De roeping van Jesaja

In Jesaja 6 vertelt de profeet zelf, in de ik-vorm, hoe hij de Heere zag en door Hem gezonden werd. Het gebeurde in het jaar dat koning Uzzia stierf, de koning die meer dan vijftig jaar over Juda had geregeerd.

Wat zag Jesaja in het jaar dat koning Uzzia stierf?

Jesaja zag de Heere zitten op een hoge en verheven troon. De zomen van Zijn kleed vulden de tempel. Boven Hem stonden de serafs. Ieder had zes vleugels: met twee bedekte hij zijn gezicht, met twee zijn voeten, en met twee vloog hij. Zij riepen tot elkaar: "Heilig, heilig, heilig is de HEERE der heirscharen! De ganse aarde is van Zijn heerlijkheid vol" (Jesaja 6:3). De posten van de drempels bewogen van hun stem, en het huis werd vervuld met rook.

Waarom riep Jesaja "Wee mij"?

Toen riep Jesaja: "Wee mij, want ik verga" (Jesaja 6:5). Hij zag dat hij een man met onreine lippen was en dat hij woonde te midden van een volk met onreine lippen, en zijn ogen hadden de Koning gezien, de HEERE der heirscharen. Wie de heiligheid van God ziet, ziet ook zijn eigen zonde. Jesaja verontschuldigde zich niet en wees niet eerst naar het volk: hij noemde zichzelf als eerste.

Wat betekent de gloeiende kool van het altaar?

Toen vloog een van de serafs naar Jesaja. In zijn hand had hij een gloeiende kool, die hij met de tang van het altaar had genomen. Hij raakte de mond van Jesaja ermee aan en zei: "Zie, deze heeft uw lippen aangeroerd; alzo is uw misdaad van u geweken, en uw zonde is verzoend" (Jesaja 6:7). Jesaja deed zelf niets. De kool kwam van het altaar, uit de dienst van de verzoening, en God gaf de verzoening.

Wie zei "Hier ben ik, zend mij"?

Pas daarna klonk de stem van de Heere: "Wien zal Ik zenden, en wie zal voor Ons henengaan" (Jesaja 6:8)? Niemand werd bij name genoemd. Jesaja antwoordde: "Zie, hier ben ik, zend mij henen". De man die kort tevoren riep dat hij verging, bood zich nu aan. Dat kon omdat zijn zonde was verzoend.

Welke opdracht kreeg Jesaja voor het volk?

De opdracht was zwaar. Jesaja moest het volk zeggen: "Horende hoort, maar verstaat niet" (Jesaja 6:9). Zijn prediking zou hun hart vet maken en hun oren zwaar, zodat zij zich niet zouden bekeren. Jesaja vroeg hoe lang dat zo zou blijven. Het antwoord was: totdat de steden verwoest zouden zijn, de huizen leeg en het land verlaten, omdat de HEERE de mensen ver weg zou doen. Toch eindigt het hoofdstuk niet bij de verwoesting. Er zou nog een tiende deel zijn, maar ook dat zou opnieuw worden afgeweid. Toch zou, zoals een eik na het afvallen van de bladeren nog steunsel heeft, het heilige zaad het steunsel van het land zijn (Jesaja 6:13).

Uzzia was zestien jaar toen hij koning werd en regeerde tweeënvijftig jaar te Jeruzalem (2 Kronieken 26:3). Toen hij sterk was geworden, ging hij de tempel in om te roken op het reukaltaar, wat alleen de priesters mochten. De HEERE sloeg hem met melaatsheid, en hij bleef melaats tot zijn dood (2 Kronieken 26:16-21). Zijn sterfjaar wordt meestal rond 740 voor Christus gedateerd; de Bijbel geeft zelf geen jaartal.

