Een wetgeleerde legde de Heere Jezus eens een vraag voor die Hem op de proef moest stellen: welk gebod in de wet is het grote gebod? Hier leest u waar het grootste gebod staat, waar Jezus het vandaan haalt, wat het betekent om God met geheel uw hart lief te hebben, wie uw naaste is en hoe dit gebod zich verhoudt tot de Tien Geboden.
Wat is het grootste gebod volgens Jezus?
Nadat de Heere Jezus de Sadduceeën tot zwijgen had gebracht, kwamen de Farizeeën bij elkaar. Een van hen, een wetgeleerde, vroeg Hem welk het grote gebod in de wet was, om Hem te verzoeken (Mattheüs 22:34-36). Jezus antwoordde: 'Gij zult liefhebben den Heere, uw God, met geheel uw hart, en met geheel uw ziel, en met geheel uw verstand' (Mattheüs 22:37). Hij noemt dit het eerste en het grote gebod.
Daarna noemt Hij ongevraagd een tweede gebod, dat aan het eerste gelijk is: de naaste liefhebben als uzelf (Mattheüs 22:39). En Hij besluit met een zin die deze twee boven alle andere geboden plaatst: 'Aan deze twee geboden hangt de ganse wet en de profeten' (Mattheüs 22:40). Met de wet en de profeten is het hele Oude Testament bedoeld (vergelijk Lukas 16:16). Alles wat God daarin van mensen vraagt, hangt aan deze twee.
Gelijk wil niet zeggen dat de naaste even hoog staat als God; het eerste blijft het grote gebod. Het tweede lijkt erop, omdat het ook om liefde gaat en uit het eerste voortkomt (1 Johannes 4:21). Een verklaring van het gedeelte vindt u in de uitleg van Mattheüs 22.
Waar staat het grootste gebod in het Oude Testament?
Jezus haalt beide geboden uit het Oude Testament. Het eerste komt uit Deuteronomium 6, waar Mozes het volk Israël voorbereidt op het leven in het beloofde land. Na de belijdenis dat de HEERE één is (Deuteronomium 6:4), volgt: 'Zo zult gij den HEERE, uw God, liefhebben, met uw ganse hart, en met uw ganse ziel, en met al uw vermogen' (Deuteronomium 6:5). Bij Markus laat Jezus vers 4 eraan voorafgaan en noemt Hij ook de kracht (Markus 12:29-30).
Het tweede gebod staat in Leviticus 19, te midden van regels voor het gewone leven, zoals zorg voor de arme en eerlijke gewichten. Daar zegt de HEERE: 'gij zult uw naaste liefhebben als uzelven; Ik ben de HEERE' (Leviticus 19:18). De liefde tot de naaste rust dus op wie God is, en in hetzelfde hoofdstuk geldt zij ook voor de vreemdeling (Leviticus 19:34).
Wat betekent God liefhebben met geheel uw hart?
Hart, ziel en verstand zeggen samen: met alles wat u bent. Het hart is in de Bijbel het middelpunt van de mens, de bron van zijn keuzes; de ziel is zijn leven; het verstand is zijn denken. God vraagt de mens zelf, heel zijn leven.
Die liefde is meer dan een gevoel. Jezus zegt: 'Indien gij Mij liefhebt, zo bewaart Mijn geboden' (Johannes 14:15). Liefde tot God blijkt uit vertrouwen, uit eerbied voor Zijn Naam en uit gehoorzaamheid aan Zijn Woord. Toch gaat het gebod verder dan uiterlijk gedrag: het vraagt het hart. Meer over het Griekse woord voor deze liefde leest u bij de vraag wat agape betekent.
Wie is mijn naaste?
Die vraag stelde een wetgeleerde in Lukas 10, nadat hij het dubbele liefdesgebod zelf had opgezegd (Lukas 10:27). Om zichzelf te rechtvaardigen vroeg hij daarna naar de betekenis van het woord naaste (Lukas 10:29). Jezus antwoordde met de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. Een priester en een Leviet gaan voorbij aan een man die door rovers is toegetakeld; een Samaritaan verzorgt hem, terwijl Joden en Samaritanen geen omgang met elkaar hadden (Johannes 4:9). Aan het eind draait Jezus de vraag om. Het gaat er niet om wie wel of niet mijn naaste is; de vraag is voor wie ik een naaste ben. Zijn opdracht is kort: 'Ga heen, en doe gij desgelijks' (Lukas 10:37).
