Ga naar hoofdinhoud
Oude Testament~1000 v.Chr.

De helden van David in de Bijbel

Gibborim (גִּבֹּרִים, Hebreeuws) - “Helden, sterke strijders”

Wie waren de helden van David?

De helden van David waren de dappere strijders die David tot koning maakten en beschermden. 2 Samuël 23:8-39 noemt eerst de drie (Adino, Eleazar en Samma), dan Abisai en Benaja, en daarna de dertig, eindigend met Uria. Bekend zijn het water uit de put van Bethlehem en Benaja met de leeuw in de sneeuw.

De helden van David staan in twee lijsten: 2 Samuël 23:8-39 en 1 Kronieken 11:10-47. De Statenvertaling begint: "Dit zijn de namen der helden, die David gehad heeft" (2 Samuël 23:8). Kronieken voegt toe dat zij zich dapper bij hem gedroegen "om hem koning te maken, naar het woord des HEEREN over Israel" (1 Kronieken 11:10). Hun geschiedenis begint eerder. Toen David voor Saul vluchtte, kwamen in de spelonk van Adullam zijn broers en zijn familie naar hem toe, en "alle man, die benauwd was, en alle man, die een schuldeiser had, en alle man, wiens ziel bitterlijk bedroefd was" (1 Samuël 22:2). Het waren er ongeveer vierhonderd. Later sloten zich mannen uit Benjamin, Gad en Juda bij hem aan (1 Kronieken 12:1-18). De lijst in 2 Samuël 23 heeft een duidelijke opbouw. Eerst de drie: Joscheb Baschebeth, ook Adino de Ezniet genoemd en in Kronieken Jasobam; Eleazar, de zoon van Dodo; en Samma, de zoon van Age. Dan het verhaal van drie helden die water haalden uit de put van Bethlehem. Daarna Abisai, de broer van Joab, en Benaja, de zoon van Jojada: beroemd, maar van Abisai staat: "Maar hij kwam niet tot aan die eerste drie" (2 Samuël 23:19), en van Benaja iets vergelijkbaars. Ten slotte de dertig, een lijst van namen met hun herkomst, met als laatste "Uria, de Hethiet, zeven en dertig in alles" (2 Samuël 23:39). Over Uria zelf, de man van Batseba, staat meer op zijn eigen pagina. Joab, de legeroverste, staat niet in de lijst, maar wel zijn broers Abisai en Asahel en zijn wapendrager Naharai. Niet te verwarren: Eleazar, de zoon van Dodo, is niet de priester Eleazar, de zoon van Aäron, en Benaja, de zoon van Jojada, is een ander dan Benaja, de Pirhathoniet, die verderop in de lijst staat (2 Samuël 23:30).

