Het geldstuk in de vis

Mattheüs 17:24-27 vertelt hoe Jezus Petrus naar de zee stuurde om met een geldstuk uit een vis de tempelbelasting te betalen. Alleen Mattheüs beschrijft deze geschiedenis. Zij volgt op de verheerlijking op de berg en op de tweede keer dat Jezus Zijn lijden aankondigde (Mattheüs 17:22-23). De discipelen werden daarover zeer bedroefd.

Wat vroegen de ontvangers aan Petrus?

Toen Jezus en Zijn discipelen in Kapernaüm kwamen, gingen de ontvangers van de didrachmen naar Petrus. Zij vroegen: "Uw Meester, betaalt Hij de didrachmen niet" (Mattheüs 17:24)? Petrus antwoordde: "Ja" (Mattheüs 17:25).

Waarom vroeg Jezus naar de koningen der aarde?

Toen Petrus in huis kwam, begon Jezus er Zelf over, nog voordat Petrus iets zei. Hij begon: "Wat dunkt u, Simon"! en vroeg van wie de koningen der aarde tol of schatting nemen, van hun zonen of van de vreemden. Petrus antwoordde: "Van de vreemden". Jezus zei: "Zo zijn dan de zonen vrij" (Mattheüs 17:26). Een koning laat zijn eigen zonen niet betalen. De meeste uitleggers lezen hierin dat Jezus, als de Zoon van God, niet verplicht was te betalen voor het huis van Zijn eigen Vader.

Wat zei Jezus over de munt in de vis?

Toch wilde Jezus betalen: "opdat wij hun geen aanstoot geven" (Mattheüs 17:27). Hij gaf Petrus de opdracht naar de zee te gaan en de angel uit te werpen. Petrus was visser van beroep (Mattheüs 4:18), maar nu ging het niet om een net: een angel is een haak aan een lijn, en het ging om één vis. In de bek van de eerste vis die opkwam, zou hij een stater vinden. Die moest hij geven "voor Mij en u". Jezus spreekt van wij en rekent Petrus met Zich mee. Met dat woord eindigt de geschiedenis. Mattheüs vertelt niet wat Petrus daarna deed, en ook niet dat hij de munt vond. Hij laat het laatste woord aan Jezus. Daarna gaat Mattheüs 18 verder met de vraag wie de meeste is in het Koninkrijk der hemelen (Mattheüs 18:1).

De didrachme was een munt van twee drachmen, ongeveer een halve sikkel. In Exodus 30:13 gebood de HEERE dat iedere getelde man "de helft eens sikkels" zou geven, voor de dienst van de tent der samenkomst (Exodus 30:16). In de tijd van Nehemia verplichtte het volk zich tot "een derde deel van een sikkel in het jaar" voor het huis van God (Nehemia 10:32). De meeste uitleggers denken dat het in Mattheüs 17 om zo’n bijdrage voor de tempel gaat, niet om een belasting van de keizer. Een stater was meestal vier drachmen waard: genoeg voor twee personen.

In deze geschiedenis blijkt Wie Jezus is. Hij begint er Zelf over voordat Petrus iets zegt, en Hij weet wat de eerste vis in zijn bek zal hebben. Kort daarvoor had de Vader op de berg gezegd: "Deze is Mijn geliefde Zoon" (Mattheüs 17:5). Hier spreekt Jezus Zelf als de Zoon, Die vrij is.

Toch betaalt Hij. Hij was niet verplicht, maar Hij wilde geen aanstoot geven. Paulus schrijft dat God Zijn Zoon uitzond, "geworden onder de wet" (Galaten 4:4). De Zoon zette Zijn recht niet door, maar onderwierp Zich vrijwillig. Dat past bij de weg die Hij kort daarvoor had aangekondigd: Hij zou overgeleverd en gedood worden, en de derde dag opgewekt (Mattheüs 17:22-23).

Opvallend is ook "voor Mij en u". Jezus zorgt niet alleen voor Zichzelf. Hij neemt Petrus mee en geeft wat voor hen beiden nodig is. Wat Jezus geeft, komt hier niet uit het werk van Petrus, maar uit Zijn eigen woord.

Het zwaartepunt ligt daarom niet bij het wonderlijke van een munt in een vis. Mattheüs vertelt de uitvoering niet eens. Het gaat om de Zoon, Die vrij is, Die alles weet, en Die toch dient.

De Heere Jezus weet wat Zijn discipelen bezighoudt. Petrus had ja gezegd. Nog voor hij erover begon, wist Jezus al waar het om ging en begon Hij Zelf het gesprek. Wie zich zorgen maakt over wat hij moet, mag weten dat de Heere het al weet: "uw hemelse Vader weet, dat gij al deze dingen behoeft" (Mattheüs 6:32).

Vrijheid hoeft niet altijd te worden opgeëist. Jezus was vrij en betaalde toch, om geen aanstoot te geven. Paulus leert de gemeente hetzelfde: "Weest zonder aanstoot te geven" (1 Korinthe 10:32). Wie in Christus vrij is, mag uit liefde soms afzien van zijn recht.

De Heere zorgt voor de Zijnen. Jezus betaalde niet alleen voor Zichzelf, maar ook voor Petrus. Wat nodig was, gaf Hij uit Zijn eigen hand, op een manier die niemand had kunnen bedenken. Ook vandaag mogen wij van Hem verwachten wat wij nodig hebben, langs de weg die Hij kiest. Tegelijk vraagt Hij dat wij geven wat wij schuldig zijn, aan wie het toekomt (Romeinen 13:7).