Ga naar hoofdinhoud
Nieuwe Testament~60 n.Chr.

Demas in de Bijbel

Demas (Δημᾶς, Grieks) - “Betekenis onzeker”

Wie was Demas?

Demas was een medearbeider van de apostel Paulus. Hij was bij Paulus tijdens een eerdere gevangenschap (Kolossenzen 4:14, Filemon 1:24), maar verliet hem later. Paulus schrijft: "Want Demas heeft mij verlaten, hebbende de tegenwoordige wereld liefgekregen, en is naar Thessalonica gereisd" (2 Timotheüs 4:10).

Demas komt in de Bijbel drie keer voor, telkens in een rij namen aan het eind van een brief van Paulus: in Kolossenzen 4:14, Filemon 1:24 en 2 Timotheüs 4:10. Er staat geen verhaal over hem, geen woord dat hij zelf sprak en geen afkomst. Toch is zijn naam in de kerk bekend gebleven, vanwege die ene zin in Paulus’ laatste brief. In de eerste twee teksten is Demas een gewaardeerde medewerker. Paulus zat gevangen, volgens de meeste uitleggers in Rome. Bij hem waren onder anderen Aristarchus, Markus, Epafras en Lukas, en ook Demas. In de brief aan Filemon heten zij samen "mijn medearbeiders" (Filemon 1:24). In de brief aan de Kolossenzen staat hij direct na Lukas: "U groet Lukas, de medicijnmeester, de geliefde, en Demas" (Kolossenzen 4:14). Sommige uitleggers merken op dat Lukas een warme aanduiding krijgt en Demas niet; anderen vinden dat te veel gelezen in een korte groet. Enkele jaren later schrijft Paulus aan Timotheüs, opnieuw gevangen en met de dood voor ogen (2 Timotheüs 4:6). Hij vraagt Timotheüs haastig te komen, en geeft als reden: "Want Demas heeft mij verlaten, hebbende de tegenwoordige wereld liefgekregen, en is naar Thessalonica gereisd" (2 Timotheüs 4:10). Daarna volgt: "Lukas is alleen met mij" (2 Timotheüs 4:11). Meer zegt de Bijbel niet. Of Demas teruggekeerd is, of hij later tot inkeer kwam, of hij het geloof geheel losliet: daarover zwijgt de Schrift, en daarom past ook ons een voorzichtig oordeel.

Historische context

De eerste twee vermeldingen horen bij de gevangenschap waarin Paulus de brieven aan de Kolossenzen en aan Filemon schreef. De gangbare uitleg denkt aan Rome, waar Paulus volgens Handelingen 28:30 twee jaar in een gehuurde woning bleef en bezoekers mocht ontvangen. Dat brengt ons rond 60 n.Chr. Anderen denken aan een eerdere gevangenschap in Efeze; zekerheid is er niet. In beide brieven staan dezelfde namen (Kolossenzen 4:10-14, Filemon 1:23-24), wat laat zien dat Demas toen deel uitmaakte van de vaste kring rond de apostel. De brief aan Timotheüs wordt gewoonlijk enkele jaren later gedateerd, in een tweede, zwaardere gevangenschap in Rome, in de tijd van keizer Nero. Paulus verwachtte geen vrijlating meer: "de tijd mijner ontbinding is aanstaande" (2 Timotheüs 4:6). Hij schrijft dat bij zijn eerste verantwoording niemand bij hem was (2 Timotheüs 4:16) en dat velen in Azië zich van hem hadden afgewend (2 Timotheüs 1:15). In die omstandigheden kon het gevaarlijk zijn om openlijk bij een gevangen christenleider te horen. Demas reisde naar Thessalonica, een belangrijke havenstad in Macedonië en de plaats van een gemeente die Paulus zelf gesticht had. Waarom hij juist daarheen ging, zegt de tekst niet. Sommigen denken dat hij daar vandaan kwam; dat is een vermoeden. In hetzelfde vers vertrekken ook Krescens naar Galatië en Titus naar Dalmatië, maar alleen bij Demas noemt Paulus een verwijt. De anderen gingen waarschijnlijk in opdracht. Over de naam is weinig te zeggen. Demas is een Griekse naam; sommigen zien er een verkorte vorm van Demetrius of een vergelijkbare naam in, maar dat is onzeker. Een apocrief geschrift uit de tweede eeuw, de Handelingen van Paulus en Thekla, maakt van Demas een huichelachtige reisgenoot van Paulus. Dat is legende en geen bijbelse informatie.