Jesaja, de zoon van Amoz, profeteerde onder vier koningen: Uzzia, Jotham, Achaz en Hiskia (Jesaja 1:1). Of Jesaja 6 zijn eerste roeping is of een latere zending, daarover verschillen uitleggers, omdat het hoofdstuk niet aan het begin van het boek staat. De tekst spreekt over "den tempel" en "het huis" (Jesaja 6:1, 4). Of Jesaja in de tempel in Jeruzalem stond of in een gezicht de hemelse tempel zag, zegt de tekst niet met zekerheid. De Bijbel noemt serafs alleen in dit hoofdstuk.

Jesaja 6 begint bij God. De aardse koning Uzzia stierf, maar de Heere zat op Zijn troon, en Jesaja noemt Hem "den Koning" (Jesaja 6:5). Het drievoudige "Heilig" zegt dat de HEERE volstrekt anders en rein is dan alles wat geschapen is. Veel uitleggers zien in dat drievoudige "Heilig" en in het woord "Ons" (Jesaja 6:8) een heenwijzing naar de Drie-eenheid; anderen lezen de herhaling vooral als de sterkste nadruk. Zelfs de serafs bedekken hun gezicht voor Hem. Een vergelijkbaar lied klinkt in Openbaring bij de troon, waar de vier dieren, ook met zes vleugels, roepen: "Heilig, heilig, heilig is de Heere God, de Almachtige" (Openbaring 4:8). In het hele boek Jesaja heet God de Heilige Israëls, al vanaf het eerste hoofdstuk (Jesaja 1:4). Op Gods heiligheid rust de hele roeping.

De volgorde is wezenlijk: eerst de heiligheid van God, dan de belijdenis van zonde, dan de verzoening, en pas daarna de zending. God zendt niemand die nog onder zijn schuld ligt. De kool kwam van het altaar, uit de dienst van de verzoening. Zo laat God al in het Oude Testament zien dat de schuld alleen weggaat door een verzoening die Hij Zelf geeft.

Het Nieuwe Testament trekt de lijn naar Christus. Johannes haalt de verharding uit Jesaja 6:10 aan en schrijft: "Dit zeide Jesaja, toen hij Zijn heerlijkheid zag, en van Hem sprak" (Johannes 12:41). Volgens Johannes zag Jesaja dus de heerlijkheid van de Heere Jezus. Zo wijst dit gezicht vooruit naar de Zoon, in Wie God Zich laat kennen. Ook de verharding komt terug: de Heere Jezus en Paulus halen haar aan wanneer velen hun woord niet aannemen (Mattheüs 13:14-15; Handelingen 28:25-27). Gods oordeel is geen willekeur. Het volk had de HEERE al verlaten (Jesaja 1:4). Toch belooft God in het heilige zaad een rest die blijft.

De heiligheid van God leert ons onszelf kennen. Jesaja vergeleek zich niet met anderen, maar zag zichzelf in het licht van de Koning. Zo ging het ook Petrus, toen hij aan de knieën van Jezus viel: "Heere! ga uit van mij; want ik ben een zondig mens" (Lukas 5:8). Wie God groot ziet, wordt zelf klein, en dat is geen verlies.

Vergeving gaat vooraf aan dienst. Jesaja werd eerst gereinigd en daarna gezonden. Niemand hoeft zich eerst waardig te maken voordat hij naar God gaat. Johannes schrijft: "het bloed van Jezus Christus, Zijn Zoon, reinigt ons van alle zonde" (1 Johannes 1:7). Wie die reiniging heeft ontvangen, mag zich beschikbaar stellen voor het werk waartoe God roept. De dienst komt dan niet voort uit de wens om iets goed te maken, maar uit dankbaarheid.

God roept, ook als het werk zwaar is. Jesaja kreeg geen belofte van succes, maar wel de zekerheid dat God een rest zou bewaren. Of de roeping nu een ambt is of het gewone werk in gezin, kerk en samenleving: de vrucht ligt in Gods hand, en ook het "hier ben ik" werkt Hij, zoals bij Jesaja na de verzoening: "Want het is God, Die in u werkt beide het willen en het werken" (Filippenzen 2:13).