Biechten roept bij veel protestanten het beeld op van een donker hokje in een katholieke kerk. Toch is de vraag erachter voor iedere christen wezenlijk: wat moet ik doen met mijn zonden, en moet ik ze aan iemand vertellen? Sommigen dragen al jaren iets mee waar zij nooit over gesproken hebben. Wat de Schrift over belijden zegt, en wat de Reformatie met de biecht deed, helpt bij dat antwoord.
Wat is biechten?
In de Rooms-Katholieke Kerk is de biecht een van de zeven sacramenten, het sacrament van boete en verzoening. De gelovige belijdt zijn zonden met berouw aan een priester, die daarna in de naam van Christus de vergeving uitspreekt: de absolutie. Daarbij hoort een opdracht als teken van boete (de penitentie), zoals een gebed. De kerk vraagt haar leden om ernstige zonden te biechten, en dat minstens eenmaal per jaar te doen. De priester is gebonden aan het biechtgeheim.
De Rooms-Katholieke Kerk beroept zich daarbij onder meer op de woorden van de opgestane Christus tot Zijn discipelen: 'Zo gij iemands zonden vergeeft, dien worden zij vergeven; zo gij iemands zonden houdt, dien zijn zij gehouden' (Johannes 20:23). Over de bredere verschillen met Rome leest u bij het verschil tussen protestant en katholiek.
Moet een christen zijn zonden belijden?
Ja. De Bijbel roept ertoe op om zonden eerlijk bij God te brengen in plaats van ze weg te stoppen. 'Indien wij onze zonden belijden, Hij is getrouw en rechtvaardig, dat Hij ons de zonden vergeve, en ons reinige van alle ongerechtigheid' (1 Johannes 1:9). Zie de uitleg van 1 Johannes 1. Spreuken zegt het van de andere kant: 'Die zijn overtredingen bedekt, zal niet voorspoedig zijn; maar die ze bekent en laat, zal barmhartigheid verkrijgen' (Spreuken 28:13).
David beschrijft in Psalm 32 hoe zwaar het hem viel zolang hij zweeg, en hoe bevrijdend het was toen hij sprak: 'Mijn zonde maakte ik U bekend, en mijn ongerechtigheid bedekte ik niet' (Psalm 32:5). Belijden is dus de weg naar vrijheid, en geen vernedering die God oplegt. Het gaat niet om een opsomming van alles wat er ooit misging. Het gaat om een eerlijk hart dat zijn schuld erkent en vergeving zoekt bij God, Die beloofd heeft te vergeven om Christus' wil. Of God werkelijk alle zonden vergeeft, leest u bij vergeeft God alle zonden?.
Zonden belijden aan elkaar
De Bijbel spreekt ook over belijden aan mensen. Jakobus schrijft: 'Belijdt elkander de misdaden, en bidt voor elkander, opdat gij gezond wordt' (Jakobus 5:16). Dat is een oproep aan de hele gemeente, niet aan één ambt: gelovigen mogen elkaar hun zonden vertellen en voor elkaar bidden.
Daarnaast vraagt Jezus om verzoening met wie u kwaad hebt gedaan. Wie bij het altaar bedenkt dat zijn broeder iets tegen hem heeft, moet eerst gaan: 'verzoent u eerst met uw broeder, en komt dan en offert uw gave' (Mattheüs 5:24). Wie iemand onrecht heeft aangedaan, belijdt dat dus ook aan die persoon, en herstelt waar hij kan wat hij beschadigd heeft.
Moet u biechten bij een priester?
Volgens de reformatorische kerken niet. Er is maar één Middelaar tussen God en mensen, Christus Jezus (1 Timotheüs 2:5), en iedere gelovige mag met vrijmoedigheid naar de troon van de genade gaan (Hebreeën 4:16). Alleen God kan zonden vergeven; een mens kan die vergeving alleen verkondigen op grond van Gods belofte. De Reformatie wees daarom de verplichte oorbiecht af, en ook de gedachte dat vergeving afhangt van het opsommen van alle zonden of van een opgelegde boetedoening.
