De blinde Bartimeüs

De genezing van de blinde Bartimeüs staat in Markus 10:46-52 en in Lukas 18:35-43. Het is de laatste genezing die Markus vertelt voordat de Heere Jezus Jeruzalem binnentrekt. Hij was op weg naar de stad waar Hij overgeleverd en gedood zou worden, en op de derde dag zou opstaan. Dat had Hij Zijn discipelen kort daarvoor gezegd (Markus 10:33-34).

Wat riep de blinde Bartimeüs naar Jezus?

Jezus kwam met Zijn discipelen te Jericho. Toen Hij de stad weer uitging, met een grote schare om Zich heen, zat er een blinde bedelaar aan de weg. Markus noemt zijn naam. In de Statenvertaling staat er: "de zoon van Timeus, Bar-timeus, de blinde" (Markus 10:46). Lukas vertelt dat de blinde de schare hoorde voorbijgaan en vroeg wat dat was. Men vertelde hem dat Jezus de Nazarener voorbijging (Lukas 18:36-37).

Toen begon hij te roepen: "Jezus, Gij Zone Davids! ontferm U mijner" (Markus 10:47). Hij vroeg niet om een aalmoes. Hij sprak Jezus aan met de titel van de beloofde Koning uit het huis van David, en hij vroeg om ontferming: barmhartigheid van Iemand Die kan helpen.

Waarom moest Bartimeüs zwijgen?

Velen bestraften hem, opdat hij zwijgen zou. Waarom zij dat deden, zegt de tekst niet. Bartimeüs liet zich niet stilhouden, want "hij riep zoveel temeer: Gij Zone Davids! ontferm U mijner" (Markus 10:48). Lukas gebruikt bijna dezelfde woorden (Lukas 18:39).

Wat deed Jezus toen Bartimeüs bleef roepen?

Midden in de drukte bleef Jezus staan. Hij zei dat men de blinde moest roepen. Toen klonk er uit de schare een ander woord dan eerst: "Heb goeden moed; sta op; Hij roept u" (Markus 10:49). Bartimeüs wierp zijn mantel af, stond op en kwam tot Jezus (Markus 10:50). Volgens Lukas beval Jezus dat men hem tot Hem zou brengen (Lukas 18:40).

Wat vroeg Jezus aan de blinde Bartimeüs?

Jezus vroeg hem: "Wat wilt gij, dat Ik u doen zal"? (Markus 10:51). Iedereen kon zien dat de man blind was. Toch liet Jezus de blinde zelf zeggen wat hij nodig had. Kort daarvoor had Jezus Jakobus en Johannes bijna dezelfde vraag gesteld, en zij vroegen om de ereplaatsen aan Zijn rechter- en linkerhand in Zijn heerlijkheid (Markus 10:36-37). De blinde vroeg iets anders: "Rabboni! dat ik ziende mag worden" (Markus 10:51). Rabboni betekent Meester (Johannes 20:16). Bij Lukas spreekt hij Jezus aan met Heere (Lukas 18:41).

Wat deed Bartimeüs nadat hij kon zien?

Jezus antwoordde: "Ga heen, uw geloof heeft u behouden" (Markus 10:52). Bij Lukas zegt Hij eerst: Word ziende (Lukas 18:42). Markus en Lukas noemen geen aanraking, alleen het woord van Jezus; Mattheüs schrijft dat Jezus, innerlijk bewogen met barmhartigheid, de ogen van de blinden aanraakte (Mattheüs 20:34). Terstond kon de man zien. Jezus had gezegd dat hij mocht gaan, maar Bartimeüs ging niet zijn eigen weg. Hij "volgde Jezus op den weg" (Markus 10:52), de weg naar Jeruzalem. Lukas voegt eraan toe dat hij God verheerlijkte, en dat al het volk dat het zag, God lof gaf (Lukas 18:43). Bij Markus volgt direct daarna de intocht in Jeruzalem (Markus 11:1-10). Bij Lukas komt Jezus eerst nog door Jericho, waar Hij Zacheüs in de boom roept (Lukas 19:1-10).

Jericho lag in het Jordaandal, ongeveer 25 kilometer ten noordoosten van Jeruzalem en veel lager dan die stad. Wie uit Galilea langs de Jordaan naar Jeruzalem reisde, kwam erlangs. Daarom zegt de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan dat iemand "kwam af van Jeruzalem naar Jericho" (Lukas 10:30). Het pascha stond voor de deur. Johannes schrijft: "het pascha der Joden was nabij, en velen uit dat land gingen op naar Jeruzalem" (Johannes 11:55). Waarschijnlijk liepen er daarom ook feestgangers mee in de grote schare.

