Ga naar hoofdinhoud
Oude Testament~1200 v.Chr.

Sisera in de Bijbel

Sisera (סִיסְרָא, Hebreeuws) - “Betekenis onzeker”

Wie was Sisera?

Sisera was de krijgsoverste van Jabin, de Kanaänitische koning van Hazor, onder wie Israël twintig jaar werd onderdrukt. De HEERE versloeg hem met al zijn negenhonderd ijzeren wagens voor Barak aan de beek Kison. Sisera vluchtte naar de tent van Jaël, die hem in zijn slaap doodde (Richteren 4:21).

Sisera komt voor in Richteren 4 en 5, de geschiedenis van Debora, Barak en Jaël. Daarna noemen nog twee teksten hem: Samuël herinnert het volk eraan dat de HEERE Israël verkocht "in de hand van Sisera, den krijgsoverste, te Hazor" (1 Samuël 12:9), en Psalm 83:10 bidt: "Doe hun als Midian, als Sisera, als Jabin aan de beek Kison". Hij was geen koning, maar de legeraanvoerder van Jabin, "koning der Kanaanieten, die te Hazor regeerde; en zijn krijgsoverste was Sisera" (Richteren 4:2). Met negenhonderd ijzeren wagens werd Israël twintig jaar met geweld onderdrukt. Toen het volk tot de HEERE riep, stuurde Debora Barak naar de berg Tabor. God zou Sisera met zijn wagens naar de beek Kison trekken en hem in Baraks hand geven (Richteren 4:7). Zo gebeurde het. Sisera bracht zijn leger bijeen, de HEERE versloeg het, en Sisera vluchtte te voet. In de tent van Jaël vond hij geen schuilplaats, maar de dood. Het lied van Richteren 5 bezingt die val. Het laatste tafereel is zijn moeder, die achter het venster uitkijkt naar een wagen die niet meer komt; daarna besluit het lied met de bede dat zo al Gods vijanden omkomen (Richteren 5:31). Niet te verwarren met de Sisera van Ezra 2:53 en Nehemia 7:55. Daar is "de kinderen van Sisera" de naam van een familie tempeldienaren (Nethinim) die uit de ballingschap terugkeerde.

Historische context

Sisera leefde in de richterentijd, tussen de intocht onder Jozua en het koningschap van Saul. De Bijbel geeft geen jaartal; afhankelijk van de datering van de uittocht plaatsen uitleggers Debora en Barak ruwweg tussen 1250 en 1150 voor Christus. Wij houden, net als bij Debora en Jaël, ongeveer 1200 voor Christus aan. In het boek Richteren volgt het verhaal op Ehud en Samgar (Richteren 3:31, Richteren 4:1). Jabin regeerde in Hazor, in het noorden van het land. Jozua 11 vertelt al over een Jabin, koning van Hazor, die door Jozua werd verslagen, waarna Hazor werd verbrand (Jozua 11:1, Jozua 11:10-11). Of Jabin een terugkerende koningsnaam was of dat een nieuw vorstenhuis de stad herbouwde, zegt de tekst niet; uitleggers geven beide verklaringen. Sisera woonde in Haroseth der heidenen (Richteren 4:2). Waar die plaats lag, is onzeker; vaak wordt gedacht aan het gebied rond de vlakte van Jizreël, waar de beek Kison doorheen stroomt. Het lied plaatst de slag "te Thaanach aan de wateren van Megiddo" (Richteren 5:19). Op zo'n vlakte gaven strijdwagens een groot voordeel. Al eerder ging Juda "niet voort om de inwoners des dals te verdrijven, omdat zij ijzeren wagenen hadden" (Richteren 1:19), hoewel de HEERE met Juda was. Waarschijnlijk gaat het om wagens met ijzeren beslag. De naam Sisera klinkt niet Hebreeuws of Kanaänitisch. Sommige onderzoekers zoeken de herkomst bij volken van buiten Kanaän, zoals de zeevolken waartoe ook de Filistijnen behoorden. Zeker is dat niet. Het lied laat de beek Kison het leger wegspoelen (Richteren 5:21). Veel uitleggers denken aan een plotselinge stortbui, waardoor de wagens vastliepen. De verteller zegt eenvoudig: "de HEERE versloeg Sisera" (Richteren 4:15).