Historische context

De helden van David leefden rond 1000 voor Christus, in de jaren van Davids vlucht voor Saul en zijn koningschap in Hebron en Jeruzalem. De lijst is geen momentopname. Asahel staat erin, maar sneuvelde al bij Gibeon (2 Samuël 2:23), en Uria stierf bij Rabba. Het is eerder een erelijst van mannen die in de loop van Davids leven deze naam verdienden. De Filistijnen waren de grote vijand. De verhalen van de drie spelen tegen hen: Eleazar sloeg ze "totdat zijn hand moede werd, ja, zijn hand aan het zwaard kleefde" (2 Samuël 23:10), en Samma stelde zich in een akker vol linzen (2 Samuël 23:11-12). Het water uit Bethlehem werd gehaald toen de Filistijnen in het dal Refaïm lagen en een bezetting in Bethlehem hadden (2 Samuël 23:13-14). Wanneer dat precies was, zegt de tekst niet. Veel uitleggers denken aan de oorlog na Davids zalving tot koning over heel Israël, toen de Filistijnen zich in het dal Refaïm verspreidden en David naar de burg trok (2 Samuël 5:17-18). Bethlehem was Davids geboortestad, wat zijn verlangen naar dat water begrijpelijk maakt. De lijsten in Samuël en Kronieken komen grotendeels overeen, maar niet geheel. Adino versloeg volgens 2 Samuël 23:8 achthonderd man, volgens 1 Kronieken 11:11 driehonderd. Het gevecht in de akker staat in Samuël bij Samma (een akker vol linzen), in Kronieken bij Eleazar te Pas-Dammim (een akker vol gerst). Mogelijk is bij het overschrijven een regel weggevallen; de tekst verklaart het niet. Kronieken heeft aan het eind ook zestien namen meer (1 Kronieken 11:41-47). Opvallend zijn de buitenlanders onder de helden: Zelek de Ammoniet en Uria de Hethiet (2 Samuël 23:37 en 23:39), Jig-al van Zoba (2 Samuël 23:36) en, alleen in Kronieken, Jithma de Moabiet (1 Kronieken 11:46). Ook staat er "Eliam, de zoon van Achitofel, de Giloniet" (2 Samuël 23:34). Bathseba was een dochter van Eliam (2 Samuël 11:3); of dat dezelfde man is, weten wij niet zeker. Benaja werd later hoofd over de Krethi en Plethi, Davids lijfwacht (2 Samuël 20:23, 2 Samuël 23:23), steunde Salomo bij de troonsopvolging (1 Koningen 1:38) en kreeg de plaats van Joab over het leger (1 Koningen 2:35).

Karaktereigenschappen

+Positieve eigenschappen

  • Moedig waar anderen vluchtten (2 Samuël 23:11-12)
  • Volhardend tot het uiterste: een hand die aan het zwaard kleefde (2 Samuël 23:10)
  • Trouw met gevaar voor eigen leven, zelfs voor een wens van David (2 Samuël 23:16)
  • Beschermend tegenover hun koning (2 Samuël 21:17)
  • Eensgezind met David, in het besef dat God hem hielp (1 Kronieken 12:18)

−Zwakke kanten

  • Snel met geweld: Abisai wilde Saul doden en later Simeï (1 Samuël 26:8, 2 Samuël 16:9)
  • Abisai doodde met Joab Abner uit wraak voor hun broer Asahel (2 Samuël 3:30)

Theologische betekenis

De lijst van de helden staat direct na de laatste woorden van David. Daar spreekt David over een Heerser "in de vreze Gods" en over het eeuwig verbond dat God met hem gesteld heeft (2 Samuël 23:3-5). Wie daarna de namen van zijn helden leest, ziet dat het koningschap van David gedragen werd door mensen. Maar de tekst laat niet na te zeggen waar de overwinning vandaan kwam: bij Eleazar en bij Samma staat er beide keren dat "de HEERE wrocht een groot heil" (2 Samuël 23:10, 2 Samuël 23:12). Kronieken zegt dat zij David koning maakten "naar het woord des HEEREN" (1 Kronieken 11:10). Menselijke moed en Gods werk staan naast elkaar, maar het laatste woord is aan God. Het verhaal van het water uit Bethlehem is het hart van de lijst. David uit een verlangen, geen bevel, en drie mannen wagen er hun leven aan. David ziet in het water hun bloed: "zou ik drinken het bloed der mannen, die heengegaan zijn met gevaar van hun leven?" (2 Samuël 23:17). Daarom giet hij het uit voor de HEERE, als het ware een drankoffer. Wat met zoveel liefde gegeven is, is te kostbaar voor eigen gebruik en behoort aan God. Paulus spreekt later in vergelijkbare taal over zijn eigen leven: "indien ik ook tot een drankoffer geofferd worde" (Filippenzen 2:17). De beginnende groep in Adullam is opvallend: benauwden, mensen met schulden, bitter bedroefden (1 Samuël 22:2). Veel predikers zien daarin een beeld van de gemeente die de Zoon van David om Zich heen verzamelt, de vermoeiden en belasten die Hij tot Zich roept (Mattheüs 11:28). Uit zulke mensen maakte God helden. Dat is een toepassing, geen uitleg die de tekst zelf geeft, maar de lijn is herkenbaar. Ook het slot van de lijst is ontnuchterend. De laatste naam is Uria, de held die door het bevel van zijn eigen koning stierf. Zo houdt de Schrift ook in de erelijst de herinnering aan Davids zonde levend. Een volmaakte koning kon David niet zijn; wel noemt Hebreeën 11:32 hem onder de geloofshelden van wie gezegd wordt dat zij "in den krijg sterk geworden zijn" (Hebreeën 11:34).