Karaktereigenschappen

+Positieve eigenschappen

  • Een tijd lang medearbeider van Paulus (Filemon 1:24)
  • Was bij de gevangen apostel en liet de gemeente in Kolosse groeten (Kolossenzen 4:14)

−Zwakke kanten

  • Verliet Paulus in een moeilijke tijd (2 Timotheüs 4:10)
  • Had volgens Paulus de tegenwoordige wereld liefgekregen (2 Timotheüs 4:10)

Theologische betekenis

Het verwijt van Paulus is kort, maar veelzeggend. Demas heeft hem verlaten, "hebbende de tegenwoordige wereld liefgekregen" (2 Timotheüs 4:10). Twee verzen eerder schreef Paulus dat de kroon der rechtvaardigheid weggelegd is voor "allen, die Zijn verschijning liefgehad hebben" (2 Timotheüs 4:8). In het Grieks staat in beide verzen hetzelfde werkwoord voor liefhebben. Daarmee zet Paulus twee liefdes tegenover elkaar: liefde voor de komende Heere en liefde voor de wereld van nu. Het verschil ligt niet in de eerste plaats in wat iemand doet, maar in waar zijn hart aan hangt. De uitdrukking "de tegenwoordige wereld" betekent in het Nieuwe Testament deze tegenwoordige tijd, de wereld zoals die is buiten Gods Koninkrijk. Paulus spreekt van "deze tegenwoordige boze wereld" waaruit Christus ons trekt (Galaten 1:4), en van een godzalig leven "in deze tegenwoordige wereld" (Titus 2:12). Johannes schrijft: "Hebt de wereld niet lief, noch hetgeen in de wereld is" (1 Johannes 2:15). Bij Demas wordt zichtbaar wat dat betekent. Waaruit zijn liefde voor de wereld bestond (veiligheid, gemak, bezit of aanzien) zegt de tekst niet. Jezus waarschuwde in de gelijkenis van de zaaier voor zaad dat in de doornen valt: "de zorgvuldigheid dezer wereld, en de verleiding des rijkdoms verstikt het Woord" (Mattheüs 13:22). Veel uitleggers lezen Demas in dat licht. Toch geeft de Bijbel geen oordeel over zijn eeuwige staat. Het Nieuwe Testament kent ook Markus, die eerder van Paulus en Barnabas was afgeweken (Handelingen 15:38) en later toch "zeer nut tot den dienst" heette (2 Timotheüs 4:11). In hetzelfde hoofdstuk staan zo een man die vertrok en een man die terugkeerde. Demas is daarom geen tegenbewijs tegen de volharding der heiligen. De Schrift leert dat God het goede werk dat Hij begonnen heeft, voleindigt (Filippenzen 1:6). Wie blijvend weggaat, laat volgens Johannes zien wat er al was: "Zij zijn uit ons uitgegaan, maar zij waren uit ons niet" (1 Johannes 2:19). Of dat bij Demas zo was, weten wij niet. Tegelijk leert de Schrift dat wij Christus deelachtig geworden zijn, "zo wij anders het beginsel van dezen vasten grond tot het einde toe vast behouden" (Hebreeën 3:14). Demas houdt die vermaning voor ons levend: "die meent te staan, zie toe, dat hij niet valle" (1 Korinthe 10:12).

Naamsbetekenis

Oorspronkelijke naam

Demas (Δημᾶς, Grieks)

Betekenis

Betekenis onzeker

Sleutelmomenten

1

Medearbeider van Paulus

In de brief aan Filemon staat Demas in een rij met Markus, Aristarchus en Lukas, die Paulus samen "mijn medearbeiders" noemt.

Filemon 1:24

2

Groet aan Kolosse

Demas laat de gemeente in Kolosse groeten. Zijn naam staat direct na die van Lukas, "de medicijnmeester, de geliefde".

Kolossenzen 4:14

3

Paulus roept Timotheüs

Jaren later, opnieuw gevangen en met zijn dood voor ogen, vraagt Paulus Timotheüs met haast naar hem toe te komen.

2 Timotheüs 4:9

4

Demas vertrekt naar Thessalonica

Paulus geeft de reden van zijn verzoek: Demas heeft hem verlaten, omdat hij de tegenwoordige wereld heeft liefgekregen, en is naar Thessalonica gereisd.

2 Timotheüs 4:10

5

Alleen Lukas blijft

Na het vertrek van Demas en anderen is Lukas als enige bij Paulus. Paulus vraagt Timotheüs ook Markus mee te nemen.

2 Timotheüs 4:11

Belangrijke bijbelteksten

De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Demas beter te begrijpen.

Kolossenzen 4:14

“U groet Lukas, de medicijnmeester, de geliefde, en Demas.”

Demas is bij de gevangen Paulus en groet de gemeente in Kolosse. Lukas krijgt een warme aanduiding, Demas alleen zijn naam.

Filemon 1:24

“Markus, Aristarchus, Demas, Lukas, mijn medearbeiders.”

In de brief aan Filemon staat Demas zonder onderscheid tussen de medearbeiders van Paulus.

