De leugen van Ananias en Saffira

Handelingen 5:1-11 vertelt hoe Ananias en zijn vrouw Saffira in de eerste gemeente van Jeruzalem logen over de opbrengst van hun land. Het gebeurde kort na de uitstorting van de Heilige Geest, in een tijd dat de gelovigen "een hart en een ziel" waren (Handelingen 4:32).

Wat ging er vooraf aan de leugen van Ananias en Saffira?

Niemand in de gemeente zei dat wat hij had alleen van hemzelf was. Wie land of huizen had, verkocht die soms en legde de opbrengst aan de voeten van de apostelen, zodat niemand gebrek had. Lukas noemt één naam: Joses, door de apostelen Barnabas genoemd. Hij verkocht een akker en bracht het geld bij de apostelen (Handelingen 4:36-37).

Wat deden Ananias en Saffira met het geld?

Ook Ananias verkocht met zijn vrouw Saffira een bezitting. Maar met medeweten van Saffira hield hij een deel van de opbrengst achter. De rest legde hij aan de voeten van de apostelen, alsof dat de hele prijs was. Petrus zei: "Ananias, waarom heeft de satan uw hart vervuld, dat gij den Heiligen Geest liegen zoudt" (Handelingen 5:3)? Het land was van hemzelf, en na de verkoop was ook het geld in zijn macht. "Gij hebt den mensen niet gelogen, maar Gode" (Handelingen 5:4). Toen Ananias deze woorden hoorde, viel hij neer en gaf de geest. Jonge mannen maakten hem klaar voor de begrafenis, droegen hem weg en begroeven hem.

Wat gebeurde er met Saffira?

Ongeveer drie uur later kwam Saffira binnen, zonder te weten wat er gebeurd was. Petrus vroeg of zij het land voor zoveel verkocht hadden. Zij antwoordde: "Ja, voor zoveel" (Handelingen 5:8). Petrus vroeg waarom zij samen hadden afgesproken "te verzoeken den Geest des Heeren" (Handelingen 5:9), en zei dat de mannen die haar man begraven hadden, aan de deur stonden. Zij viel direct neer voor zijn voeten en gaf de geest, en zij werd bij haar man begraven. De geschiedenis eindigt met de woorden: "En er kwam grote vreze over de gehele Gemeente, en over allen, die dit hoorden" (Handelingen 5:11).

Het delen van bezit in de gemeente van Jeruzalem was vrijwillig. Petrus zegt het zelf: het land bleef van Ananias zolang het niet verkocht was, en ook de opbrengst was in zijn macht (Handelingen 5:4). Niemand was verplicht alles te geven. Veel uitleggers vergelijken deze geschiedenis met Achan, die bij het begin van Israëls leven in Kanaän iets achterhield van wat aan de HEERE gewijd was (Jozua 7:1).

In Handelingen 5 staat God centraal, niet het geld. Petrus zegt eerst dat Ananias de Heilige Geest gelogen heeft, en daarna dat hij God gelogen heeft (Handelingen 5:3-4). Daarom wordt deze tekst al eeuwen gelezen als een getuigenis dat de Heilige Geest Zelf God is. Ananias meende mensen te bedriegen, maar hij loog tegen God.

Petrus vraagt waarom de satan het hart van Ananias vervuld had. De satan is volgens Jezus de vader van de leugen (Johannes 8:44). Toch schuift Petrus de schuld niet op hem af: hij vraagt waarom Ananias deze daad in zijn eigen hart had voorgenomen (Handelingen 5:4).

De Heilige Geest had de gemeente zojuist gevuld met kracht en eensgezindheid. Juist in die tijd laat God zien dat Hij heilig is. Petrus spreekt geen vonnis uit over Ananias; het is God Die oordeelt. Dat God juist in Zijn eigen gemeente Zijn heiligheid laat zien, doet denken aan wat Petrus later schrijft: het oordeel begint "van het huis Gods" (1 Petrus 4:17).

Of Ananias en Saffira ware gelovigen waren, zegt de tekst niet. Sommige uitleggers zien hen als gelovigen die door de Heere getuchtigd werden, anderen als geveinsden zoals Judas. Daar denken christenen verschillend over. Zeker is wat de tekst zegt: de vrees die over de gemeente kwam, maakte haar niet kleiner. Kort daarna werden er "meer en meer toegedaan, die den Heere geloofden" (Handelingen 5:14).

God ziet het hart. Ananias en Saffira gaven een deel, en voor de mensen leek het alsof zij alles gaven. Maar "er is geen schepsel onzichtbaar voor Hem" (Hebreeën 4:13). De Heere vraagt niet dat wij meer lijken te geven dan wij doen, maar dat wij waarachtig zijn. Hij heeft "een blijmoedigen gever lief" (2 Korinthe 9:7).

Geveinsdheid in de gemeente is geen kleine zonde. Jezus waarschuwde Zijn discipelen voor de zuurdesem der Farizeeën, "welke is geveinsdheid" (Lukas 12:1). Wie een vrome indruk wil maken die niet klopt, speelt niet met mensen maar met God. Er is ook een weg terug: "die ze bekent en laat, zal barmhartigheid verkrijgen" (Spreuken 28:13).

De vrees die over de gemeente kwam, was ontzag voor de levende God. Dat ontzag hoort bij een gemeente waarin de Heilige Geest woont, en het staat de groei van de gemeente niet in de weg.