Een pinkstergemeente, ook pinksterkerk of pinkstergemeenschap genoemd, is een protestantse gemeente uit de pinksterbeweging. Welk geloof de pinkstergemeente heeft? Een christelijk geloof van evangelische en charismatische snit: de Bijbel geldt als Gods Woord, en het werk en de gaven van de Heilige Geest staan voorop. In veel plaatsen staat zo'n gemeente naast de oude dorpskerk, en ook in reformatorische families wordt een zoon of dochter er soms lid van. Wie dan eerlijk wil antwoorden, begint bij wat pinkstergemeenten zelf geloven en legt dat naast de Schrift.
Wat is een pinkstergemeente?
Een pinkstergemeente is een kerk uit de pinksterbeweging. De naam verwijst naar het Pinksterfeest in Handelingen 2, toen de Heilige Geest werd uitgestort: 'En zij werden allen vervuld met den Heiligen Geest, en begonnen te spreken met andere talen, zoals de Geest hun gaf uit te spreken' (Handelingen 2:4). Pinkstergemeenten willen dat de kracht en de gaven van die eerste gemeente ook nu in de kerk zichtbaar zijn. Zie ook de uitleg van Handelingen 2.
De beweging ontstond aan het begin van de twintigste eeuw in de Verenigde Staten. Geschiedschrijvers wijzen daarbij meestal op een opwekking in Los Angeles vanaf 1906, in een kerkzaal aan Azusa Street. Van daaruit verspreidde de beweging zich snel, ook naar Europa. Inmiddels is zij wereldwijd een grote stroming, vooral in Afrika, Latijns-Amerika en Azië. In Nederland bestaan pinkstergemeenten al ruim honderd jaar, meestal als zelfstandige gemeenten of in kleine verbanden.
Wat geloven pinkstergemeentes?
Pinkstergemeenten belijden de Drie-eenheid, de Godheid van Christus, Zijn verzoenend sterven en Zijn lichamelijke opstanding. Zij lezen de Bijbel als Gods Woord en verwachten dat de belofte die Petrus met Pinksteren uit Joël aanhaalde, de uitstorting van de Geest op alle vlees, ook nu in vervulling gaat (Handelingen 2:17). Kenmerkend zijn vooral deze punten:
- de doop met de Heilige Geest als een ervaring na de bekering, waarin de gelovige met kracht wordt vervuld;
- de gave van de tongentaal, die veel pinkstergemeenten zien als het eerste teken van die Geestesdoop;
- de verwachting dat God ook nu geneest en dat profetie en andere gaven in de gemeente functioneren;
- de doop van wie zelf tot geloof gekomen is, meestal door onderdompeling;
- een vrije eredienst met veel aanbidding, persoonlijk getuigenis en gebed.
Over de tongentaal zelf leest u meer in de blog wat zegt de Bijbel over tongentaal?, en over de verschillende gaven op de pagina geestelijke gaven.
Hoe gaat een dienst in een pinkstergemeente?
Wie voor het eerst een samenkomst in een pinkstergemeente bezoekt, merkt het verschil met een reformatorische kerkdienst direct. De dienst begint meestal met een lange tijd van aanbidding: een band speelt, en de gemeente zingt staande liederen, vaak uit de bundel Opwekking, soms met opgeheven handen. De voorganger, zoals de predikant hier meestal heet, preekt vrij en met veel persoonlijke toepassing. Er is ruimte voor getuigenissen, voor gebed om genezing en soms voor een profetisch woord of tongentaal, die volgens Paulus uitgelegd moet worden (1 Korinthe 14:27). Bij een doopdienst gaat de dopeling helemaal onder water in een doopbad.
Pinkstergemeenten in Nederland zijn vaak klein en zelfstandig. Een deel is aangesloten bij een landelijk verband, zoals de Verenigde Pinkster- en Evangeliegemeenten; andere noemen zich Volle Evangelie Gemeente of evangeliegemeente. De naam op het gebouw zegt dus niet altijd hoeveel nadruk er op de gaven ligt. Een gesprek met de voorganger maakt dat duidelijk. Meer over het werk van de Geest leest u bij het onderwerp de Heilige Geest.
