Joas in de Bijbel
Yo'ash (Hebreeuws) - “Gegeven door de HEERE”
Wie was Joas?
Joas was de achtste koning van Juda (835-796 v.Chr.) die als eenjarige werd gered van zijn moorddadige grootmoeder Athalia en zes jaar in de tempel verborgen was. Onder leiding van hogepriester Jojada restaureerde hij de tempel, maar na Jojada's dood verliet hij de HEERE en liet zelfs Zacharia, de zoon van zijn weldoener, stenigen. Hij werd vermoord door eigen dienaren.
Joas is een van de meest tragische figuren onder de koningen van Juda. Zijn levensverhaal begint met een wonderlijke redding en eindigt met een verraderlijke moord. Als eenjarig kind werd hij door zijn tante Jozeba uit de handen van de moorddadige Athalia gered en zes jaar lang verborgen in de tempel opgevoed. Op zevenjarige leeftijd werd hij tot koning gekroond door hogepriester Jojada in een dramatische staatsgreep die de davidische dynastie herstelde. Zolang Jojada leefde, bestuurde Joas met wijsheid en vroomheid. Hij initieerde de restauratie van de tempel van Salomo en introduceerde een innovatief collectesysteem waarbij het volk rechtstreeks kon bijdragen. De Bijbel getuigt: "Joas deed wat recht was in de ogen van de HEERE, al de dagen dat de priester Jojada hem onderwees" (2 Kronieken 24:2). Deze kanttekening is veelzeggend: zijn vroomheid was gebonden aan de invloed van zijn mentor. Na Jojada's dood — die maar liefst honderddertig jaar werd en met eer begraven werd tussen de koningen — kwam de ware staat van Joas' hart aan het licht. Leiders van Juda overtuigden hem de HEERE te verlaten en terug te keren naar de afgodendienst. Het dieptepunt kwam toen Joas de profeet Zacharia — de eigen zoon van Jojada — liet stenigen omdat hij het volk had gewaarschuwd. Stervend riep Zacharia: "Moge de HEERE het zien en vergelding eisen" (2 Kronieken 24:22). De vergelding kwam snel. Een klein Aramees leger versloeg Juda's troepen en liet Joas zwaargewond achter. Terwijl hij op zijn ziekbed lag, werd hij vermoord door zijn eigen dienaren — uitdrukkelijk om het bloed van Zacharia te wreken. Hij werd begraven in de stad van David, maar niet in de graven van de koningen. Zijn leven is een indringende waarschuwing over geleend geloof en de verwoesting van ondankbaarheid.
Historische context
Joas regeerde over het zuidelijke koninkrijk Juda van ongeveer 835 tot 796 voor Christus, een periode van grote politieke turbulentie in het oude Nabije Oosten. Het noordelijke koninkrijk Israel was net door Jehu's bloedige revolutie gegaan, waarbij het goddeloze huis van Achab was uitgeroeid. Deze revolutie had echter ook Juda's koning Ahazia — Joas' vader — het leven gekost, aangezien hij familierelaties onderhield met het huis van Achab via zijn moeder Athalia, de dochter van Izebel. Athalia greep onmiddellijk de macht in Jeruzalem en introduceerde de Baalsdienst, inclusief een Baalstempel met een eigen priester Mattan (2 Koningen 11:18). Dit was een ongekende situatie in Juda's geschiedenis: voor het eerst sinds David zat er een niet-davidische heerser op de troon, en voor het eerst werd de staatsgodsdienst officieel afgetrokken van de HEERE. De davidische belofte, gegeven in 2 Samuel 7, stond op het punt van vernietiging. De tempel waarin Joas zes jaar lang verborgen werd, was de tempel van Salomo, gebouwd rond 960 v.Chr. Archeologisch zijn er geen directe overblijfselen van deze eerste tempel — hij werd in 586 v.Chr. door de Babyloniers verwoest — maar we weten uit 1 Koningen 6-7 dat het een imposant bouwwerk was met voorhof, heilige en heilige der heiligen, uitgevoerd met cederhout en goud. Tegen Joas' tijd, ongeveer 130 jaar later, waren gedeelten in verval geraakt door verwaarlozing en plundering, en sommige delen waren zelfs gebruikt voor de Baalsdienst (2 Kronieken 24:7). Jojada de hogepriester, die Joas' leven en koningschap bewaarde, is een van de meest indrukwekkende figuren van deze periode. De kroniekschrijver beschrijft hem met uitzonderlijke eer: hij werd honderddertig jaar oud en werd begraven bij de koningen "omdat hij goed gedaan had in Israel, ten aanzien van God en Zijn huis" (2 Kronieken 24:16). Zijn vrouw Jozeba was de koninklijke prinses die de zuigeling Joas in het geheim had gered — een van de zeldzame vrouwen die expliciet genoemd worden als redders van de messiaanse lijn. Politiek gezien werd Joas' latere regering overschaduwd door de opkomst van Aram-Damascus onder koning Hazael. Hazael voerde een reeks succesvolle campagnes tegen Israel en Juda. Volgens 2 Koningen 12:17-18 trok Hazael op tegen Gath en richtte zich daarna tegen Jeruzalem. Joas kocht hem af met de schatten van de tempel en het paleis — dezelfde tempel die hij eerder had gerestaureerd. De latere, kleinere Aramese expeditie die hem zwaar verwondde, was een voortzetting van deze druk en werd door de kroniekschrijver expliciet gezien als Gods oordeel over zijn afval.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Aanvankelijke gehoorzaamheid aan God onder Jojada's leiding
- Initiatief tot restauratie van de tempel
- Introductie van een eerlijk en transparant collectesysteem
- Respect voor de hogepriester in de eerste jaren
−Zwakke kanten
- Geleend geloof — afhankelijk van de invloed van zijn mentor
- Gebrek aan innerlijke overtuiging en standvastigheid
- Meelopen met goddeloze raadgevers
- Afschuwelijke ondankbaarheid tegenover Jojada's huis
- De moord op Zacharia — de zoon van zijn weldoener
- Het inleveren van de tempelschatten als afkoopsom
Theologische betekenis
Joas' verhaal draagt meerdere theologische lagen. Allereerst illustreert het Gods bewarende trouw aan het davidische verbond. Toen Athalia heel het koninklijke nageslacht probeerde uit te roeien, hing de messiaanse belofte aan een zijden draad. Maar God bewaarde door de stille moed van Jozeba en de bescherming van de tempel een zuigeling. De belofte van 2 Samuel 7 — dat er altijd een afstammeling van David op de troon zou zitten — werd op dit kritieke moment bewaard. Zes eeuwen later zou uit deze lijn Jezus Christus geboren worden, de ware Zoon van David. Jojada en Jozeba staan in de rij van stille dienaren door wie God Zijn verbond door de eeuwen heen bewaart. Ten tweede is Joas' leven een van de sterkste bijbelse voorbeelden van wat men "tweedehands geloof" zou kunnen noemen. Hij diende God zolang Jojada leefde, maar zijn vroomheid was geborgd in zijn mentor, niet in zijn eigen hart. De kroniekschrijver maakt dit expliciet: "Joas deed wat recht was in de ogen van de HEERE, al de dagen dat de priester Jojada hem onderwees" (2 Kronieken 24:2). De veelbetekenende implicatie is: daarna niet meer. De Heidelbergse Catechismus leert in zondag 7 dat echt geloof een vast vertrouwen is dat de Heilige Geest in het hart werkt. Dit persoonlijke werk van de Geest, niet externe invloed, is beslissend voor ware godsvrucht. Ten derde is de moord op Zacharia een van de meest schokkende daden in de hele Schrift. Zacharia was de zoon van Jojada, de man aan wie Joas zijn leven en zijn troon te danken had. De kroniekschrijver schrijft met koude precisie: "Koning Joas dacht niet aan de goedertierenheid die zijn vader Jojada hem bewezen had, maar doodde diens zoon" (2 Kronieken 24:22). Dit vers legt een verband tussen vergeten (van weldaden) en wreedheid (tegen weldoeners). Ondankbaarheid is de moeder van vele zonden. Typologisch is er een aangrijpende parallel met Jezus Zelf. Zacharia stierf in het voorhof van de tempel met de woorden "Moge de HEERE het zien en vergelding eisen." Jezus verwees expliciet naar deze moord toen Hij de generatie van Zijn tijd aanklaagde: "opdat op u komt al het rechtvaardige bloed dat vergoten is op de aarde, vanaf het bloed van de rechtvaardige Abel tot het bloed van Zacharia, de zoon van Berechja, die u gedood hebt tussen de tempel en het altaar" (Matteus 23:35). De gereformeerde traditie ziet hier hoe het bloed van martelaren door de hele heilsgeschiedenis roept tot God — en hoe het bloed van Christus oneindig luider spreekt dan dat van Abel en alle martelaren die volgden (Hebreeen 12:24).