Naamsbetekenis

Oorspronkelijke naam

Gibborim (גִּבֹּרִים, Hebreeuws)

Betekenis

Helden, sterke strijders

Sleutelmomenten

1

Benauwden in de spelonk van Adullam

David vlucht naar de spelonk van Adullam. Zijn familie komt naar hem toe, en ook alle benauwden, schuldbelasten en bedroefden. Hij wordt hun overste, over ongeveer vierhonderd man.

1 Samuël 22:1-2

2

Wij zijn uw, o David

Mannen uit Benjamin en Juda komen naar de vesting. David vraagt of zij in vrede komen. De Geest komt over Amasai, die antwoordt dat zij met David zijn, want zijn God helpt hem.

1 Kronieken 12:16-18

3

Adino tegen achthonderd

Joscheb Baschebeth, ook Adino de Ezniet genoemd, is het hoofd van de drie. Volgens 2 Samuël stelt hij zich tegen achthonderd man en verslaat hen op één keer.

2 Samuël 23:8

4

Eleazar en het kleven van het zwaard

Eleazar, de zoon van Dodo, slaat de Filistijnen terwijl de mannen van Israël zich hadden teruggetrokken, tot zijn hand moe wordt en aan het zwaard kleeft. Het volk keert pas terug om te plunderen.

2 Samuël 23:9-10

5

Samma in het linzenveld

Als het volk voor de Filistijnen vlucht, stelt Samma, de zoon van Age, zich midden in een akker vol linzen. Hij verdedigt het stuk land en verslaat de Filistijnen.

2 Samuël 23:11-12

6

Water uit de put van Bethlehem

David verlangt naar water uit de put bij de poort van Bethlehem, waar de Filistijnen liggen. Drie helden breken door het leger en halen het. David drinkt het niet, maar giet het uit voor de HEERE (ook in 2 Samuël 23:13-17).

1 Kronieken 11:15-19

7

Benaja en de leeuw in de sneeuw

Benaja, de zoon van Jojada, verslaat wat de Statenvertaling "twee sterke leeuwen van Moab" noemt, doodt een leeuw in een kuil in de sneeuwtijd en rukt een Egyptenaar de spies uit de hand. David stelt hem over zijn lijfwacht.

2 Samuël 23:20-23

8

Abisai redt David

In een oorlog tegen de Filistijnen wordt David moe, en Isbi-Benob, een van de kinderen van Rafa, wil hem doden. Abisai doodt de reus. Daarna laten Davids mannen hem niet meer meetrekken ten strijde.

2 Samuël 21:15-17

Belangrijke bijbelteksten

De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van de helden van David beter te begrijpen.

1 Samuël 22:2

“En tot hem vergaderde alle man, die benauwd was, en alle man, die een schuldeiser had, en alle man, wiens ziel bitterlijk bedroefd was, en hij werd tot overste over hen; zodat bij hem waren omtrent vierhonderd mannen.”

Het begin van Davids troep in de spelonk van Adullam. Uit deze groep van mensen in nood groeiden later zijn helden.

1 Kronieken 12:18

“En de Geest toog Amasai aan, den overste der hoofdlieden, en hij zeide: Wij zijn uw, o David, en met u zijn wij, gij, zoon van Isai. Vrede, vrede zij u, en vrede uw helperen; want uw God helpt u. Toen nam David hen aan, en stelde hen tot hoofden der benden.”

Een trouwbelofte aan David, uitgesproken toen hij nog op de vlucht was. De reden is niet Davids kracht, maar dat zijn God hem helpt.