Een blinde had in die tijd weinig mogelijkheden om in zijn onderhoud te voorzien. Hij zat aan de weg en bedelde, zoals ook de blinde in Johannes 9 (Johannes 9:8).

De drie evangeliën vertellen deze genezing elk op hun eigen manier. Mattheüs spreekt van twee blinden (Mattheüs 20:30). Markus en Mattheüs plaatsen het bij het uitgaan van Jericho, Lukas toen Jezus "nabij Jericho kwam" (Lukas 18:35). Uitleggers geven verschillende verklaringen. Sommigen denken dat Markus en Lukas alleen de blinde noemen die later bekend was. Anderen wijzen erop dat er in die tijd een oud en een nieuwer Jericho naast elkaar lagen. Geen van die verklaringen is uit de tekst te bewijzen; dat het om dezelfde gebeurtenis gaat, nemen de meeste uitleggers aan.

Deze geschiedenis laat in de eerste plaats zien Wie Jezus is. Een blinde ziet wat velen om hem heen niet zien: Jezus is de Zoon van David. God had David beloofd dat Hij zijn zaad na hem zou doen opstaan en "den stoel zijns koninkrijks bevestigen tot in eeuwigheid" (2 Samuël 7:12-13). Mattheüs begint zijn evangelie met "JEZUS CHRISTUS, den Zoon van David" (Mattheüs 1:1). Bartimeüs is in het evangelie naar Markus de eerste die Jezus zo aanroept. Een paar verzen verder roept de menigte bij de intocht: "Gezegend zij het Koninkrijk van onzen vader David" (Markus 11:10).

Ook de genezing zelf getuigt van Hem. De psalm zegt: "De HEERE opent de ogen der blinden" (Psalm 146:8). Jesaja zag een tijd waarin "der blinden ogen opengedaan" zouden worden (Jesaja 35:5). In Nazareth las Jezus uit Jesaja dat Hij gezonden was om te prediken "den blinden het gezicht" (Lukas 4:19). Wat de HEERE beloofd had, doet Jezus met één woord.

Opvallend is de vraag die Jezus stelt. Aan Jakobus en Johannes, die om ereplaatsen vroegen, zei Hij: "Gij weet niet, wat gij begeert" (Markus 10:38). De blinde vraagt om ontferming en om zicht, en hij ontvangt het. Direct daarvoor zei Jezus dat Hij niet gekomen was "om gediend te worden, maar om te dienen" (Markus 10:45). Op weg naar het kruis blijft de Koning staan voor een bedelaar.

Ten slotte de woorden "uw geloof heeft u behouden" (Markus 10:52). Het geloof is hier geen kracht die de genezing bewerkt. Het riep tot Jezus, liet zich niet afschepen, en wachtte alles van Hem. Behouden betekent gered of heel gemaakt. Veel uitleggers zien er ook het heil in, omdat Bartimeüs Jezus daarna volgt; anderen houden het bij de genezing. Zeker is dat de geschiedenis eindigt bij navolging: hij volgde Jezus op de weg.

De Heere Jezus hoort wie tot Hem roept. Bartimeüs had niets te bieden dan zijn nood, en Jezus bleef voor hem staan. Dat is de belofte die de Schrift steeds herhaalt: "Deze ellendige riep, en de HEERE hoorde" (Psalm 34:7). Wie zijn eigen blindheid voor God kent, mag met dezelfde woorden komen: ontferm U mijner. Zo leert de Bijbel ons ook bidden, aanhoudend en zonder op te geven (Lukas 18:1). Eerder in hetzelfde hoofdstuk vraagt Jezus of God geen recht zal doen aan Zijn uitverkorenen, "die dag en nacht tot Hem roepen" (Lukas 18:7).

Christus roept, en Hij gebruikt daarbij mensen. Uit dezelfde schare die de blinde eerst wilde laten zwijgen, klonk daarna: "Heb goeden moed; sta op; Hij roept u" (Markus 10:49). Wie zelf weet dat Jezus roept, mag anderen niet in de weg staan, maar mag hen dat woord doorgeven.

Wat Jezus geeft, brengt ons achter Hem aan. Bartimeüs mocht gaan, maar hij volgde Jezus op de weg naar Jeruzalem, God verheerlijkende. Genezing en uitredding zijn geen eindpunt. Wie de ogen geopend zijn, gaat met Hem mee, ook als die weg naar het kruis leidt. En de eer is voor God: al het volk dat het zag, gaf Gode lof (Lukas 18:43).