Naäman wordt genezen

De genezing van Naäman staat in 2 Koningen 5. Ze speelt in de tijd van de profeet Elisa, de opvolger van Elia, toen Israël en Syrië elkaars vijanden waren. In de Statenvertaling heet de legeroverste Naaman; op deze site schrijven wij Naäman.

Het hoofdstuk begint met een groot man. Naäman was krijgsoverste van de koning van Syrië en stond hoog in aanzien. De tekst geeft er direct de reden bij: "want door hem had de HEERE den Syriërs verlossing gegeven" (2 Koningen 5:1). Al voordat Naäman de HEERE kent, is het de HEERE Die zijn overwinningen geeft. Het vers eindigt met twee woorden die alles veranderen: "doch melaats".

Wat zei het meisje uit Israël tegen de vrouw van Naäman?

Syrische benden hadden bij een strooptocht een kleine jonge dochter uit het land Israël gevangen meegenomen. Zij diende nu de vrouw van Naäman (2 Koningen 5:2). De Bijbel noemt haar naam niet. Zij zei tegen haar meesteres: "Och, of mijn heer ware voor het aangezicht van den profeet, die te Samaria is, dan zou hij hem van zijn melaatsheid ontledigen" (2 Koningen 5:3). Ontledigen betekent hier: bevrijden. Naäman bracht haar woorden over aan zijn koning, en de koning van Syrië stuurde hem met een brief naar de koning van Israël. Naäman nam tien talenten zilver mee, zesduizend sikkels goud en tien wisselklederen (2 Koningen 5:4-6).

Waarom scheurde de koning van Israël zijn klederen?

In de brief stond dat de koning van Syrië zijn knecht Naäman had gezonden, opdat de koning van Israël hem van zijn melaatsheid zou bevrijden. De koning van Israël scheurde zijn klederen en riep: "Ben ik dan God, om te doden en levend te maken" (2 Koningen 5:7)? Hij dacht dat de Syriër een aanleiding zocht voor een nieuwe oorlog. Aan de profeet in zijn eigen land dacht hij niet. Elisa hoorde ervan en liet de koning weten dat Naäman bij hem moest komen, "zo zal hij weten, dat er een profeet in Israël is" (2 Koningen 5:8).

Wat liet Elisa tegen Naäman zeggen?

Naäman kwam met zijn paarden en zijn wagen en stond voor de deur van het huis van Elisa. Elisa kwam niet naar buiten. Hij stuurde een bode met de boodschap: "Ga heen en was u zevenmaal in de Jordaan, en uw vlees zal u wederkomen, en gij zult rein zijn" (2 Koningen 5:10). Naäman werd zeer toornig. Hij had verwacht dat de profeet zou uitkomen, de Naam van de HEERE zou aanroepen en zijn hand over de zieke plek zou strijken. En waren Abana en Farpar, de rivieren van Damascus, niet beter dan alle wateren van Israël (2 Koningen 5:11-12)? Hij keerde zich om en ging weg met grimmigheid.

Hoe werd Naäman genezen?

Zijn knechten kwamen naar hem toe en spraken hem aan met "Mijn vader". Als de profeet iets groots had gevraagd, zou hij het dan niet gedaan hebben? Hoeveel te meer nu hij alleen zei dat Naäman zich moest wassen om rein te worden (2 Koningen 5:13). Naäman luisterde. Hij daalde af naar de Jordaan en dompelde zich zevenmaal onder, "naar het woord van den man Gods; en zijn vlees kwam weder, gelijk het vlees van een kleinen jongen; en hij werd rein" (2 Koningen 5:14). De genezing kwam niet uit het water, maar uit het woord dat God door Zijn profeet had gesproken.

Wat beleed Naäman na zijn genezing?

Naäman keerde met zijn hele gevolg terug naar Elisa en zei: "Zie, nu weet ik, dat er geen God is op de ganse aarde, dan in Israël" (2 Koningen 5:15)! Hij wilde een geschenk geven. Elisa zwoer bij de HEERE, voor Wiens aangezicht hij stond, dat hij niets zou aannemen, en hij bleef weigeren (2 Koningen 5:16). Toen vroeg Naäman om een last aarde, zoveel als twee muildieren konden dragen, want hij zou voortaan alleen de HEERE offers brengen. Hij vroeg ook om vergeving voor één ding: als zijn koning in het huis van Rimmon ging aanbidden en op zijn hand leunde, moest hij zich daar mee neerbuigen (2 Koningen 5:17-18). Elisa antwoordde alleen: "Ga in vrede" (2 Koningen 5:19).

Waarom werd Gehazi melaats?

Het hoofdstuk eindigt niet bij Naäman. Gehazi, de knecht van Elisa, vond dat zijn heer de Syriër te gemakkelijk had laten gaan. Hij liep Naäman na en loog dat Elisa hem stuurde: er waren twee jonge profeten gekomen, die een talent zilver en twee wisselklederen nodig hadden. Naäman gaf hem gul twee talenten. Gehazi borg het op in een huis en verscheen weer voor Elisa (2 Koningen 5:20-25). Elisa vroeg waar hij geweest was. Gehazi loog opnieuw. Maar Elisa zei: "Ging niet mijn hart mede, als die man zich omkeerde van op zijn wagen u tegemoet" (2 Koningen 5:26)? De melaatsheid van Naäman zou Gehazi en zijn nageslacht aankleven. Gehazi ging bij hem weg, melaats, wit als de sneeuw (2 Koningen 5:27).

