Aartsengel Michaël in de Bijbel
Michaël (מִיכָאֵל, Hebreeuws; Μιχαήλ, Grieks) - “Wie is als God?”
Wie was aartsengel Michaël?
Michaël is een engel die de Bijbel vijf keer bij naam noemt. Daniël noemt hem "een van de eerste vorsten" en de vorst die voor Israël staat, Judas noemt hem de archangel, en in Openbaring 12:7 strijdt hij met zijn engelen tegen de draak. Zijn naam betekent: wie is als God?
Michaël is een engel van wie de Bijbel weinig vertelt, maar wat er staat, weegt zwaar. Als naam van een engel komt Michaël vijf keer voor: in Daniël 10:13, Daniël 10:21 en Daniël 12:1, in Judas 1:9 en in Openbaring 12:7. De Statenvertaling spelt zijn naam Michael, zonder trema. Naast Gabriël is hij de enige goede engel die de Schrift bij naam noemt. Zijn naam is een vraag: wie is als God? Hoe men Michaël ook verstaat, de teksten over hem richten de aandacht op God. Hij helpt, hij staat op, hij strijdt, maar in Judas laat hij het oordeel aan de Heere, en in Openbaring 12 wordt de overwinning toegeschreven aan het bloed des Lams. In Daniël 10 vertelt de hemelse spreker dat hij een en twintig dagen werd opgehouden door "de vorst des koninkrijks van Perzie", totdat "Michael, een van de eerste vorsten" hem te hulp kwam. Aan het eind van dat hoofdstuk heet hij "uw vorst Michael", de vorst van Daniëls volk. In Daniël 12:1 staat hij op in een tijd van ongekende benauwdheid. Alleen Judas noemt hem "de archangel", in hedendaags Nederlands aartsengel: hij twistte met de duivel over het lichaam van Mozes, maar liet het oordeel aan de Heere. In Openbaring 12 strijden Michaël en zijn engelen tegen de draak. Hij is niet te verwarren met de ongeveer tien mannen die in het Oude Testament ook Michaël heten, zoals de vader van de verspieder Sethur uit Aser (Numeri 13:13) en een zoon van koning Josafat (2 Kronieken 21:2). Voor wat de Bijbel in het algemeen over engelen zegt, zie ook het onderwerp Engelen. Deze pagina blijft bij wat de teksten over Michaël zelf zeggen.
Historische context
De drie teksten in Daniël horen bij het laatste gezicht van het boek (Daniël 10 tot 12). Het is gedateerd in "het derde jaar van Kores, den koning van Perzie" (Daniël 10:1), dat is rond 536 voor Christus. Babel was gevallen, Darius de Meder had het rijk ontvangen (Daniël 6:1), en Kores had de ballingen toestemming gegeven om naar Juda terug te keren (Ezra 1:1-3). Daniël was toen waarschijnlijk hoogbejaard en kennelijk niet met de eerste ballingen teruggekeerd (vergelijk Daniël 1:21). Daniël treurde drie weken: hij at geen begeerlijke spijze, geen vlees en geen wijn (Daniël 10:2-3). Op de vierentwintigste dag van de eerste maand stond hij aan de oever van de Hiddekel, de Tigris, toen hij een Man zag "met linnen bekleed" (Daniël 10:4-5). Uitleggers verschillen over de vraag wie er vervolgens tot Daniël spreekt. Sommigen denken aan Gabriël, die Daniël al eerder gezichten uitlegde (Daniël 8:16, Daniël 9:21). De Statenvertaling schrijft de spreker in Daniël 10 met hoofdletters (Mij, Zijn) en vertaalt hem dus als een goddelijke Persoon. Michaël wordt in elk geval naast de spreker genoemd, als helper. Daniël bad drie weken, en de spreker zegt dat Daniëls woorden van de eerste dag af gehoord waren, maar dat de vorst van Perzië hem "een en twintig dagen" tegenstond: precies die drie weken (Daniël 10:12-13). Wie die vorst is, legt de tekst niet uit. Omdat hij tegenover een hemelse spreker staat, denken veel uitleggers aan een geestelijke macht achter het Perzische rijk, zoals Paulus spreekt over "de geweldhebbers der wereld, der duisternis dezer eeuw" (Efeze 6:12). De kanttekeningen noemen ook de uitleg dat een mens bedoeld is: Kambyses, de zoon van Kores. Na Perzië noemt de tekst "de vorst van Griekenland" (Daniël 10:20), en het volgende hoofdstuk beschrijft de opeenvolging van die rijken. De tekst in Judas staat in een brief uit de