Joseba in de Bijbel
Jehosjeba (יְהוֹשֶׁבַע, Hebreeuws) - “Waarschijnlijk: de HEERE is eed”
Wie was Joseba?
Joseba was een dochter van koning Joram van Juda en de vrouw van de priester Jojada. Toen Athalia de koninklijke familie liet ombrengen, redde zij haar neefje Joas en verborg hem zes jaar in het huis van de HEERE (2 Koningen 11:2-3). In Kronieken heet zij Jozabath.
Joseba wordt genoemd in twee verslagen van dezelfde gebeurtenis: 2 Koningen 11:2 en 2 Kronieken 22:11. De Statenvertaling schrijft haar naam in Koningen als Joseba en in Kronieken als Jozabath. Het gaat om dezelfde vrouw, want beide teksten vertellen dat zij Joas, de zoon van Ahazia, wegnam en verborg. Over haar familie geeft de Bijbel drie gegevens. Zij was "de dochter van den koning Joram" en "de zuster van Ahazia" (2 Koningen 11:2), en "de huisvrouw van den priester Jojada" (2 Kronieken 22:11). Zij stond dus tussen het koningshuis en de priesters in. Toen Athalia, de moeder van Ahazia, na de dood van haar zoon al het koninklijke zaad ombracht, handelde Joseba. Zij nam het kind Joas "en stal hem uit het midden van des konings zonen, die gedood werden" en verborg hem met zijn voedster in een slaapkamer (2 Koningen 11:2). Daarna bleef het kind zes jaar verborgen in het huis van de HEERE. Na die redding verdwijnt Joseba uit het verhaal. De kroning van Joas en het verbond dat daarop volgde, staan op naam van haar man Jojada. Over haar verdere leven en haar dood zegt de Bijbel niets.
Historische context
Joseba leefde in de negende eeuw voor Christus. De moordpartij van Athalia en de zes jaren van haar bewind worden meestal gedateerd tussen ongeveer 841 en 835 voor Christus, met enkele jaren speling. Haar vader Joram was koning van Juda en getrouwd met Athalia, een dochter van koning Achab van Israël (2 Kronieken 21:6). Of Joseba een dochter van Athalia was, zegt de tekst niet. Joram had meer vrouwen; Kronieken noemt "zijn vrouwen", die bij een inval van Filistijnen en Arabieren werden weggevoerd (2 Kronieken 21:17). Veel uitleggers houden haar daarom voor een halfzuster van Ahazia, maar dat blijft een vermoeden. Joas was nog een kind aan de borst: hij werd koning op zevenjarige leeftijd (2 Koningen 11:21), na zes verborgen jaren, en was bij zijn redding dus ongeveer een jaar oud. Dat verklaart waarschijnlijk waarom Joseba de voedster meenam. Dat Joseba met een priester getrouwd was, maakte de redding mogelijk. Het kind werd verborgen in het huis van God, waar haar man zijn dienst had. Kronieken zegt dat Joas "bij hen verstoken" was (2 Kronieken 22:12): Joseba en Jojada droegen de zorg samen. De slaapkamer waarin zij hem eerst verborg, was volgens sommige uitleggers een kamer waar bedden of beddengoed werden bewaard; de tekst zegt niet precies waar die lag.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Moedig: zij nam het kind weg uit het midden van de koningszonen die gedood werden (2 Koningen 11:2)
- Zorgzaam en beraden: zij nam ook de voedster mee en verborg het kind in een slaapkamer (2 Kronieken 22:11)
- Volhardend: het kind bleef zes jaar bij haar en Jojada verborgen (2 Kronieken 22:12)
Theologische betekenis
Toen Athalia de koninklijke familie uitroeide, hing de belofte aan David menselijkerwijs aan één kind, en dat kind werd gered door een vrouw van wie de Bijbel maar één daad vertelt. Zij stond tussen twee werelden: als koningsdochter kende zij het hof, als vrouw van de priester had zij toegang tot het huis van God. Juist op dat kruispunt gebruikte God haar. De tekst noemt geen wonder en geen stem uit de hemel. God bewaarde Zijn belofte door de daad van een vrouw die op het juiste ogenblik handelde. Dat patroon komt vaker voor in de Schrift. Ook Mozes werd als kind verborgen: "Door het geloof werd Mozes, toen hij geboren was, drie maanden lang van zijn ouders verborgen" (Hebreeën 11:23). Bij Joseba noemt de Bijbel haar beweegredenen niet, maar haar daad past in dezelfde lijn. Veel uitleggers zien in deze geschiedenis een schakel in de lijn naar de Messias, die uit het huis van David moest komen. Joas staat in het geslachtsregister van de koningen van Juda (1 Kronieken 3:11). Mattheüs slaat hem in zijn opsomming over (Mattheüs 1:8), maar de lijn zelf liep via hem verder. Zo werd door één verborgen kind de belofte bewaard die in Christus vervuld werd. Dat Joas later afviel en de zoon van Jojada liet stenigen (2 Kronieken 24:17-22), maakt die bewaring niet kleiner: God bewaarde de lijn om Zijn verbond, niet om de trouw van de geredde koning.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Jehosjeba (יְהוֹשֶׁבַע, Hebreeuws)
Betekenis
Waarschijnlijk: de HEERE is eed
Sleutelmomenten
Athalia brengt het koninklijke zaad om
Wanneer Athalia ziet dat haar zoon dood is, maakt zij zich op en brengt al het koninklijke zaad van het huis van Juda om.