Het gebod om de naaste lief te hebben als uzelf gaat ervan uit dat een mens gewoonlijk voor zichzelf zorgt (vergelijk Efeziërs 5:29), en het vraagt diezelfde zorg voor de ander (vergelijk Mattheüs 7:12). Ook uw eigen leven is door God gegeven en doet ertoe. Meer bijbelteksten hierover vindt u bij het onderwerp naastenliefde.
Vervangt het liefdesgebod de Tien Geboden?
Soms wordt gezegd dat christenen de Tien Geboden niet meer nodig hebben, omdat liefde genoeg is. Jezus leert het omgekeerde. Hij kwam de wet niet ontbinden; Hij kwam haar vervullen (Mattheüs 5:17). Het grootste gebod is de samenvatting van de wet, en de Tien Geboden laten zien wat die liefde concreet inhoudt.
God gaf de Tien Geboden op twee stenen tafels (Exodus 31:18). De Bijbel zegt niet welke geboden op welke tafel stonden. In de reformatorische indeling gaan de eerste vier geboden over onze verhouding tot God en de laatste zes over onze verhouding tot de naaste. Zo vat het eerste grote gebod de eerste tafel samen en het tweede de tweede tafel. Alle geboden met uitleg vindt u bij de Tien Geboden.
Paulus legt hetzelfde verband. Hij noemt enkele geboden van de tweede tafel en zegt dat ze als in een hoofdsom begrepen zijn in het ene woord: de naaste liefhebben als uzelf (Romeinen 13:9). Liefde vervult de wet, omdat zij doet wat de geboden vragen: zij pleegt geen overspel, steelt niet en spreekt geen vals getuigenis. Liefde zonder geboden wordt vaag, en geboden zonder liefde worden hard (vergelijk Mattheüs 23:23). Wat elk afzonderlijk gebod vraagt, leest u bij de vraag welke tien geboden God gaf.
Kan iemand het grootste gebod houden?
Wie dit gebod eerlijk naast het eigen leven legt, ziet hoe ver hij tekortschiet. Geen mens heeft God één dag lang met geheel zijn hart liefgehad, en niemand heeft zijn naaste altijd liefgehad als zichzelf. Dat is ook een bedoeling van de wet: door de wet leert de mens zijn zonde kennen (Romeinen 3:20). Tegen de wetgeleerde zei Jezus dat hij zou leven als hij dit deed (Lukas 10:28), en juist daar ligt de nood.
Eén Mens heeft dit gebod volkomen gehouden: Jezus Christus Zelf. Hij heeft Zijn Vader liefgehad met geheel Zijn hart en Zijn naasten tot in de dood (Johannes 14:31; Johannes 15:13). Wat de wet door onze zonde niet kon bewerken, heeft God gedaan door Zijn Zoon te zenden (Romeinen 8:3). Zo wijst het grootste gebod naar het evangelie.
Wie in Christus gelooft, krijgt ook een nieuw begin van liefde. Johannes schrijft: 'Wij hebben Hem lief, omdat Hij ons eerst liefgehad heeft' (1 Johannes 4:19). De liefde tot God begint dus niet bij ons; zij is een antwoord op Zijn liefde. Voor wie gelooft, wijst het gebod zo de weg van de dankbaarheid, en Zijn geboden zijn niet zwaar (1 Johannes 5:3).
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
In Zondag 2 van de Heidelbergse Catechismus, waar het deel over de ellende van de mens begint, antwoordt de Catechismus op de vraag wat de wet van God van ons eist: 'Dat leert ons Christus in een hoofdsom' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 2, vraag 4), waarna de hoofdsom uit Mattheüs 22:37-40 volgt, aangevuld met de krachten uit Markus 12:30. Op de vraag of wij dit volkomen kunnen houden, volgt een eerlijk antwoord: 'Neen ik; want ik ben van nature geneigd God en mijn naaste te haten' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 2, vraag 5).
Zondag 34 (vraag 93) verdeelt de geboden over twee tafels: vier over hoe wij ons tegenover God gedragen, zes over wat wij onze naaste schuldig zijn. Volgens Zondag 44 (vraag 114 en 115) hebben ook de gelovigen in dit leven maar een klein begin van deze gehoorzaamheid. God laat de wet toch scherp prediken, opdat wij onze zonde leren kennen, de vergeving in Christus zoeken en om de Heilige Geest bidden.
Artikel 25 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis zegt dat de ceremoniën van de wet met Christus hebben opgehouden, terwijl de kerk de getuigenissen uit de wet en de profeten blijft gebruiken om het leven naar Gods wil in te richten (vergelijk Romeinen 7:12).
'Zo is dan de liefde de vervulling der wet' (Romeinen 13:10)