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Yo'ash (Hebreeuws)
Betekenis
Gegeven door de HEERE
Sleutelmomenten
Athalia's genocide en Joas' redding
Na Ahazia's dood moordt Athalia heel het koninklijke nageslacht uit. Jozeba redt in het geheim de eenjarige Joas en verbergt hem in de tempel.
2 Koningen 11:1-3
Zes jaar verborgen in de tempel
Joas wordt zes jaar lang in het tempelcomplex verzorgd onder het oog van hogepriester Jojada, terwijl Athalia over Juda regeert en de Baalsdienst bevordert.
2 Koningen 11:3
De kroning van Joas door Jojada
In het zevende jaar organiseert Jojada een staatsgreep. Joas wordt gezalfd en gekroond in de tempel, ontvangt het getuigenis (de Thora), en het volk roept "Leve de koning!"
2 Koningen 11:4-12
De dood van Athalia
Wanneer Athalia het tumult hoort en naar de tempel komt, wordt zij op Jojada's bevel weggeleid en buiten het heiligdom gedood. De davidische lijn is hersteld.
2 Koningen 11:13-16
Het verbond van vernieuwing
Jojada sluit een verbond tussen de HEERE, de koning en het volk. De Baalstempel wordt verwoest en priester Mattan gedood — een grondige reformatie.
2 Koningen 11:17-18
De restauratie van de tempel
Joas initieert het herstel van de tempel en introduceert een collectekist bij de ingang. Het systeem is eerlijk, transparant en succesvol.
2 Koningen 12:4-16
De dood van Jojada
Jojada sterft op 130-jarige leeftijd en wordt met eer begraven tussen de koningen vanwege zijn goede werk voor God en Zijn huis.
2 Kronieken 24:15-16
De afval na Jojada's dood
Leiders van Juda komen naar Joas en overtuigen hem de HEERE te verlaten. Asjera-palen en afgoden keren terug. God zendt profeten, maar zij worden niet gehoord.
2 Kronieken 24:17-19
De steniging van Zacharia
Zacharia, zoon van Jojada, waarschuwt het volk door de Geest van God. Op bevel van Joas wordt hij gestenigd in het tempelvoorhof — de ergste daad van ondankbaarheid.
2 Kronieken 24:20-22
De nederlaag tegen Aram en de moord op Joas
Een klein Aramees leger verplettert Juda's troepen. Zwaargewond op zijn ziekbed wordt Joas vermoord door eigen dienaren om het bloed van Zacharia te wreken.
2 Kronieken 24:23-25
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Joas beter te begrijpen.
2 Koningen 11:1-2
“Toen Athalia, de moeder van Ahazia, zag dat haar zoon dood was, stond zij op en bracht heel het koninklijk nageslacht om. Maar Jozeba, de dochter van koning Joram, de zuster van Ahazia, nam Joas, de zoon van Ahazia, en stal hem uit het midden van de koningszonen die gedood werden.”
De dramatische redding van Joas — een stille heldendaad die de davidische lijn bewaart.
2 Koningen 11:12
“Daarna bracht hij de zoon van de koning naar buiten en zette hem de kroon op en overhandigde hem het getuigenis. Zo maakten zij hem koning en zalfden hem.”
De kroning van de zevenjarige Joas door Jojada in de tempel — het herstel van het davidische koningschap.
2 Koningen 12:2
“Joas deed wat juist was in de ogen van de HEERE, al zijn dagen, waarin de priester Jojada hem onderwees.”
De sleutelzin die Joas' afhankelijkheid van zijn mentor onthult — een voorwaardelijke vroomheid.
2 Kronieken 24:17-18
“Maar na de dood van Jojada kwamen de vorsten van Juda en bogen zich voor de koning neer. Toen luisterde de koning naar hen. En zij verlieten het huis van de HEERE, de God van hun vaderen, en dienden de gewijde palen en de afgoden.”
Het keerpunt in Joas' regering — zodra zijn mentor weg is, luistert hij naar verkeerde stemmen.