2 Timotheüs 4:8

“Voorts is mij weggelegd de kroon der rechtvaardigheid, welke mij de Heere, de rechtvaardige Rechter, in dien dag geven zal; en niet alleen mij, maar ook allen, die Zijn verschijning liefgehad hebben.”

Twee verzen voor de vermelding van Demas spreekt Paulus over een andere liefde: de liefde voor de verschijning van Christus.

2 Timotheüs 4:10

“Want Demas heeft mij verlaten, hebbende de tegenwoordige wereld liefgekregen, en is naar Thessalonica gereisd; Krescens naar Galatie, Titus naar Dalmatie.”

Het bekendste vers over Demas. Alleen bij hem noemt Paulus een verwijt; Krescens en Titus gingen waarschijnlijk in opdracht.

2 Timotheüs 4:11

“Lukas is alleen met mij. Neem Markus mede, en breng hem met u; want hij is mij zeer nut tot den dienst.”

Tegenover het vertrek van Demas staat de trouw van Lukas en het herstel van Markus, die eerder ook was afgehaakt.

Mattheüs 13:22

“En die in de doornen bezaaid is, deze is degene, die het Woord hoort; en de zorgvuldigheid dezer wereld, en de verleiding des rijkdoms verstikt het Woord, en het wordt onvruchtbaar.”

Veel uitleggers lezen het verhaal van Demas in het licht van deze gelijkenis: het Woord kan door de zorgen en verleidingen van de wereld verstikt worden.

1 Johannes 2:15

“Hebt de wereld niet lief, noch hetgeen in de wereld is; zo iemand de wereld liefheeft, de liefde des Vaders is niet in hem.”

Johannes waarschuwt voor dezelfde verschuiving van liefde die Paulus bij Demas aanwijst.

Tijdperiode

~60 n.Chr.

Demas leefde in de tijd van het Nieuwe Testament.

Gerelateerde personen

Paulus

Klein / Gering

Lukas

Waarschijnlijk verkorting van Lucanus ("uit Lucanië") of Lucius ("lichtgevend")

Markus

Latijn Marcus; mogelijk "hamer" of afgeleid van Mars

Epafras

Waarschijnlijk: lieflijk, bekoorlijk

Aristarchus

Beste heerser, voornaamste leider

Timotheüs

Die God eert

Titus

Latijnse naam, betekenis onzeker

Onesiforus

Waarschijnlijk: die voordeel brengt

Lessen voor vandaag

Demas leert ons dat een goed begin nog geen volharding is. Hij was medearbeider van een apostel, kende Lukas en Markus van dichtbij en had het evangelie aan het werk gezien. Toch vertrok hij. Dicht bij het werk van God staan beschermt niet vanzelf tegen de trek van de wereld. Dat maakt ons niet angstig, maar wel waakzaam. Wij leren ook dat afhaken in het hart begint. Paulus noemt geen ruzie of dwaling, maar een liefde die verschoof. De wereld trekt zelden met één grote stap; vaak gaat het geleidelijk, door gemak, zorg of de wens om erbij te horen. Het is goed om eerlijk te vragen waar ons eigen hart aan hangt en te bidden of de Heere ons bij Hem wil bewaren. Daarnaast vraagt Demas om voorzichtigheid in ons oordeel. De Bijbel vertelt niet hoe het met hem afliep, en ook wij kennen het einde van een ander niet. Markus was eerder afgehaakt en werd later weer nuttig voor de dienst. Wie iemand ziet vertrekken uit de gemeente, mag blijven bidden en de deur openhouden. Het slot van 2 Timotheüs laat bovendien zien dat trouw ertoe doet. Lukas bleef, Timotheüs werd geroepen, en de Heere stond Paulus bij (2 Timotheüs 4:17). Ook wanneer anderen weggaan, blijft Hij trouw.