Johannes 20:23 lezen reformatorische christenen in het licht van de prediking. Waar het evangelie verkondigd wordt, wordt aan iedere gelovige de vergeving toegezegd, en aan wie zich niet bekeert de toorn van God aangezegd. Dat is de eerste van de twee sleutels van het hemelrijk; de tweede is de kerkelijke tucht (Heidelbergse Catechismus, Zondag 31, vraag 83). Het pastorale gesprek met een predikant of ouderling blijft daarbij een waardevolle plaats om een zonde uit te spreken en de belofte van vergeving persoonlijk te horen, zonder dat het een verplichting of voorwaarde is.
Waar christenen verschillen
Wat vaststaat: alle christenen geloven dat zonden beleden moeten worden en dat er vergeving is bij God om het werk van Christus. Het verschil zit in de vraag aan wie men belijdt en wat de kerk daarbij doet.
De Rooms-Katholieke Kerk ziet de biecht als sacrament en verplicht haar leden tot de biecht van ernstige zonden. De lutherse kerken hebben de persoonlijke biecht en vergeving behouden, maar vrijwillig en zonder de plicht alle zonden op te sommen; de Augsburgse Confessie, de lutherse belijdenis, zegt in artikel 11 dat de persoonlijke absolutie in de kerken behouden moet blijven. De reformatorische kerken kennen geen biecht als sacrament, maar wel het pastoraat, de prediking van de vergeving en de kerkelijke tucht. In sommige evangelische gemeenten belijden gelovigen hun zonden aan elkaar in kleine kringen.
Hoe uw eigen kerk dit in de praktijk vormgeeft, kan uw predikant of ouderling u uitleggen. Een verschil hierover maakt niemand minder christen.
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
Zondag 21 van de Heidelbergse Catechismus belijdt over de vergeving der zonden: 'Dat God, om der genoegdoening van Christus wil, al mijn zonden, ook mijn zondige aard, waarmede ik mijn leven lang te strijden heb, nimmermeer wil gedenken' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 21, vraag 56). De vergeving rust op wat Christus deed, niet op de volledigheid van onze belijdenis.
Zondag 31 legt uit hoe het hemelrijk ontsloten wordt: door de verkondiging aan de gelovigen dat hun, zo dikwijls zij de belofte van het evangelie met een waar geloof aannemen, al hun zonden om Christus' wil vergeven zijn (vraag 84). De Nederlandse Geloofsbelijdenis zegt in artikel 23 dat onze zaligheid ligt in de vergeving van onze zonden om Jezus Christus' wil, en dat wij ons alleen op Zijn gehoorzaamheid verlaten.
Als deze vraag u persoonlijk raakt
Draagt u iets mee waarover u nooit gesproken hebt, en blijft het knagen, ook al hebt u het al vaak aan God beleden? Dan mag u weten: Gods vergeving hangt niet af van hoe vaak u het vraagt of van hoe sterk u zich schuldig voelt. 'Welgelukzalig is hij, wiens overtreding vergeven, wiens zonde bedekt is' (Psalm 32:1). Wat God vergeven heeft, rekent Hij niet meer toe.
Soms helpt het om het hardop tegen een ander te zeggen. Een predikant of ouderling luistert, gaat zorgvuldig met uw verhaal om en kan u de belofte van het evangelie persoonlijk toezeggen. Zo'n gesprek is een uitgestoken hand, geen dwang. Op de pagina over schuld vindt u meer teksten. Blijven schuldgevoelens of angstige gedachten over zonde u steeds overspoelen, ook na een gesprek, bespreek dat dan ook met uw huisarts: zulke gedachten kunnen een vorm van angst of dwang zijn waarbij behandeling helpt.
'Maar bij U is vergeving, opdat Gij gevreesd wordt' (Psalm 130:4)