Karaktereigenschappen

+Positieve eigenschappen

  • Een krijgsoverste die een groot leger met negenhonderd ijzeren wagens aanvoerde (Richteren 4:2, Richteren 4:13)
  • Kwam direct in actie: toen hij van Barak hoorde, riep hij al zijn wagens en al zijn volk bijeen (Richteren 4:12-13)

−Zwakke kanten

  • Aanvoerder van een macht die Israël twintig jaar met geweld onderdrukte (Richteren 4:3)
  • Liet na de nederlaag zijn wagen en zijn leger achter en zocht alleen zijn eigen veiligheid (Richteren 4:15, Richteren 4:17)

Theologische betekenis

De Schrift vertelt de val van Sisera als het werk van God. Vooraf zegt de HEERE dat Hij Sisera "met zijn wagenen en zijn menigte" naar de beek Kison zal trekken en hem in Baraks hand zal geven (Richteren 4:7). In de slag staat: "de HEERE versloeg Sisera" (Richteren 4:15), en na zijn dood: "Alzo heeft God te dien dage Jabin, den koning van Kanaan, ten ondergebracht" (Richteren 4:23). Ook de onderdrukking zelf kwam niet buiten God om: "zo verkocht Hij hen in de hand van Sisera" (1 Samuël 12:9). Sisera was een roede in Gods hand om Israël te tuchtigen, en viel zelf onder Gods oordeel toen het volk tot de HEERE riep. Het lied plaatst dit in een groter kader: "Van den hemel streden zij, de sterren uit haar loopplaatsen streden tegen Sisera" (Richteren 5:20). Dat is dichterlijke taal, maar de boodschap is duidelijk: hemel en aarde staan in Gods dienst. Daartegenover staat het beeld van zijn moeder, die rekent op buit en vraagt: "Waarom vertoeft zijn wagen te komen!" (Richteren 5:28). Het lied besluit: "Alzo moeten omkomen al Uw vijanden, o HEERE!" (Richteren 5:31). Eeuwen later bidt Asaf in Psalm 83 tegen een verbond van volken: "Doe hun als Midian, als Sisera, als Jabin aan de beek Kison" (Psalm 83:10). De naam is een herinnering geworden aan wat God eerder deed. Het doel van dat gebed is niet alleen ondergang: "opdat zij, o HEERE! Uw Naam zoeken" (Psalm 83:17). Zo past Sisera in een lijn die door de Schrift loopt: "Dezen vermelden van wagens, en die van paarden; maar wij zullen vermelden van den Naam des HEEREN, onzes Gods" (Psalm 20:8).

Naamsbetekenis

Oorspronkelijke naam

Sisera (סִיסְרָא, Hebreeuws)

Betekenis

Betekenis onzeker

Sleutelmomenten

1

Krijgsoverste van Jabin

Sisera is de legeraanvoerder van Jabin, koning van Hazor, en woont in Haroseth der heidenen. Israël wordt twintig jaar met geweld onderdrukt en roept tot de HEERE.

Richteren 4:2-3

2

Naar de beek Kison

Wanneer Sisera hoort dat Barak op de berg Tabor staat, brengt hij zijn negenhonderd ijzeren wagens en al zijn volk naar de beek Kison, zoals God had aangekondigd (Richteren 4:7).

Richteren 4:12-13

3

Verslagen voor Barak

De HEERE verslaat Sisera met al zijn wagens voor het aangezicht van Barak. Sisera klimt van zijn wagen en vlucht te voet; zijn hele leger valt door het zwaard.

Richteren 4:15-16

4

Schuilen bij Jaël

Sisera vlucht naar de tent van Jaël, omdat er vrede is tussen Jabin en het huis van Heber de Keniet. Hij vraagt water, krijgt melk en vraagt haar in de deur van de tent te staan.

Richteren 4:17-20

5

Gedood in zijn slaap

Terwijl hij uitgeput slaapt, drijft Jaël een tentnagel door zijn slaap. Barak komt en vindt hem dood. Zo komt uit wat Debora had gezegd: de HEERE zou Sisera verkopen in de hand van een vrouw (Richteren 4:9).

Richteren 4:21-22

6

De moeder achter het venster

Het laatste tafereel van het lied van Debora en Barak is de moeder van Sisera. Zij vraagt waarom zijn wagen uitblijft, en haar vrouwen stellen haar gerust met de verwachting van buit.

Richteren 5:28-30

Belangrijke bijbelteksten

De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Sisera beter te begrijpen.

Richteren 4:2

“Zo verkocht hen de HEERE in de hand van Jabin, koning der Kanaanieten, die te Hazor regeerde; en zijn krijgsoverste was Sisera; dezelve nu woonde in Haroseth der heidenen.”

De eerste vermelding van Sisera. Hij was de legeraanvoerder, niet de koning, en God zelf gaf Israël om zijn zonde in deze hand.

Richteren 4:7

“En Ik zal aan de beek Kison tot u trekken Sisera, den krijgsoverste van Jabin, met zijn wagenen en zijn menigte; en Ik zal hem in uw hand geven?”

De belofte die Debora aan Barak doorgeeft. Niet Sisera bepaalt het slagveld, maar God trekt hem naar de Kison.