Syrië is in de Statenvertaling het rijk dat ook Aram heet, met Damascus als hoofdstad. In de tijd van Elisa, waarschijnlijk in de negende eeuw voor Christus, voerden Syrië en Israël geregeld oorlog; een precies jaartal geeft de Bijbel niet. De koning van Israël in dit hoofdstuk wordt niet bij naam genoemd. Veel uitleggers denken aan Joram, de zoon van Achab, maar de tekst zegt het niet. Elisa woonde toen in Samaria, de hoofdstad van het noordelijke rijk.

Het woord dat de Statenvertaling met melaatsheid weergeeft, omvat waarschijnlijk meer huidziekten dan de lepra die wij nu kennen. In Israël was een melaatse onrein en moest hij "alleen wonen; buiten het leger zal zijn woning wezen" (Leviticus 13:46). In Syrië gold die wet niet, en Naäman bleef legeroverste. Ook bij de reiniging van een melaatse in Israël kwam het getal zeven voor: de priester moest zevenmaal sprengen (Leviticus 14:7).

Het geschenk van Naäman was een vermogen. Een talent was een groot gewicht aan zilver; wisselklederen waren kostbare kleren om te verwisselen. Rimmon was een god die de koning van Syrië aanbad (2 Koningen 5:18); waarschijnlijk had hij een tempel in Damascus. De aarde die Naäman meenam, past bij het denken van die tijd dat een god bij zijn eigen land hoorde; veel uitleggers lezen het verzoek zo, al zegt de tekst niet waarom hij de aarde wilde.

In 2 Koningen 5 is de HEERE vanaf het eerste vers aan het werk. Hij gaf Syrië overwinningen door Naäman, een man die Hem nog niet kende (2 Koningen 5:1). Hij gebruikte een weggevoerd meisje, de laagste in het huis, om de hoogste op de weg te zetten. En Hij genas niet door het gezag van een koning of de rijkdom van een gezant, maar door een eenvoudig woord. De koning van Israël zei het zelf, al begreep hij het niet: alleen God kan doden en levend maken (2 Koningen 5:7).

God genas Naäman op Zijn eigen manier. Naäman had een plechtige handeling verwacht en vond de Jordaan te min. Maar de belofte hing aan het woord van de profeet, niet aan de kwaliteit van het water. Pas toen hij zich vernederde en deed wat gezegd was, werd hij rein. Zo staat het ook elders: "God wederstaat de hovaardigen, maar den nederigen geeft Hij genade" (Jakobus 4:6).

De genade was om niet. Naäman bood een vermogen aan, maar Elisa nam niets. Zo bleef helder dat de genezing een gave van de HEERE was en niet een dienst die te koop was. Gehazi maakte er toch handel van, en in zijn straf zien wij hoe ernstig God het neemt als Zijn genade te koop wordt aangeboden. Veel later zei Petrus tegen Simon de tovenaar iets wat daarop lijkt: "omdat gij gemeend hebt, dat de gave Gods door geld verkregen wordt" (Handelingen 8:20).

De vreemdeling belijdt de enige God. Naäman, een legeroverste van de vijand, kwam tot de belijdenis "dat er geen God is op de ganse aarde, dan in Israël" (2 Koningen 5:15). De Heere Jezus trekt Zelf de lijn naar het Nieuwe Testament. In de synagoge van Nazareth zei Hij: "En er waren vele melaatsen in Israël, ten tijde van den profeet Elisa; en geen van hen werd gereinigd, dan Naaman, de Syriër" (Lukas 4:27). Zijn hoorders werden daarover woedend. Gods genade was geen bezit van Israël; God geeft haar aan wie Hij wil, ook aan de heidenen.

Zo wijst deze geschiedenis vooruit naar Christus. Hij raakte een melaatse aan en zei: "Ik wil, word gereinigd" (Lukas 5:13)! Veel uitleggers zien in de melaatsheid ook een beeld van de zonde, die een mens niet zelf kan afwassen. David bad: "was mij, en ik zal witter zijn dan sneeuw" (Psalm 51:9).

God maakt rein op Zijn manier, niet op de onze. Naäman wist precies hoe zijn genezing eruit moest zien, en werd boos toen het anders ging. Ook wij kunnen de weg van God te eenvoudig of te vernederend vinden. Het Evangelie vraagt geen grote prestatie, maar dat wij buigen en het woord geloven. Nederigheid is in deze geschiedenis geen deugd die Naäman zelf opbracht: zijn knechten wezen hem terug naar het woord, en God gaf genade aan wie zich vernederde.

Wat God geeft, is niet te koop. Elisa weigerde elk geschenk, Gehazi liep erachteraan. Wie God dient, mag Zijn genade niet tot een handel maken. De Heere Jezus zei tegen Zijn discipelen: "Gij hebt het om niet ontvangen, geeft het om niet" (Mattheüs 10:8). Gehazi laat zien waar het begeren van geld toe leidt: tot leugen op leugen. Paulus waarschuwt: "de geldgierigheid is een wortel van alle kwaad" (1 Timotheüs 6:10).

God gebruikt kleine getuigen. Het meisje was weggevoerd uit haar land en had niets te zeggen in het huis van Naäman. Toch wees zij op de profeet van de HEERE, en God gebruikte haar woorden. Wie zich klein voelt op de plaats die God gegeven heeft, op school, op het werk of in een ziekenhuis, mag weten dat God Zijn woord ook daar laat horen.