2 Kronieken 24:20
“Toen kwam de Geest van God over Zacharia, de zoon van Jojada, de priester. Hij ging hoog boven het volk staan en zei tegen hen: Zo zegt God: Waarom overtreedt u de geboden van de HEERE? U zult niet voorspoedig zijn. Omdat u de HEERE verlaten hebt, heeft Hij u ook verlaten.”
De profetische waarschuwing van Zacharia — een laatste oproep tot bekering die door Joas wordt afgewezen.
2 Kronieken 24:22
“Koning Joas dacht niet aan de goedertierenheid die zijn vader Jojada hem bewezen had, maar doodde diens zoon. Toen die stierf, zei hij: Moge de HEERE het zien en vergelding eisen.”
De kroniek van afschuwelijke ondankbaarheid — een zin die door de eeuwen heen weerklinkt als waarschuwing.
Matteus 23:35
“opdat op u komt al het rechtvaardige bloed dat vergoten is op de aarde, vanaf het bloed van de rechtvaardige Abel tot het bloed van Zacharia, de zoon van Berechja, die u gedood hebt tussen de tempel en het altaar.”
Jezus verwijst naar Zacharia's moord als onderdeel van het rechtvaardige bloed dat roept tot God.
Tijdperiode
~835-796 v.Chr.
Joas leefde in de tijd van het Oude Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
Joas leert ons allereerst voor geleend geloof te waken. Er bestaat een soort vroomheid die werkt zolang iemand anders ons draagt — een gelovige echtgenoot, een sterke gemeente, een inspirerende voorganger. Zodra die steun wegvalt, blijkt wat wij werkelijk bezitten. De vraag is niet: hoe stevig zie ik eruit in een gelovige omgeving? Maar: wat blijft er van mij over wanneer die omgeving wegvalt? Ouders moeten deze les doorgeven aan hun kinderen: eigen geloof, gesmeed in persoonlijk gebed, persoonlijke bijbellezing en persoonlijk vertrouwen, is de enige vroomheid die volhardt. Ten tweede waarschuwt Joas tegen de invloed van verkeerde raadgevers. Na Jojada's dood kwamen de leiders van Juda en "luisterde de koning naar hen." Naar wie luisteren wij? Wiens stem weegt het zwaarst in onze beslissingen? Psalm 1 leert dat de welzalige mens niet wandelt in de raad van de goddelozen. De stemmen die wij toelaten, vormen uiteindelijk wie wij worden. Ten derde leert Joas ons dat ondankbaarheid een dodelijke zonde is. Hij vergat wat Jojada voor hem had gedaan — en die vergetelheid opende de deur naar wreedheid. Wie dankbaar is, behandelt anderen met respect, ook wanneer zij kwetsbaar zijn. Wie vergeet wat hij ontvangen heeft, wordt hard. Dagelijkse dankzegging is geen overbodige luxe, maar een geestelijke hygiene die het hart beschermt. Ten vierde bemoedigt Joas' vroege leven ons over Gods bewarende trouw. Toen alles verloren leek, bewaarde God door stille vrouwen en mannen de belofte. In donkere tijden — en ook in persoonlijk donkere tijden — houdt God altijd een rest over. De kerk sterft nooit uit, het verbond wordt nooit doorbroken, Gods werk gaat door. Ten slotte is Joas een waarschuwing tegen oppervlakkige reformatie. Onder Jojada werden afgodstempels afgebroken, maar de wortel van het probleem — harten die niet aan God toebehoorden — bleef onaangeraakt. Ware reformatie begint bij het hart en werkt naar buiten. Uitwendige veranderingen zonder innerlijke vernieuwing leiden uiteindelijk tot dezelfde afval als voorheen.
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Joas
Wie was Joas in de Bijbel?
Hoe werd Joas als baby gered?
Waarom liet Joas de tempel restaureren?
Waarom liet Joas Zacharia stenigen?
Hoe stierf Joas?
Wat was de rol van hogepriester Jojada?
Wat betekent de naam Joas?
Wat is het verschil tussen Joas en Hiskia?
Hoe past Joas in de lijn van de Messias?
Wat kunnen wij vandaag leren van Joas?
Stel een vraag over Joas
Wilt u meer weten over Joas? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over JoasVerdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Joas in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Joas.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Joas in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Joas.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Joas aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.