Wie aan God denkt, heeft vaak al een beeld klaar: een oude man boven de wolken, een kracht in de natuur of een rechter die alles bijhoudt. De Bijbel laat die beelden niet staan. Daar spreekt God Zelf: Hij zegt Wie Hij is, wat Zijn Naam betekent en hoe Hij met mensen omgaat. Hier leest u hoe God Zich in de Schrift bekendmaakt, welke eigenschappen de Bijbel noemt, wat het betekent dat Hij Vader, Zoon en Heilige Geest is, en hoe de kerk dit belijdt.
Wie is God volgens de Bijbel?
De Bijbel opent met God Die schept (Genesis 1:1). Nadenken over Hem begint daarom bij luisteren naar wat Hij over Zichzelf zegt. Twee momenten in het leven van Mozes zijn daarbij beslissend.
Bij het brandende braambos vraagt Mozes naar Gods Naam. Het antwoord luidt: 'Ik ZAL ZIJN, Die Ik ZIJN ZAL' (Exodus 3:14). God hangt van niets en niemand af. Hij is Die Hij is, en Hij blijft Zijn volk trouw. Met dit werkwoord zijn hangt de godsnaam samen die de Statenvertaling met HEERE in hoofdletters weergeeft. Wat die Naam inhoudt, leest u bij de vraag Wat betekent HEERE in hoofdletters?
Later, na de zonde met het gouden kalf, gaat de HEERE aan Mozes voorbij en roept Hij Zelf Zijn Naam uit: 'HEERE, HEERE, God, barmhartig en genadig, lankmoedig en groot van weldadigheid en waarheid' (Exodus 34:6). Het is een van de rijkste zelfbeschrijvingen van God in het Oude Testament; psalmen en profeten grijpen er telkens op terug (Psalm 103:8; Joël 2:13; Jona 4:2). In het volgende vers staat dat Hij ongerechtigheid, overtreding en zonde vergeeft, en tegelijk dat Hij 'den schuldige geenszins onschuldig houdt' (Exodus 34:7). Gods barmhartigheid en Zijn rechtvaardigheid staan in één adem. Meer daarover vindt u in de uitleg van Exodus 34.
Wat is God?
Wie vraagt wat God is, vraagt naar Zijn wezen. Het Nieuwe Testament geeft drie korte zinnen die elk iets wezenlijks zeggen:
- God is Geest. Jezus zegt tegen de Samaritaanse vrouw: 'God is een Geest, en die Hem aanbidden, moeten Hem aanbidden in geest en waarheid' (Johannes 4:24). God heeft geen lichaam en is aan geen plaats gebonden. Daarom verbiedt het tweede gebod Hem af te beelden (Exodus 20:4).
- God is licht. Johannes verkondigt 'dat God een Licht is, en gans geen duisternis in Hem is' (1 Johannes 1:5). In Hem is geen leugen en geen kwaad.
- God is liefde. 'Die niet liefheeft, die heeft God niet gekend; want God is liefde' (1 Johannes 4:8). Johannes wijst meteen aan waar die liefde te zien is: God zond Zijn eniggeboren Zoon in de wereld (1 Johannes 4:9).
Deze drie zinnen horen bij elkaar. Gods liefde is heilige liefde en geen vage vriendelijkheid, en Zijn licht is het licht van een God Die liefheeft. Wie één van de drie losmaakt van de andere, houdt een ander beeld van God over dan de Bijbel geeft.
Welke eigenschappen heeft God?
De Bijbel geeft nergens een volledige lijst. Wel noemt zij steeds opnieuw trekken van Gods wezen. De belangrijkste zijn deze:
- Eeuwig: Hij was er voordat de bergen geboren waren (Psalm 90:2).
- Onveranderlijk: bij Hem is geen verandering of schaduw van omkering (Jakobus 1:17; Maleachi 3:6).
- Almachtig: Hij stelt Zich aan Abram voor als God, de Almachtige (Genesis 17:1), en geen ding is Hem te wonderlijk (Jeremia 32:17).
- Alwetend en alomtegenwoordig: niemand kan voor Hem weggaan of zich voor Hem verbergen (Psalm 139:1-12).
