Op een trouwkaart, in een kerkblad of bij de aankondiging van een kerkdienst staan vaak twee letters: D.V. Wie in een reformatorische omgeving is opgegroeid, weet wat ze betekenen. Voor anderen is het een raadsel. Toch gaat het om meer dan een gewoonte. Hieronder leest u waar de afkorting voor staat, waar ze in de Bijbel vandaan komt, hoe Paulus zelf zo over zijn plannen sprak, welk misverstand er kan ontstaan en wat de belijdenis over Gods voorzienigheid ermee te maken heeft.
Wat betekent D.V.?
D.V. is de afkorting van het Latijnse Deo volente, dat betekent: als God wil, of: zo God wil. Het wordt geschreven achter een datum of een plan, bijvoorbeeld: de dienst begint D.V. om 9.30 uur, of: wij hopen D.V. op 12 mei te trouwen. Daarmee zegt de schrijver dat het plan vastligt, maar dat God beslist of het doorgaat.
Het Latijn komt uit de tijd dat geleerden en predikanten in die taal schreven. In het Nederlands zegt men ook wel: zo de Heere wil, of: indien de Heere wil. Die laatste vorm staat letterlijk in de Statenvertaling (Jakobus 4:15).
Wat betekent D.V. voor een datum?
Staat D.V. voor een datum, dan betekent het: op die dag, als God het wil. De afkorting hoort bij de datum en niet bij de hele zin. Wie op een trouwkaart leest dat de huwelijksdienst D.V. op 9 juni wordt gehouden, leest dus: op 9 juni, zo God wil. Hetzelfde ziet u bij een jubileum, bij een belijdenisdienst en in een rouwadvertentie, bij de dag van de begrafenis. Daar klinkt het extra ernstig: ook een afscheid ligt in Gods hand.
De schrijfwijze verschilt. U ziet D.V. met hoofdletters en punten, DV zonder punten en soms d.v. in kleine letters; de betekenis is steeds dezelfde. Letterlijk betekent het Latijnse Deo volente: terwijl God wil, of: God willende. Wie zoekt hoe u in het Latijn zegt als God het wil, komt dus bij deze twee woorden uit. Een D.V. bij een datum drukt geen twijfel over de planning uit. Het belijdt dat God over de dag van morgen gaat.
Waar komt Deo volente vandaan in de Bijbel?
De uitdrukking gaat terug op een woord van de apostel Jakobus. Hij spreekt mensen aan die zeker zijn van hun plannen: vandaag of morgen reizen we naar die stad, blijven daar een jaar, drijven handel en maken winst (Jakobus 4:13). Jakobus zet daar iets tegenover: 'Gij, die niet weet, wat morgen geschieden zal, want hoedanig is uw leven? Want het is een damp, die voor een weinig tijds gezien wordt, en daarna verdwijnt' (Jakobus 4:14).
Dan volgt de zin waar D.V. vandaan komt: 'In plaats dat gij zoudt zeggen: Indien de Heere wil, en wij leven zullen, zo zullen wij dit of dat doen' (Jakobus 4:15). Jakobus verbiedt dus niet om plannen te maken. Hij leert dat een christen ze maakt in afhankelijkheid van God. In de uitleg van Jakobus 4 leest u dit in zijn verband.
Het boek Spreuken zegt hetzelfde: 'Beroem u niet over den dag van morgen; want gij weet niet, wat de dag zal baren' (Spreuken 27:1). En: 'Het hart des mensen overdenkt zijn weg; maar de HEERE stiert zijn gang' (Spreuken 16:9). De mens plant, God bestuurt.
Zo God wil: hoe Paulus het zei
De apostel Paulus sprak in de praktijk zo. Toen Paulus voor het eerst in Efeze was en de Joden in de synagoge hem vroegen langer te blijven, nam hij afscheid met de woorden: 'doch ik zal tot u wederkeren, zo God wil' (Handelingen 18:21). Aan de Korinthiërs schreef hij dat hij spoedig zou komen, 'zo de Heere wil' (1 Korinthe 4:19). En aan het slot van dezelfde brief hoopte hij enige tijd bij hen te blijven, 'indien het de Heere zal toelaten' (1 Korinthe 16:7).
Opvallend is dat Paulus deze woorden telkens gebruikt bij heel gewone plannen: een reis, een bezoek, een verblijf. De afhankelijkheid van God is niet voorbehouden aan grote beslissingen. Ze hoort bij het dagelijks leven. Ook de brief aan de Hebreeën zegt het: dit zullen wij ook doen, indien het God toelaat (Hebreeën 6:3).
Is D.V. een formule?
Het gevaar van een vaste afkorting is dat ze een gewoonte wordt zonder inhoud. Twee letters op een uitnodiging zeggen nog niet dat het hart zich aan God onderwerpt. Jakobus sprak over een houding, niet over een vaste schrijfwijze. Wie D.V. schrijft maar intussen leeft alsof alles van eigen plannen afhangt, gebruikt het woord zonder het te menen.
Het omgekeerde is ook waar. Wie de afkorting niet gebruikt, kan toch van harte afhankelijk leven. De kanttekeningen bij de Statenvertaling zeggen bij Jakobus 4:15 dat het gaat om zeggen in het hart en ook met woorden, om te laten blijken dat men Gods voorzienigheid en de broosheid van het eigen leven erkent. Het woord is goed, als het hart erbij is.
D.V. is ook geen garantie dat iets lukt, en geen manier om God aan iets te binden. Het is juist het omgekeerde: een belijdenis dat Hij vrij is. De christelijke vorm komt rechtstreeks uit de brief van Jakobus en rust op het vertrouwen in God als Vader.
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
Achter D.V. staat de leer van Gods voorzienigheid. Zondag 10 van de Heidelbergse Catechismus (vraag 27) noemt die voorzienigheid de almachtige en alomtegenwoordige kracht Gods, door welke alle dingen 'niet bij geval, maar van Zijn vaderlijke hand ons toekomen' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 10, vraag 27). Vraag 28 voegt eraan toe dat alle schepselen zo in Gods hand zijn, 'dat zij tegen Zijn wil zich noch roeren noch bewegen kunnen' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 10, vraag 28).
Artikel 13 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis belijdt dat God de dingen die Hij geschapen heeft niet aan het toeval overlaat, maar ze naar Zijn heilige wil regeert. Het artikel noemt het een onuitsprekelijke troost dat er zonder de beschikking van onze hemelse Vader niets gebeurt. Wie D.V. schrijft, mag aan die troost denken. Meer over dit onderwerp leest u bij Gods voorzienigheid.
'Het hart des mensen overdenkt zijn weg; maar de HEERE stiert zijn gang' (Spreuken 16:9)