Bijbelse plaatsen

thessalonica

Bekijk deze bijbelse plaats

rome

Bekijk deze bijbelse plaats

Veelgestelde vragen over Demas

Wie was Demas in de Bijbel?
Demas was een medearbeider van de apostel Paulus. Hij was bij Paulus tijdens diens gevangenschap, toen de brieven aan de Kolossenzen en aan Filemon werden geschreven (Kolossenzen 4:14, Filemon 1:24). Later verliet hij Paulus. In 2 Timotheüs 4:10 schrijft de apostel: "Want Demas heeft mij verlaten, hebbende de tegenwoordige wereld liefgekregen, en is naar Thessalonica gereisd." Meer vertelt de Bijbel niet over hem.
Wat betekent de naam Demas?
De Bijbel verklaart de naam niet. Demas is een Griekse naam die in de eerste eeuw voorkwam; mogelijk is het een korte vorm van een langere naam, zoals Demetrius, maar dat is een vermoeden. De betekenis van Demas in de kerk komt niet uit zijn naam, maar uit wat Paulus over hem schrijft (2 Timotheüs 4:10).
Waar staat Demas in de Bijbel?
Demas wordt drie keer genoemd, telkens in de slotgroeten van een brief van Paulus. In Kolossenzen 4:14 groet hij de gemeente in Kolosse, samen met Lukas. In Filemon 1:24 staat hij tussen de medearbeiders van Paulus. In 2 Timotheüs 4:10 schrijft Paulus dat Demas hem verlaten heeft en naar Thessalonica gereisd is.
Waarom verliet Demas Paulus?
Paulus geeft de reden zelf: Demas had "de tegenwoordige wereld liefgekregen" (2 Timotheüs 4:10). Wat dat concreet inhield, zegt de tekst niet. Paulus zat toen gevangen in Rome en verwachtte zijn dood (2 Timotheüs 4:6). Veel uitleggers denken dat Demas het gevaar en de ontbering van die situatie ontliep en de voorkeur gaf aan een veiliger of gemakkelijker leven. Of het om angst, bezit of iets anders ging, blijft open.
Wat betekent "de tegenwoordige wereld liefgekregen"?
Met "de tegenwoordige wereld" bedoelt Paulus deze tegenwoordige tijd, het leven zoals het is buiten het komende Koninkrijk van God (zie ook Galaten 1:4 en Titus 2:12). Opvallend is dat Paulus twee verzen eerder spreekt over hen "die Zijn verschijning liefgehad hebben" (2 Timotheüs 4:8). In het Grieks staat daar hetzelfde werkwoord. Demas had zijn liefde dus verlegd: niet naar de komst van Christus, maar naar wat de wereld nu biedt.
Is Demas verloren gegaan?
Dat zegt de Bijbel niet, en daarom past ons voorzichtigheid. Paulus noemt alleen dat Demas hem verliet omdat hij de wereld had liefgekregen (2 Timotheüs 4:10). Hij spreekt geen oordeel uit over zijn eeuwige staat, en over zijn verdere leven is niets bekend. Het Nieuwe Testament kent ook Markus, die eerder afhaakte en later weer "zeer nut tot den dienst" was (2 Timotheüs 4:11). Demas is voor ons een waarschuwing, geen vonnis.
Waarom ging Demas naar Thessalonica?
De Bijbel noemt alleen de bestemming: "en is naar Thessalonica gereisd" (2 Timotheüs 4:10). Thessalonica was een belangrijke handels- en havenstad in Macedonië, waar Paulus eerder een gemeente had gesticht. Sommigen denken dat Demas daar vandaan kwam en naar huis terugkeerde; anderen dat de stad hem zakelijke kansen bood. Beide zijn vermoedens. Duidelijk is alleen dat hij bij Paulus wegging.
Gingen Krescens en Titus ook weg uit liefde voor de wereld?
Waarschijnlijk niet. In 2 Timotheüs 4:10 staat: "Want Demas heeft mij verlaten, hebbende de tegenwoordige wereld liefgekregen, en is naar Thessalonica gereisd; Krescens naar Galatie, Titus naar Dalmatie." Het verwijt staat alleen bij Demas. Van Titus weten wij uit andere brieven dat hij een vertrouwde medewerker van Paulus was. De meeste uitleggers nemen aan dat Krescens en Titus in opdracht reisden.
Wie is Demas in De Christenreis van Bunyan?
In De Christenreis (The Pilgrim’s Progress) van John Bunyan staat een figuur die Demas heet. Hij roept de pelgrims bij een heuvel met een zilvermijn om van hun weg af te gaan en naar zilver te graven. Bunyan gebruikt de naam omdat de bijbelse Demas de tegenwoordige wereld liefkreeg (2 Timotheüs 4:10). Het is een zinnebeeld, geen informatie over de historische Demas.
Wat kunnen wij leren van Demas?
Demas leert ons dat een goed begin nog geen volharding is. Hij was medearbeider van Paulus en vertrok toch, omdat zijn hart naar de wereld trok. Dat roept ons op tot waakzaamheid: "die meent te staan, zie toe, dat hij niet valle" (1 Korinthe 10:12). Tegelijk leert zijn verhaal voorzichtigheid in ons oordeel over anderen, want de Bijbel vertelt niet hoe het met hem afliep, en tot gebed om bewaring voor onszelf en voor wie dreigt af te haken.

Stel een vraag over Demas

Wilt u meer weten over Demas? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.

Stel een vraag over Demas

Verdiep u verder

Bijbelse tijdlijn

Bekijk Demas in de context van de bijbelse geschiedenis.

Bijbelse onderwerpen

Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Demas.

Lees de Bijbel

Lees het verhaal van Demas in de Bijbel.

Bijbeluitleg

Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Demas.

AI BijbelAssistent

Stel uw vragen over Demas aan onze AI-assistent.

Woordstudie

Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.

Heidelbergse Catechismus

Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.