Pinksterbeweging en charismatische beweging
Wat is de pinksterbeweging? Het is de wereldwijde stroming waaruit de pinkstergemeenten voortkomen, met als kern de verwachting dat de Geest Zijn gaven ook nu geeft zoals met Pinksteren. Het woord charismatisch komt van het Griekse charisma, genadegave: het woord dat Paulus gebruikt als hij schrijft dat er verscheidenheid van gaven is, maar één Geest (1 Korinthe 12:4). In de tweede helft van de twintigste eeuw vonden opvattingen uit de pinksterbeweging ook ingang in andere kerken: protestantse, rooms-katholieke en evangelische. Die stroming heet de charismatische beweging. Charismatische christenen blijven vaak lid van hun eigen kerk, maar delen de nadruk op de werking en de gaven van de Geest. Een pinkstergemeente is dus een eigen kerk; charismatisch is een stroming die door verschillende kerken heen loopt. Het verschil met de reformatorische kerken in het algemeen leest u bij het verschil tussen evangelisch en reformatorisch.
Wat delen reformatorische christenen met hen?
Er is meer gemeenschappelijk dan soms gedacht wordt. Beide geloven dat de mens zonder Christus verloren is en dat behoud alleen door het geloof in Hem te vinden is. Beide willen dat de Heilige Geest het leven vernieuwt en geen leerstuk op papier blijft. Paulus roept alle gelovigen op: 'En wordt niet dronken in wijn, waarin overdaad is, maar wordt vervuld met den Geest' (Efeze 5:18). Ook de oprechte liefde voor zending en het persoonlijk gebed in veel pinkstergemeenten verdienen waardering.
Waar christenen verschillen
Wat vaststaat: de Geest is de Heere en Levendmaker, en zonder Hem kan niemand Christus belijden. Het verschil zit in de vraag hoe de Geest gegeven wordt en welke gaven nu verwacht mogen worden.
Pinkstergemeenten lezen Handelingen als patroon voor alle tijden. Zoals de discipelen eerst geloofden en daarna met Pinksteren vervuld werden, zo ontvangt ook de gelovige nu na zijn bekering de doop met de Geest. Zij wijzen ook op Handelingen 19:6, waar de Geest kwam en de gelovigen 'spraken met vreemde talen, en profeteerden' (Handelingen 19:6).
Reformatorische christenen zien Pinksteren als een eenmalige gebeurtenis in de heilsgeschiedenis, zoals het kruis en de opstanding eenmalig zijn. De Geest wordt aan iedere gelovige gegeven bij de wedergeboorte: 'Want ook wij allen zijn door een Geest tot een lichaam gedoopt' (1 Korinthe 12:13). Er is dus geen tweede klasse van gelovigen die de Geest nog moet ontvangen. Paulus vraagt in hetzelfde hoofdstuk: 'Spreken zij allen met menigerlei talen?' (1 Korinthe 12:30). Het verwachte antwoord is nee: de Geest deelt de gaven uit zoals Hij wil (1 Korinthe 12:11). En over de samenkomst schrijft hij: 'Laat alle dingen eerlijk en met orde geschieden' (1 Korinthe 14:40).
Ook binnen de reformatorische kerken bestaat verschil. Sommigen houden het ervoor dat de bijzondere gaven, zoals tongentaal en profetie, bij de tijd van de apostelen hoorden. Anderen zijn voorzichtiger en willen niet uitsluiten dat God ook nu wonderen doet, maar toetsen alles aan de Schrift. Over de Geestesdoop leest u meer bij wat is de doop met de Heilige Geest?. Een verschil over de gaven maakt iemand geen ongelovige; wie Jezus belijdt als Heere, spreekt door de Geest (1 Korinthe 12:3).
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
Zondag 20 van de Heidelbergse Catechismus belijdt dat de Heilige Geest met de Vader en de Zoon waarachtig en eeuwig God is, en 'dat Hij ook mij gegeven is, opdat Hij mij door een waar geloof Christus en al Zijn weldaden deelachtig make' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 20, vraag 53). De Geest wordt hier niet als tweede stap na het geloof beschreven: Hij werkt het geloof zelf en verbindt de gelovige aan Christus.
De Nederlandse Geloofsbelijdenis behandelt in artikel 34 de doop. De kerk belijdt daar dat de doop één keer bediend wordt en niet herhaald mag worden, ook niet bij wie als kind gedoopt is, omdat wij ook niet tweemaal geboren worden, en dat de kinderen van gelovigen gedoopt moeten worden omdat de belofte ook hun geldt. Daarmee verschillen de reformatorische kerken van pinkstergemeenten die iemand die als kind gedoopt is, na zijn bekering opnieuw dopen.
'Maar de vrucht des Geestes is liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, goedertierenheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid, matigheid' (Galaten 5:22)