Richteren 4:15

“En de HEERE versloeg Sisera, met al zijn wagenen, en het ganse heirleger, door de scherpte de zwaards, voor het aangezicht van Barak; dat Sisera van den wagen afklom, en vluchtte op zijn voeten.”

De verteller schrijft de overwinning aan de HEERE toe. De man met negenhonderd wagens vlucht te voet.

Richteren 5:20

“Van den hemel streden zij, de sterren uit haar loopplaatsen streden tegen Sisera.”

Dichterlijke taal uit het lied van Debora: de hele schepping stond tegen Sisera, omdat God tegen hem was.

Richteren 5:28

“De moeder van Sisera keek uit door het venster, en schreeuwde door de tralien: Waarom vertoeft zijn wagen te komen! Waarom blijven de gangen zijner wagenen achter?”

Het slot van het lied wisselt van het slagveld naar het huis van Sisera, waar men nog op een overwinning rekent.

Psalm 83:10

“Doe hun als Midian, als Sisera, als Jabin aan de beek Kison;”

In de Statenvertaling met Nederlandse telling (het opschrift is vers 1). Asaf noemt Sisera als voorbeeld van Gods eerdere verlossing.

Tijdperiode

~1200 v.Chr.

Sisera leefde in de tijd van het Oude Testament.

Gerelateerde personen

Jaël

Steenbok of berggeit

Debora

Bij / Honingbij

Barak

Bliksem

Gideon

Houwer / Veller (van bomen)

Ehud

Betekenis onzeker

Lessen voor vandaag

De geschiedenis van Sisera laat zien hoe broos menselijke macht is. Hij had negenhonderd ijzeren wagens en had Israël twintig jaar met geweld onderdrukt (Richteren 4:3), maar op één dag klom hij van zijn wagen en vluchtte te voet. Wij vertrouwen misschien niet op strijdwagens, maar wel op geld, gezondheid of invloed. Psalm 20:8 wijst een andere weg: niet de wagens, maar de Naam des HEEREN. Het verhaal leert ook dat God boven de geschiedenis staat. Israël kwam onder Sisera omdat het de HEERE vergat (1 Samuël 12:9), en het werd bevrijd toen het tot de HEERE riep (Richteren 4:3). Wie onder druk staat, mag weten dat God het roepen van zijn volk hoort, ook als de oorzaak van de nood in eigen ontrouw ligt. Verder laat Sisera zien hoe bedrieglijk schijnbare veiligheid kan zijn. Hij zocht schuil bij een huis waarmee zijn koning vrede had, en juist daar kwam hij om. Zekerheid die buiten God om gezocht wordt, houdt geen stand. Ten slotte vraagt het lied om eerbied. Het spreekt over de val van een onderdrukker, niet over leedvermaak om een mens; elders zegt de Schrift: "Verblijd u niet als uw vijand valt" (Spreuken 24:17). Wij mogen God danken voor zijn verlossing en tegelijk ernstig blijven over zijn oordeel.