1 Kronieken 11:10

“Dezen nu waren de hoofden der helden, die David had, die zich dapper bij hem gedragen hebben in zijn koninkrijk bij geheel Israel, om hem koning te maken, naar het woord des HEEREN over Israel.”

Kronieken verbindt de helden met Gods belofte. Hun dapperheid diende het woord van de HEERE over Davids koningschap.

2 Samuël 23:10

“Deze stond op, en sloeg onder de Filistijnen, totdat zijn hand moede werd, ja, zijn hand aan het zwaard kleefde; en de HEERE wrocht een groot heil ten zelven dage; en het volk keerde wederom hem na, alleenlijk om te plunderen.”

Eleazar, de zoon van Dodo, houdt stand. De overwinning wordt toch aan de HEERE toegeschreven.

2 Samuël 23:16

“Toen braken die drie helden door het leger der Filistijnen, en putten water uit Bethlehems bornput, die in de poort is, en droegen het, en kwamen tot David; doch hij wilde dat niet drinken, maar goot het uit voor den HEERE.”

Drie helden vervullen een wens die David niet als bevel had bedoeld. Hij aanvaardt hun gave door die aan God te geven.

2 Samuël 23:17

“En zeide: Het zij verre van mij, o HEERE, dat ik dit zou doen; zou ik drinken het bloed der mannen, die heengegaan zijn met gevaar van hun leven? En hij wilde het niet drinken. Dit deden die drie helden.”

David legt uit waarom hij het water uitgoot. Voor hem stond het gelijk aan het leven van zijn mannen.

2 Samuël 23:20

“Voorts Benaja, de zoon van Jojada, de zoon van een dapperen man, groot van daden, van Kabzeel; die sloeg twee sterke leeuwen van Moab; ook ging hij af, en sloeg een leeuw in het midden van een kuil in den sneeuwtijd.”

Het bekende vers over Benaja en de leeuw in de sneeuw. Hij koos zelf de gevaarlijke plek: hij ging af in de kuil.

2 Samuël 21:17

“Maar Abisai, de zoon van Zeruja, hielp hem, en sloeg den Filistijn, en doodde hem. Toen zwoeren hem de mannen van David, zeggende: Gij zult niet meer met ons uittrekken ten strijde, opdat gij de lamp van Israel niet uitblust.”

Abisai redt de vermoeide David. De helden noemen hun koning de lamp van Israël en willen hem niet meer in gevaar brengen.

Tijdperiode

~1000 v.Chr.

De helden van David leefden in de tijd van het Oude Testament.

Gerelateerde personen

David

Geliefde

Joab

Waarschijnlijk: de HEERE is vader

Uria de Hethiet

Waarschijnlijk: de HEERE is mijn licht

Saul

Afgebeden, gevraagd

Salomo

Vrede / Vredevol

Simeï

Waarschijnlijk afgeleid van horen

Achitofel

Mogelijk broeder van dwaasheid

Lessen voor vandaag

De helden van David begonnen niet als helden. In de spelonk van Adullam kwamen mensen met schulden, nood en bitterheid bij David. Wat zij later werden, kwam voort uit wie zij volgden. Ook voor ons geldt dat niemand te gering of te beschadigd is om door God gebruikt te worden. Samma verdedigde een akker vol linzen. Dat lijkt weinig om het leven voor te wagen, maar de Schrift onthoudt het, en zegt dat de HEERE er een groot heil wrocht. Trouw op een kleine plek telt bij God. Wat wij doen waar niemand kijkt, is niet minder waard dan wat in het openbaar gebeurt. Het water uit Bethlehem leert ons iets over liefde en dankbaarheid. Drie mannen wisten wat David verlangde en gaven meer dan gevraagd werd. David van zijn kant gebruikte die liefde niet voor zichzelf, maar gaf haar aan God. Wie de toewijding van anderen ontvangt, mag die nooit als vanzelfsprekend opdrinken. Amasai zei tegen David: "Wij zijn uw, o David, en met u zijn wij" (1 Kronieken 12:18). Zijn reden was niet Davids kracht, maar "uw God helpt u". Zo mogen ook wij ons scharen achter de Koning die God gezalfd heeft, niet om wat het oplevert, maar omdat God met Hem is. De lijst is ook eerlijk. Benaja en Abisai waren beroemd en kwamen toch niet tot de eerste drie. En de laatste naam is Uria. Ook in een erelijst blijven mensen mensen, en alleen de grote Zoon van David is de Koning zonder schuld.

