zouden zijn — werd op dit kritieke moment bewaard. Ruim acht eeuwen later zou uit deze lijn Jezus Christus geboren worden, de ware Zoon van David. Jojada en Joseba staan in de rij van stille dienaren door wie God Zijn verbond door de eeuwen heen bewaart. Ten tweede is Joas' leven een van de sterkste bijbelse voorbeelden van wat men "tweedehands geloof" zou kunnen noemen. Hij diende God zolang Jojada leefde, maar zijn vroomheid leek geborgd in zijn mentor, niet in zijn eigen hart. De kroniekschrijver maakt dit expliciet: "En Joas deed dat recht was in de ogen des HEEREN, al de dagen van den priester Jojada" (2 Kronieken 24:2). De veelbetekenende implicatie is: daarna niet meer. De Heidelbergse Catechismus leert in zondag 7 dat echt geloof een vast vertrouwen is dat de Heilige Geest in het hart werkt. Dit persoonlijke werk van de Geest, niet externe invloed, is beslissend voor ware godsvrucht. Ten derde is de moord op Zacharia een van de meest schokkende daden in de hele Schrift. Zacharia was de zoon van Jojada, de man aan wie Joas zijn leven en zijn troon te danken had. De kroniekschrijver schrijft met koude precisie: "Zo gedacht de koning Joas niet der weldadigheid, die zijn vader Jojada aan hem gedaan had, maar doodde zijn zoon" (2 Kronieken 24:22). Dit vers legt een verband tussen vergeten (van weldaden) en wreedheid (tegen weldoeners). Ondankbaarheid is de moeder van vele zonden. Typologisch is er een aangrijpende parallel met Jezus Zelf. Zacharia stierf in het voorhof van het huis des HEEREN met de woorden "De HEERE zal het zien en zoeken!" Naar alle waarschijnlijkheid verwees Jezus naar deze moord toen Hij de generatie van Zijn tijd aanklaagde: "Opdat op u kome al het rechtvaardige bloed, dat vergoten is op de aarde, van het bloed des rechtvaardigen Abels af, tot op het bloed van Zacharia, den zoon van Barachia, welken gij gedood hebt tussen den tempel en het altaar" (Mattheüs 23:35). De gereformeerde traditie ziet hier hoe het bloed van martelaren door de hele heilsgeschiedenis roept tot God — en hoe het bloed van Christus, "het bloed der besprenging, dat betere dingen spreekt dan Abel" (Hebreeën 12:24), oneindig luider spreekt dan dat van alle martelaren.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Yo'ash (Hebreeuws)
Betekenis
Gegeven door de HEERE
Betekenis van de naam Joas: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen
Sleutelmomenten
Athalia's genocide en Joas' redding
Na Ahazia's dood moordt Athalia heel het koninklijke nageslacht uit. Joseba redt in het geheim de kleine Joas en verbergt hem in het huis des HEEREN.
Zes jaar verborgen in de tempel
Joas wordt zes jaar lang in het huis des HEEREN verborgen gehouden, onder het oog van de priester Jojada, terwijl Athalia over Juda regeert.
De kroning van Joas door Jojada
In het zevende jaar organiseert Jojada een staatsgreep. Joas wordt gezalfd en gekroond in de tempel, ontvangt de getuigenis (doorgaans opgevat als de wet), en het volk roept "De koning leve!"
De dood van Athalia
Wanneer Athalia het tumult hoort en naar de tempel komt, wordt zij op Jojada's bevel weggeleid en buiten het heiligdom gedood. De davidische lijn is hersteld.
Het verbond van vernieuwing
Jojada sluit een verbond tussen de HEERE, de koning en het volk. Het huis van Baal wordt afgebroken en Mattan, de priester van Baal, gedood — een grondige reformatie.
De restauratie van de tempel
Joas neemt het initiatief tot het herstel van de tempel; bij de ingang komt een kist voor de gaven van het volk. De regeling is eerlijk en het werk slaagt.
De dood van Jojada
Jojada sterft op 130-jarige leeftijd en wordt met eer begraven bij de koningen vanwege zijn goede werk voor God en Zijn huis.
De afval na Jojada's dood
De vorsten van Juda komen naar Joas en brengen hem ertoe de HEERE te verlaten. Gewijde palen en afgoden keren terug. God zendt profeten, maar zij worden niet gehoord.
De steniging van Zacharia
Zacharia, zoon van Jojada, waarschuwt het volk door de Geest van God. Op bevel van Joas wordt hij gestenigd in het voorhof van het huis des HEEREN — de ergste daad van ondankbaarheid.
De nederlaag tegen Aram en de moord op Joas
Een klein Syrisch (Aramees) leger verslaat Juda's troepen. Zwaargewond op zijn ziekbed wordt Joas vermoord door eigen knechten om het bloed van de zonen van Jojada.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Joas beter te begrijpen.
“Toen nu Athalia, de moeder van Ahazia, zag, dat haar zoon dood was, zo maakte zij zich op, en bracht al het koninklijke zaad om. Maar Joseba, de dochter van den koning Joram, de zuster van Ahazia, nam Joas, den zoon van Ahazia, en stal hem uit het midden van des konings zonen, die gedood werden, zettende hem en zijn voedster in een slaapkamer; en zij verborgen hem voor Athalia, dat hij niet gedood werd.”
De dramatische redding van Joas — een stille heldendaad die de davidische lijn bewaart.