Bijbelse plaatsen

megiddo

Bekijk deze bijbelse plaats

kison

Bekijk deze bijbelse plaats

berg-tabor

Bekijk deze bijbelse plaats

hazor

Bekijk deze bijbelse plaats

Veelgestelde vragen over Sisera

Wie was Sisera in de Bijbel?
Sisera was de krijgsoverste van Jabin, de Kanaänitische koning van Hazor, in de tijd van de richteren. Met negenhonderd ijzeren wagens werd Israël twintig jaar onderdrukt (Richteren 4:3). Toen Debora Barak opriep, bracht Sisera zijn leger naar de beek Kison, waar de HEERE hem versloeg. Hij vluchtte te voet naar de tent van Jaël, die hem in zijn slaap doodde met een tentnagel (Richteren 4:21).
Wat betekent de naam Sisera?
De betekenis van de naam Sisera is onzeker. De Bijbel legt de naam niet uit, en hij klinkt niet als een gewone Hebreeuwse of Kanaänitische naam. Sommige onderzoekers denken daarom aan een herkomst bij volken van buiten Kanaän, zoals de zeevolken waartoe ook de Filistijnen behoorden. Dat blijft een veronderstelling; de naam zelf geeft geen vaste betekenis.
Waar staat Sisera in de Bijbel?
Het verhaal van Sisera staat in Richteren 4. Het lied van Debora en Barak in Richteren 5 bezingt zijn nederlaag en dood (Richteren 5:20, Richteren 5:26-30). Daarna komt hij nog voor in de afscheidsrede van Samuël (1 Samuël 12:9) en in Psalm 83:10. De naam Sisera in Ezra 2:53 en Nehemia 7:55 hoort bij een familie tempeldienaren en gaat niet over deze krijgsoverste.
Hoe is Sisera gestorven?
Na de nederlaag aan de beek Kison vluchtte Sisera te voet naar de tent van Jaël, de vrouw van Heber de Keniet. Zij nodigde hem binnen, gaf hem melk en dekte hem toe. Toen hij sliep, nam zij een tentnagel en een hamer en dreef de nagel door zijn slaap. Hij "was met een diepen slaap bevangen en vermoeid, en stierf" (Richteren 4:21). Zo kwam het woord van Debora uit: "de HEERE zal Sisera verkopen in de hand ener vrouw" (Richteren 4:9).
Wat waren de ijzeren wagens van Sisera?
Sisera had negenhonderd ijzeren wagens (Richteren 4:13). Het gaat om strijdwagens, waarschijnlijk met ijzeren beslag, die op een vlakte een groot voordeel gaven. Al eerder verdreef Juda de inwoners van het dal niet, "omdat zij ijzeren wagenen hadden" (Richteren 1:19). Toch versloeg de HEERE Sisera "met al zijn wagenen" (Richteren 4:15). Veel uitleggers denken dat een stortbui de beek Kison deed zwellen, zodat de wagens vastliepen (Richteren 5:21).
Wat betekent het dat de sterren tegen Sisera streden?
In het lied van Debora staat: "Van den hemel streden zij, de sterren uit haar loopplaatsen streden tegen Sisera" (Richteren 5:20). Het is dichterlijke taal. Het lied zegt ermee dat niet alleen Barak en zijn mannen tegen Sisera vochten, maar dat hemel en aarde in Gods dienst stonden. Het volgende vers noemt de beek Kison die de vijanden wegspoelde. Zo onderstreept het lied wat het verhaal zegt: de HEERE versloeg Sisera.
Wat zegt de Bijbel over de moeder van Sisera?
Tegen het eind van het lied van Debora kijkt de moeder van Sisera door het venster en vraagt: "Waarom vertoeft zijn wagen te komen!" (Richteren 5:28). De wijsten onder haar vrouwen stellen haar gerust (Richteren 5:29-30): de mannen zullen wel buit aan het verdelen zijn. De lezer weet dan al dat Sisera dood is. Het lied zet zo de verwachting van het huis van de onderdrukker tegenover wat God gedaan heeft. Haar naam noemt de Bijbel niet.
Waarom noemt Psalm 83 Sisera?
In Psalm 83 bidt Asaf tegen een verbond van volken dat Israël wil uitroeien. Hij herinnert God aan eerdere overwinningen: "Doe hun als Midian, als Sisera, als Jabin aan de beek Kison" (Psalm 83:10). Midian wijst op de overwinning onder Gideon, Sisera en Jabin op die onder Debora en Barak. Het doel van het gebed staat in vers 17: "opdat zij, o HEERE! Uw Naam zoeken". In de Statenvertaling is het opschrift vers 1, daarom staat deze tekst in vers 10.
Is de Sisera uit Ezra en Nehemia dezelfde persoon?
Nee. In Ezra 2:53 en Nehemia 7:55 staan "de kinderen van Sisera" in de lijst van de Nethinim, de tempeldienaren die uit de ballingschap naar Jeruzalem terugkeerden. De Bijbel verbindt die familie niet met de krijgsoverste van Jabin. Een latere joodse overlevering in de Babylonische Talmoed zegt wel dat nakomelingen van Sisera in Jeruzalem kinderen onderwezen, maar dat staat niet in de Schrift.
Wat kunnen wij leren van Sisera?
Sisera leert ons dat macht, uitrusting en zekerheid niets zijn tegenover God. De man met negenhonderd ijzeren wagens vluchtte te voet en stierf in een tent. Zijn geschiedenis laat ook zien dat God het roepen van zijn volk hoort, zelfs als de nood door eigen ontrouw is gekomen (1 Samuël 12:9-10). Psalm 20:8 vat het samen: "Dezen vermelden van wagens, en die van paarden; maar wij zullen vermelden van den Naam des HEEREN, onzes Gods."

Stel een vraag over Sisera

Wilt u meer weten over Sisera? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.

Stel een vraag over Sisera

Bijbelverhalen rond Sisera

Debora en Barak

Het bijbelverhaal waarin Sisera een rol speelt.

Verdiep u verder

Bijbelse tijdlijn

Bekijk Sisera in de context van de bijbelse geschiedenis.

Bijbelse onderwerpen

Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Sisera.

Lees de Bijbel

Lees het verhaal van Sisera in de Bijbel.

Bijbeluitleg

Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Sisera.

AI BijbelAssistent

Stel uw vragen over Sisera aan onze AI-assistent.

Woordstudie

Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.

Heidelbergse Catechismus

Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.