Bijbelse plaatsen

bethlehem

Bekijk deze bijbelse plaats

hebron

Bekijk deze bijbelse plaats

jeruzalem

Bekijk deze bijbelse plaats

Veelgestelde vragen over de helden van David

Wie waren de helden van David in de Bijbel?
De helden van David waren de beproefde strijders die David tot koning maakten en beschermden. Zij worden genoemd in 2 Samuël 23:8-39 en 1 Kronieken 11:10-47. Bovenaan staan de drie: Adino (ook Joscheb Baschebeth of Jasobam), Eleazar en Samma. Daarna volgen Abisai en Benaja, en dan de dertig. Hun geschiedenis begon in de spelonk van Adullam, waar benauwde en bedroefde mannen zich bij David voegden (1 Samuël 22:2).
Waar staan de helden van David in de Bijbel?
De lijst van de helden staat in 2 Samuël 23:8-39, direct na de laatste woorden van David, en in een langere vorm in 1 Kronieken 11:10-47. 1 Kronieken 12 vertelt welke mannen zich al tijdens zijn vluchtjaren bij David aansloten. Losse verhalen over de helden staan onder meer in 1 Samuël 22:1-2 (Adullam), 1 Samuël 26 (Abisai bij Saul) en 2 Samuël 21:15-22 (de oorlogen tegen de reuzen).
Wie waren de drie helden van David?
De drie waren de hoogste groep onder de helden. Het hoofd was Joscheb Baschebeth, ook Adino de Ezniet genoemd en in Kronieken Jasobam; hij versloeg volgens 2 Samuël 23:8 achthonderd man op één keer. De tweede was Eleazar, de zoon van Dodo, die vocht tot zijn hand aan het zwaard kleefde. De derde was Samma, de zoon van Age, die stand hield in een akker vol linzen (2 Samuël 23:11-12).
Wat is het verhaal van het water uit de put van Bethlehem?
Toen David in de spelonk van Adullam was, in een vesting, en de Filistijnen een bezetting in Bethlehem hadden, zei hij: "Wie zal mij water te drinken geven uit Bethlehems bornput, die in de poort is?" (2 Samuël 23:15). Drie helden braken door het leger van de Filistijnen en brachten het water. De tekst noemt hen "drie van de dertig hoofden" (2 Samuël 23:13), zonder namen; of het de drie uit de verzen ervoor zijn, is niet zeker. David dronk het niet, maar goot het uit voor de HEERE.
Waarom goot David het water uit?
David zag in het water het leven van zijn mannen. Hij zei: "zou ik drinken het bloed der mannen, die heengegaan zijn met gevaar van hun leven?" (2 Samuël 23:17). Wat met zoveel risico gebracht was, wilde hij niet zomaar opdrinken. Daarom goot hij het uit voor de HEERE, als het ware een drankoffer. Zo eerde hij zowel zijn mannen als God: hun trouw was te kostbaar voor eigen gebruik.
Wie was Benaja, de zoon van Jojada?
Benaja was een van de beroemdste helden, uit Kabzeel. Hij was "de heerlijkste van de dertig", maar kwam niet tot de eerste drie (2 Samuël 23:23). Hij stond over de Krethi en de Plethi, Davids lijfwacht (2 Samuël 20:23, 2 Samuël 23:23). Bij de troonsopvolging steunde hij Salomo (1 Koningen 1:38). Op bevel van Salomo doodde hij Adonia, Joab en Simeï, en hij kreeg de plaats van Joab over het leger (1 Koningen 2:35).
Wat deed Benaja met de leeuw in de sneeuw?
Over Benaja staat: "ook ging hij af, en sloeg een leeuw in het midden van een kuil in den sneeuwtijd" (2 Samuël 23:20). Meer vertelt de tekst niet: niet waarom de leeuw in de kuil zat, en niet wat er verder gebeurde. Wel valt op dat Benaja zelf afdaalde naar de gevaarlijkste plek, op een moment dat de sneeuw het gevecht nog zwaarder maakte. Daarnaast versloeg hij een grote Egyptenaar met diens eigen spies (2 Samuël 23:21).