2 Kronieken 22:10
Joas weggenomen
Joseba neemt Joas, de zoon van Ahazia, en steelt hem uit het midden van de koningszonen die gedood worden. Zij zet hem en zijn voedster in een slaapkamer en verbergt hem voor Athalia.
2 Koningen 11:2
Zes jaar verborgen
Het kind blijft zes jaar verborgen in het huis van de HEERE, terwijl Athalia over het land regeert.
2 Koningen 11:3
De verborgen koningszoon gekroond
In het zevende jaar brengen zij de zoon van de koning voor en zetten hem de kroon op. Jojada, de man van Joseba, en zijn zonen zalven hem.
2 Kronieken 23:11
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Joseba beter te begrijpen.
2 Kronieken 22:10
“Toen Athalia, de moeder van Ahazia, zag, dat haar zoon dood was, zo maakte zij zich op, en bracht al het koninklijke zaad van het huis van Juda om.”
Het gevaar waarin Joseba handelde: de koningsmoeder liet de erfgenamen van David ombrengen.
2 Koningen 11:2
“Maar Joseba, de dochter van den koning Joram, de zuster van Ahazia, nam Joas, den zoon van Ahazia, en stal hem uit het midden van des konings zonen, die gedood werden, zettende hem en zijn voedster in een slaapkamer; en zij verborgen hem voor Athalia, dat hij niet gedood werd.”
De enige plaats in Koningen waar Joseba bij naam genoemd wordt, met haar afkomst en haar daad.
2 Kronieken 22:11
“Maar Jozabath, de dochter des konings, nam Joas, den zoon van Ahazia, en stal hem uit het midden van des konings zonen, die gedood werden, en zette hem en zijn voedster in een slaapkamer; zo verborg hem Jozabath, de dochter van den koning Joram, de huisvrouw van den priester Jojada (want zij was de zuster van Ahazia), voor Athalia, dat zij hem niet doodde.”
Kronieken spelt haar naam Jozabath en voegt toe dat zij de vrouw van de priester Jojada was.
2 Koningen 11:3
“En hij was met haar verstoken in het huis des HEEREN zes jaren; en Athalia regeerde over het land.”
Zes jaar lang hing de koningslijn van David menselijkerwijs aan een kind dat in de tempel verborgen was.
2 Kronieken 21:7
“Doch de HEERE wilde het huis Davids niet verderven, om des verbonds wil, dat Hij met David gemaakt had; en gelijk als Hij gezegd had, hem en zijn zonen te allen dage een lamp te zullen geven.”
De belofte die achter de redding staat: God wilde het huis van David een lamp blijven geven.
Tijdperiode
~840 v.Chr.
Joseba leefde in de tijd van het Oude Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
Joseba leert ons dat moed vaak in het klein begint. Zij greep geen macht en hield geen toespraak. Zij nam een kind op, met zijn voedster, en bracht het in veiligheid. Dat vroeg moed, want Athalia liet juist de koningszonen doden. Haar geschiedenis laat ook zien hoe God iemand gebruikt die tussen twee werelden staat. Joseba was koningsdochter en priestervrouw tegelijk. Wie zich soms tussen twee kringen voelt hangen, in familie, werk of kerk, mag weten dat God juist zo’n plek kan gebruiken. En de Bijbel geeft haar geen enkel woord: zij handelde, en dat was genoeg. Verder laat Joseba zien hoe een gezin samen dienstbaar kan zijn. Zij en Jojada droegen samen de zorg voor het kind. Wat in hun huis gebeurde, kreeg betekenis voor het hele volk. Het belangrijkste is wat haar verhaal over God zegt. Zijn belofte aan David leek op één kind te rusten, maar Hij liet haar niet vallen. Wie zich zorgen maakt over de toekomst van de kerk of het geloof van de volgende generatie, mag zich daaraan vasthouden: wat de HEERE belooft, bewaart Hij, ook door mensen van wie de naam bijna vergeten is.
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Joseba
Wie was Joseba in de Bijbel?
Waar staat Joseba in de Bijbel?
Is Joseba dezelfde als Jozabath?
Hoe redde Joseba de kleine Joas?
Was Joseba een dochter van Athalia?
Met wie was Joseba getrouwd?
Waarom is de daad van Joseba zo belangrijk?
Wat kunnen wij leren van Joseba?
Stel een vraag over Joseba
Wilt u meer weten over Joseba? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over JosebaBijbelverhalen rond Joseba
Verdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Joseba in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Joseba.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Joseba in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Joseba.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Joseba aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.