eerste eeuw na Christus, die waarschuwt tegen mensen die "de heerschappij" verwerpen en "lasteren de heerlijkheden" (Judas 1:8). Judas verwijst naar een twist over het lichaam van Mozes. Het Oude Testament zegt alleen dat God Mozes begroef en dat "niemand heeft zijn graf geweten, tot op dezen dag" (Deuteronomium 34:6). Volgens kerkvaders als Origenes stond het voorval ook in een joods geschrift over de hemelvaart van Mozes, dat grotendeels verloren is gegaan. Judas citeert dus mogelijk een bekende overlevering; wat hij ervan zegt, staat als Schrift in de canon. Openbaring is geschreven door Johannes op het eiland Patmos (Openbaring 1:9); de kerkelijke traditie ziet in hem de apostel en dateert het boek aan het eind van de eerste eeuw. Hoofdstuk 12 is een visioen vol beelden: een vrouw, een draak, een kind dat tot God wordt weggerukt, en een krijg in de hemel.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Strijdbaar voor Gods volk: hij staat voor de kinderen van Daniëls volk (Daniël 12:1)
- Trouwe helper: hij komt de spreker in Daniël 10 te hulp in de strijd (Daniël 10:13)
- Ingetogen: tegenover de duivel laat hij het oordeel aan de Heere (Judas 1:9)
- Aanvoerder: hij gaat zijn engelen voor in de strijd tegen de draak (Openbaring 12:7)
Theologische betekenis
De eerste les van Michaël zit in zijn naam, die vraagt: wie is als God? Het antwoord luidt: niemand. Michaël is groot, "een van de eerste vorsten" (Daniël 10:13) en "die grote vorst" (Daniël 12:1), maar de teksten over hem richten de aandacht op God. Wie hem voor een geschapen engel houdt, leest hem in het licht van Hebreeën 1:14: "Zijn zij niet allen gedienstige geesten, die tot dienst uitgezonden worden, om dergenen wil, die de zaligheid beerven zullen?" In Daniël laat Michaël zien dat de geschiedenis van de wereldrijken een verborgen kant heeft. Achter Perzië en Griekenland staan machten die tegen Gods volk ingaan, maar God heeft ook een vorst die voor dat volk staat. Dat Michaël in Daniël 12:1 opstaat in de tijd van de grootste benauwdheid, met direct daarna verlossing en opstanding (Daniël 12:2), maakt hem tot een teken van Gods zorg in de zwaarste nood. Uitleggers plaatsen die tijd verschillend, van de verdrukking onder Antiochus tot de laatste tijd. In Judas 1:9 durft Michaël, machtig als hij is, tegen de duivel geen lasterlijk oordeel uit te spreken, maar zegt: "De Heere bestraffe u!" Een vergelijkbaar woord klinkt in Zacharia 3:2, waar de HEERE tot de satan zegt: "De HEERE schelde u, gij satan!" Judas gebruikt het voorbeeld tegen mensen die zich alles veroorloven: als zelfs Michaël het oordeel aan God laat, hoeveel te meer wij. In Openbaring 12 werpen Michaël en zijn engelen de draak uit de hemel. Toch zegt de stem in de hemel niet dat Michaël gezegevierd heeft, maar dat het koninkrijk van God en de macht van Zijn Christus gekomen is, en dat de broeders de verklager overwonnen hebben "door het bloed des Lams" (Openbaring 12:11). Veel uitleggers verbinden dit visioen met de hemelvaart van Christus, het kind dat "weggerukt" werd "tot God en Zijn troon" (Openbaring 12:5). De strijd van Michaël is dan de weerslag in de hemel van wat Christus op aarde volbracht. Over de vraag of Michaël een geschapen engel is of Christus zelf, verschillen uitleggers. De kanttekeningen bij de Statenvertaling noemen bij Daniël 10:13 beide uitleggingen. Bij Openbaring 12:7 schrijven zij dat de meeste uitleggers hier Christus zelf verstaan, de ongeschapen Zoon van God; bij Judas 1:9 spreken zij van de aartsengel en wijzen erop dat 1 Thessalonicenzen 4:16 de Heere en de archangel onderscheidt. Hoe men ook kiest: de Schrift zegt dat alle engelen de Zoon aanbidden (Hebreeën 1:6). De Zoon is geen engel naast andere engelen.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Michaël (מִיכָאֵל, Hebreeuws; Μιχαήλ, Grieks)
Betekenis
Wie is als God?