Wie was Abisai?
Abisai was de zoon van Zeruja, een zuster van David, en de broer van Joab en Asahel. Hij was een hoofd van drie en versloeg driehonderd man (2 Samuël 23:18), maar kwam niet tot de eerste drie (2 Samuël 23:19). Hij ging met David het kamp van Saul binnen (1 Samuël 26:6-9), voerde een derde van het leger aan tegen Absalom (2 Samuël 18:2) en redde David van de reus Isbi-Benob (2 Samuël 21:17). Hij was ook snel met het zwaard en doodde met Joab Abner (2 Samuël 3:30).
Waarom staat er "zeven en dertig in alles" bij de helden van David?
De lijst eindigt met "Uria, de Hethiet, zeven en dertig in alles" (2 Samuël 23:39), terwijl de groep "de dertig" heet. Een gangbare verklaring: de drie, Abisai en Benaja zijn vijf; de namen in 2 Samuël 23:24-39 zijn er ongeveer eenendertig; samen ongeveer zesendertig, en met Joab, die als legeroverste wel meegeteld wordt maar niet met naam in de lijst staat, zevenendertig. De tekst legt de telling niet uit. "De dertig" was waarschijnlijk de naam van een erekorps, geen vast aantal.
Waarom verschillen 2 Samuël 23 en 1 Kronieken 11?
Beide lijsten komen grotendeels overeen, maar er zijn verschillen. Adino versloeg in 2 Samuël 23:8 achthonderd man, Jasobam in 1 Kronieken 11:11 driehonderd. Het gevecht in de akker staat in Samuël bij Samma (linzen), in Kronieken bij Eleazar (gerst). Kronieken heeft aan het eind ook meer namen. Mogelijk is bij het overschrijven iets weggevallen; de tekst zelf geeft geen verklaring. Over wat de helden deden, verschillen de lijsten niet wezenlijk.
Wie waren de mannen in de spelonk van Adullam?
Toen David voor Saul vluchtte, kwamen in de spelonk van Adullam zijn broers en zijn familie naar hem toe, en ook "alle man, die benauwd was, en alle man, die een schuldeiser had, en alle man, wiens ziel bitterlijk bedroefd was" (1 Samuël 22:2). David werd hun overste over ongeveer vierhonderd man. Later groeide de groep tot zeshonderd (1 Samuël 23:13). Uit deze mannen kwamen veel van zijn latere helden voort.
Wat kunnen wij leren van de helden van David?
De helden van David laten zien dat God gewone, zelfs beschadigde mensen kan gebruiken: het begon met benauwden in een spelonk. Zij leren ons trouw op kleine plekken, zoals Samma in een akker linzen, en liefde die meer geeft dan gevraagd wordt, zoals de drie bij de put van Bethlehem. Tegelijk zegt de tekst steeds dat de HEERE het heil wrocht. Moed is een gave, de overwinning is van God.

Stel een vraag over de helden van David

Wilt u meer weten over de helden van David? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.

Stel een vraag over de helden van David

Verdiep u verder

Bijbelse tijdlijn

Bekijk de helden van David in de context van de bijbelse geschiedenis.

Bijbelse onderwerpen

Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van de helden van David.

Lees de Bijbel

Lees het verhaal van de helden van David in de Bijbel.

Bijbeluitleg

Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over de helden van David.

AI BijbelAssistent

Stel uw vragen over de helden van David aan onze AI-assistent.

Woordstudie

Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.

Heidelbergse Catechismus

Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.