“Daarna bracht hij des konings zoon voor, en zette hem de kroon op, en gaf hem de getuigenis; en zij maakten hem koning, en zalfden hem; daartoe klapten zij met de handen, en zeiden: De koning leve!”
De kroning van de zevenjarige Joas door Jojada in de tempel — het herstel van het davidische koningschap.
“En Joas deed dat recht was in de ogen des HEEREN, al zijn dagen, in dewelke de priester Jojada hem onderwees.”
De sleutelzin die Joas' afhankelijkheid van zijn mentor onthult — een voorwaardelijke vroomheid.
“Maar na den dood van Jojada kwamen de vorsten van Juda, en bogen zich neder voor den koning; toen hoorde de koning naar hen. Zo verlieten zij het huis des HEEREN, des Gods hunner vaderen, en dienden de bossen en de afgoden; toen was een grote toornigheid over Juda en Jeruzalem, om deze hun schuld.”
Het keerpunt in Joas' regering — zodra zijn mentor weg is, luistert hij naar verkeerde stemmen.
“En de Geest Gods toog Zacharia aan, den zoon van Jojada, den priester, die boven het volk stond, en hij zeide tot hen: Zo zegt God: Waarom overtreedt gij de geboden des HEEREN? Daarom zult gij niet voorspoedig zijn; dewijl gij den HEERE verlaten hebt, zo zal Hij u verlaten.”
De profetische waarschuwing van Zacharia — een laatste oproep tot bekering die door Joas wordt afgewezen.
“Zo gedacht de koning Joas niet der weldadigheid, die zijn vader Jojada aan hem gedaan had, maar doodde zijn zoon; dewelke, als hij stierf, zeide: De HEERE zal het zien en zoeken!”
De kroniek van afschuwelijke ondankbaarheid — een zin die door de eeuwen heen weerklinkt als waarschuwing.
“Opdat op u kome al het rechtvaardige bloed, dat vergoten is op de aarde, van het bloed des rechtvaardigen Abels af, tot op het bloed van Zacharia, den zoon van Barachia, welken gij gedood hebt tussen den tempel en het altaar.”
Jezus verwijst naar alle waarschijnlijkheid naar Zacharia's moord als onderdeel van het rechtvaardige bloed dat roept tot God.
Tijdperiode
~835-796 v.Chr.
Joas leefde in de tijd van het Oude Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
Joas leert ons allereerst voor geleend geloof te waken. Er bestaat een soort vroomheid die werkt zolang iemand anders ons draagt — een gelovige echtgenoot, een sterke gemeente, een inspirerende voorganger. Zodra die steun wegvalt, blijkt wat wij werkelijk bezitten. De vraag is niet: hoe stevig zie ik eruit in een gelovige omgeving? Maar: wat blijft er van mij over wanneer die omgeving wegvalt? Ouders mogen deze les doorgeven aan hun kinderen: eigen geloof, gevoed door persoonlijk gebed, persoonlijke bijbellezing en persoonlijk vertrouwen, is de vroomheid die volhardt. Ten tweede waarschuwt Joas tegen de invloed van verkeerde raadgevers. Na Jojada's dood kwamen de vorsten van Juda, en "toen hoorde de koning naar hen" (2 Kronieken 24:17). Naar wie luisteren wij? Wiens stem weegt het zwaarst in onze beslissingen? Psalm 1 noemt welgelukzalig de man die niet wandelt in de raad der goddelozen. De stemmen die wij toelaten, vormen uiteindelijk wie wij worden. Ten derde leert Joas ons dat ondankbaarheid een dodelijke zonde is. Hij vergat wat Jojada voor hem had gedaan — en die vergetelheid opende de deur naar wreedheid. Wie dankbaar is, behandelt anderen met respect, ook wanneer zij kwetsbaar zijn. Wie vergeet wat hij ontvangen heeft, wordt hard. Dagelijkse dankzegging is geen overbodige luxe, maar een geestelijke hygiëne die het hart beschermt. Ten vierde bemoedigt Joas' vroege leven ons over Gods bewarende trouw. Toen alles verloren leek, bewaarde God door stille vrouwen en mannen de belofte. In donkere tijden — en ook in persoonlijk donkere tijden — houdt God altijd een rest over. De kerk sterft nooit uit, het verbond wordt nooit doorbroken, Gods werk gaat door. Ten slotte is Joas een waarschuwing tegen oppervlakkige reformatie. Onder Jojada werd het huis van Baal afgebroken, maar "alleenlijk werden de hoogten niet weggenomen" (2 Koningen 12:3), en de wortel van het probleem — harten die niet aan God toebehoorden — bleef onaangeraakt. Ware reformatie begint bij het hart en werkt naar buiten. Uitwendige veranderingen zonder innerlijke vernieuwing leiden uiteindelijk tot dezelfde afval als voorheen.
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Joas
Wie was Joas in de Bijbel?
Hoe werd Joas als baby gered?
Waarom liet Joas de tempel restaureren?
Waarom liet Joas Zacharia stenigen?
Hoe stierf Joas?
Wat was de rol van hogepriester Jojada?
Wat betekent de naam Joas?
Wat is het verschil tussen Joas en Hiskia?
Hoe past Joas in de lijn van de Messias?
Wat kunnen wij vandaag leren van Joas?
Stel een vraag over Joas
Wilt u meer weten over Joas? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over JoasBijbelverhalen rond Joas
Verdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Joas in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Joas.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Joas in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Joas.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Joas aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.