Elisa en de drijvende bijl

De geschiedenis van Elisa en de drijvende bijl staat in 2 Koningen 6:1-7. Zij volgt direct op de genezing van Naäman (2 Koningen 5) en gaat vooraf aan Elisa en het vurige leger. Het is een korte wondergeschiedenis rond de profeet Elisa, de opvolger van Elia.

Waarom gingen de profetenleerlingen naar de Jordaan?

De kinderen der profeten, de leerlingen die rond Elisa leefden, zeiden tegen hem: "Zie nu, de plaats, waar wij wonen voor uw aangezicht, is voor ons te eng" (2 Koningen 6:1). Zij stelden voor om naar de Jordaan te gaan. Daar zou ieder een balk halen, zodat zij een nieuwe plaats konden maken om te wonen. Elisa zei: "Gaat heen" (2 Koningen 6:2). Een van hen vroeg of hij zelf mee wilde gaan, en Elisa antwoordde: "Ik zal gaan" (2 Koningen 6:3). Aan de Jordaan begonnen zij hout te kappen.

Wat gebeurde er met de geleende bijl?

Terwijl een van de mannen een boom velde, viel het ijzer, de kop van zijn bijl, in het water. Hij riep: "Ach, mijn heer, want het was geleend" (2 Koningen 6:5). Zijn uitroep noemt maar één reden: het was geleend. De bijl was van iemand anders, en hij kon haar niet teruggeven.

Hoe liet Elisa het ijzer van de bijl boven drijven?

Elisa, die hier "de man Gods" heet, vroeg: "Waar is het gevallen" (2 Koningen 6:6)? De leerling wees hem de plek. Elisa sneed een stuk hout af, wierp het daar in het water "en deed het ijzer boven zwemmen" (2 Koningen 6:6). Zwemmen betekent hier drijven: het zware ijzer kwam boven. Toen zei Elisa: "Neem het tot u op" (2 Koningen 6:7). De man stak zijn hand uit en pakte het. Daarmee eindigt de geschiedenis. Het volgende gedeelte gaat over de oorlog met Syrië (2 Koningen 6:8).

De kinderen of zonen der profeten waren groepen leerlingen rond de profeten. De Bijbel noemt hen in Bethel, Jericho en Gilgal (2 Koningen 2:3; 2 Koningen 2:5; 2 Koningen 4:38). Waar deze groep woonde, zegt de tekst niet. Zij gingen naar de Jordaan om hout te halen (2 Koningen 6:2).

IJzeren gereedschap was in Israël niet altijd vanzelfsprekend. In de tijd van Saul was er geen smid in Israël, en moesten de Israëlieten zelfs naar de Filistijnen om hun bijlen te laten scherpen (1 Samuël 13:19-20). Wat een bijl in de tijd van Elisa kostte, zegt de Bijbel niet. De wet bepaalde dat wie iets van zijn naaste leende, het "volkomen wedergeven" moest als het beschadigd raakte terwijl de eigenaar er niet bij was (Exodus 22:14).

In 2 Koningen 6 staan een klein en een groot wonder naast elkaar: eerst een bijl in de rivier, daarna een vijandelijk leger rond Dothan. Dezelfde God Die over legers regeert, ziet ook een leerling die een geleend stuk gereedschap kwijt is. De Naam van de HEERE staat niet in deze zeven verzen, maar Elisa heet "de man Gods" (2 Koningen 6:6). Hij doet het wonder niet uit eigen kracht, maar als dienaar van de HEERE.

Het stuk hout heeft geen kracht in zichzelf. Elisa gebruikt vaker iets eenvoudigs als teken: zout in de waterbron van Jericho (2 Koningen 2:21) en meel in de giftige pot (2 Koningen 4:41). Bij de bron zegt hij er uitdrukkelijk bij: "Zo zegt de HEERE" (2 Koningen 2:21). Het hout doet ook denken aan het hout dat Mozes op aanwijzing van de HEERE in het bittere water van Mara wierp (Exodus 15:23-25). Steeds werkt God door een gewoon middel heen. Een natuurlijke verklaring, alsof Elisa het ijzer met een stok opviste, past niet bij de tekst. Die zegt iets anders: hij deed het ijzer boven zwemmen, en de leerling pakte het met zijn hand.

De Heere Jezus zegt dat er geen musje op de aarde valt "zonder uw Vader", en dat ook de haren van ons hoofd geteld zijn (Mattheüs 10:29-30). Deze geschiedenis laat dat zien op een gewone werkdag aan de rivier.

God ziet de kleine nood. Het verlies van een bijl lijkt klein naast oorlog en honger, maar de HEERE liet het niet voorbijgaan. Daarom mogen wij ook met kleine zorgen bij Hem komen: "Werpt al uw bekommernis op Hem, want Hij zorgt voor u" (1 Petrus 5:7). Dat is geen belofte dat God alles terugbrengt wat wij verliezen. Het betekent wel dat geen zorg van Zijn kinderen te klein is om bij Hem te brengen. Zie ook Goddelijke voorzienigheid.

Wat van een ander is, vraagt zorg. De leerling noemde maar één ding: "het was geleend" (2 Koningen 6:5). God Zelf had in Zijn wet gezegd dat wie iets leent, ervoor instaat als het verloren gaat of beschadigd raakt (Exodus 22:14). Wie weet dat alles wat hij heeft van God ontvangen is, gaat ook trouw om met wat een ander hem toevertrouwt.

God werkt in het gewone leven. De leerlingen waren aan het bouwen en hakken, en Elisa ging met hen mee. Juist daar deed de HEERE een wonder. Ook ons dagelijkse werk staat onder Zijn oog.