Betekenis van de naam Michaël: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen
Sleutelmomenten
De twist over het lichaam van Mozes
Over het lichaam van Mozes twist Michaël met de duivel. Hij spreekt geen oordeel van lastering uit, maar zegt: De Heere bestraffe u! Wat de duivel precies wilde, zegt de tekst niet.
Judas 1:9
Drie weken treuren aan de Hiddekel
In het derde jaar van Kores treurt en vast Daniël drie weken. Aan de oever van de Hiddekel ziet hij een Man met linnen bekleed, en hij valt krachteloos ter aarde.
Daniël 10:2-9
Hulp tegen de vorst van Perzië
De spreker zegt dat Daniëls woorden van de eerste dag af gehoord zijn, maar dat de vorst des koninkrijks van Perzië hem een en twintig dagen tegenstond. Michaël, een van de eerste vorsten, kwam hem helpen.
Daniël 10:13
Uw vorst Michaël
De spreker keert terug om te strijden tegen de vorst der Perzen, en daarna komt de vorst van Griekenland. Niemand staat hem bij dan "uw vorst Michael": de vorst die over Daniëls volk waakt.
Daniël 10:20-21
Bijstand in het jaar van Darius
De spreker zegt dat hij in het eerste jaar van Darius de Meder stond "om hem te versterken en te stijven". Wie met "hem" bedoeld is, zegt de tekst niet met zoveel woorden: de kanttekeningen bij de Statenvertaling denken aan Darius, andere uitleggers aan Michaël.
Daniël 11:1
Michaël staat op voor het volk
In een tijd van benauwdheid zoals er nooit geweest is, zal Michaël opstaan, die grote vorst die voor Daniëls volk staat. Dan wordt verlost al wie geschreven staat in het boek, en volgt de opstanding van de doden.
Daniël 12:1
Krijg in de hemel
Michaël en zijn engelen voeren krijg tegen de draak en zijn engelen. De draak vermag het niet: de oude slang, die duivel en satanas heet, wordt met zijn engelen op de aarde geworpen.
Openbaring 12:7-9
Overwonnen door het bloed des Lams
Een grote stem in de hemel schrijft de zaligheid en de kracht toe aan God en de macht aan Zijn Christus. De gelovigen hebben de verklager overwonnen door het bloed des Lams en het woord van hun getuigenis.
Openbaring 12:10-11
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van aartsengel Michaël beter te begrijpen.
Daniël 10:13
“Doch de vorst des koninkrijks van Perzie stond tegenover Mij een en twintig dagen; en ziet, Michael, een van de eerste vorsten, kwam om Mij te helpen, en Ik werd aldaar gelaten bij de koningen van Perzie.”
De eerste keer dat Michaël bij naam genoemd wordt. Hij komt te hulp in een strijd die zich achter de schermen van het Perzische rijk afspeelt.
Daniël 10:21
“Doch Ik zal u te kennen geven, hetgeen getekend is in het geschrift der waarheid; en er is niet een, die zich met Mij versterkt tegen dezen, dan uw vorst Michael.”
Michaël heet hier de vorst van Daniëls volk. Wat er met dat volk gebeuren zal, staat al in het geschrift der waarheid.
Daniël 12:1
“En te dier tijd zal Michael opstaan, die grote vorst, die voor de kinderen uws volks staat, als het zulk een tijd der benauwdheid zijn zal, als er niet geweest is, sinds dat er een volk geweest is, tot op dienzelven tijd toe; en te dier tijd zal uw volk verlost worden, al wie gevonden wordt geschreven te zijn in het boek.”
Michaël staat op in de zwaarste tijd. Direct daarna spreekt Daniël 12:2 over de opstanding van de doden.
Judas 1:9
“Maar Michael, de archangel, toen hij met den duivel twistte, en handelde van het lichaam van Mozes, durfde geen oordeel van lastering tegen hem voortbrengen, maar zeide: De Heere bestraffe u!”
De enige tekst die Michaël archangel (aartsengel) noemt. Judas gebruikt hem als voorbeeld van eerbied tegenover Gods oordeel.
Openbaring 12:7
“En er werd krijg in den hemel; Michael en zijn engelen krijgden tegen den draak, en de draak krijgde ook en zijn engelen.”
In het visioen van Johannes leidt Michaël de engelen in de strijd tegen de draak, die in Openbaring 12:9 de oude slang, duivel en satanas heet.
Openbaring 12:11
“En zij hebben hem overwonnen door het bloed des Lams, en door het woord hunner getuigenis, en zij hebben hun leven niet liefgehad tot den dood toe.”
Na de strijd van Michaël wordt de overwinning toegeschreven aan het bloed van het Lam, niet aan de engelen.
1 Thessalonicenzen 4:16
“Want de Heere Zelf zal met een geroep, met de stem des archangels, en met de bazuin Gods nederdalen van den hemel; en die in Christus gestorven zijn, zullen eerst opstaan;”
De enige andere bijbeltekst met het woord archangel. Michaël wordt hier niet genoemd; dat sommigen aan hem denken, is uitleg.
Hebreeën 1:14
“Zijn zij niet allen gedienstige geesten, die tot dienst uitgezonden worden, om dergenen wil, die de zaligheid beerven zullen?”
Wat Hebreeën 1 van alle engelen zegt: zij zijn dienaars, uitgezonden ten dienste van Gods volk. Wie Michaël voor een geschapen engel houdt, leest hem in dit licht.
Tijdperiode
~536 v.Chr.
Aartsengel Michaël leefde in de tijd van het Oude Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
Michaël leert ons dat de strijd waarin de kerk staat groter is dan wat wij zien. Daniël bad drie weken zonder te weten wat er in die tijd gebeurde. Pas achteraf hoorde hij dat zijn gebed van de eerste dag af gehoord was (Daniël 10:12). Dat mag ons bemoedigen wanneer een antwoord op ons gebed uitblijft: uitstel is niet hetzelfde als niet gehoord. Daarnaast laat Michaël zien dat God Zijn volk niet vergeet in de benauwdheid. Daniël 12:1 belooft geen leven zonder verdrukking, maar wel dat God een vorst heeft die voor Zijn volk staat, en dat wie in het boek geschreven staat, verlost zal worden. Voor ons ligt de zekerheid niet in een engel, maar in de God die de namen kent. De houding van Michaël in Judas 1:9 is ook een les voor ons spreken. Hij had alle reden om de duivel scherp te veroordelen, maar hij liet het oordeel aan de Heere. In een tijd waarin harde woorden snel gesproken en geschreven worden, mogen wij leren om het laatste oordeel aan God te laten, ook over wie wij als tegenstander zien. Tot slot leidt Michaël ons van zichzelf af. Wie engelen gaat vereren, krijgt van de Schrift een duidelijk antwoord: de engel in Openbaring 22:9 zegt "aanbid God", en Paulus waarschuwt tegen "dienst der engelen" (Kolossenzen 2:18). De overwinning in Openbaring 12 is die van het Lam. Daar ligt ook onze hoop.
Veelgestelde vragen over aartsengel Michaël
Wie is de aartsengel Michaël in de Bijbel?
Wat betekent de naam Michaël?
Waar staat Michaël in de Bijbel?
Hoe schrijft u Michaël in de Statenvertaling?
Waarom heet Michaël een aartsengel?
Wat gebeurde er met het lichaam van Mozes?
Wie is de vorst van Perzië in Daniël 10?
Wat gebeurt er met Michaël in Openbaring 12?
Is de aartsengel Michaël dezelfde als Jezus?
Wat is het verschil tussen Michaël en Gabriël?
Zijn er zeven aartsengelen?
Wat kunnen wij leren van de aartsengel Michaël?
Stel een vraag over aartsengel Michaël
Wilt u meer weten over aartsengel Michaël? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over aartsengel MichaëlVerdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk aartsengel Michaël in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van aartsengel Michaël.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van aartsengel Michaël in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over aartsengel Michaël.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over aartsengel Michaël aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.