- Heilig: de serafs roepen 'Heilig, heilig, heilig is de HEERE der heirscharen' (Jesaja 6:3). God is volkomen rein en verheven boven alles wat geschapen is. Zie ook de bijbelteksten over Gods heiligheid.
- Rechtvaardig: Hij doet altijd wat recht is (Deuteronomium 32:4).
- Barmhartig en genadig: de HEERE is aan allen goed (Psalm 145:9) en vergeeft de zonde (Exodus 34:7).
Deze eigenschappen zijn geen losse onderdelen van God, alsof Hij voor een deel rechtvaardig en voor een deel barmhartig is. Hij is helemaal Wie Hij is. De catechismus wijst erop dat God barmhartig is, maar ook rechtvaardig (Zondag 4, vraag 11). Pas wie beide hoort, leert de God van de Bijbel kennen.
Wie is God als Vader, Zoon en Heilige Geest?
Het Oude Testament legt de nadruk op Gods eenheid: de HEERE is één (Deuteronomium 6:4). In het Nieuwe Testament wordt duidelijk dat deze ene God Vader, Zoon en Heilige Geest is. Jezus laat dopen in de ene Naam van alle drie (Mattheüs 28:19).
Wie God werkelijk is, wordt het duidelijkst in de Zoon. Als Filippus vraagt de Vader te mogen zien, antwoordt Jezus: 'Die Mij gezien heeft, die heeft den Vader gezien' (Johannes 14:9). Niemand heeft God ooit gezien; de eniggeboren Zoon heeft Hem verklaard (Johannes 1:18). In Christus komen Gods heiligheid en Zijn liefde samen: God is rechtvaardig en rechtvaardigt tegelijk wie in Jezus gelooft (Romeinen 3:26). De Heilige Geest opent de ogen om dat te zien (1 Korinthe 2:10). Hoe één God drie Personen is, leest u uitgebreider bij de vraag Wat is de Drie-eenheid?
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
De kerk vat het bijbelse spreken over God samen in haar belijdenissen, altijd na en onder de Schrift. Artikel 1 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis belijdt dat er één enig en eenvoudig geestelijk Wezen is, Dat wij God noemen. Daarna noemt het artikel Zijn eigenschappen: God is eeuwig, onbegrijpelijk, onzienlijk, onveranderlijk, oneindig en almachtig, volkomen wijs, rechtvaardig en goed, en de overvloedige bron van al het goede. Het woord eenvoudig betekent hier dat God niet uit delen bestaat. Artikel 2 noemt de twee middelen waardoor wij Hem kennen: de schepping, onderhouding en regering van de wereld, die als een boek voor onze ogen ligt (Romeinen 1:20), en duidelijker nog Zijn heilig Woord.
Zondag 8 van de Heidelbergse Catechismus vraagt waarom wij van Vader, Zoon en Heilige Geest spreken, terwijl er maar één goddelijk Wezen is. Het antwoord: 'Omdat God Zich alzo in Zijn Woord geopenbaard heeft, dat deze drie onderscheiden Personen de enige, waarachtige en eeuwige God zijn' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 8, vraag 25). De catechismus verklaart God niet; hij wijst naar wat God over Zichzelf bekendmaakt.
Hoe leert een mens God kennen?
God is groter dan het menselijk verstand. Hij bewoont een ontoegankelijk licht (1 Timotheüs 6:16). Toch is Hij geen onbekende, want Hij heeft Zich laten kennen. God kennen is in de Bijbel ook meer dan iets over Hem weten. Wie zich wil beroemen, moet zich erop beroemen dat hij de HEERE kent, Die weldadigheid, recht en gerechtigheid doet op de aarde (Jeremia 9:24). Dat kennen is vertrouwen, en God geeft het Zelf door Zijn Zoon en Zijn Geest.
Zo komt het antwoord op de vraag wie God is uit bij het evangelie. De heilige God, Die de schuldige niet onschuldig houdt, heeft Zijn eniggeboren Zoon gegeven, zodat ieder die in Hem gelooft niet verderft en het eeuwige leven heeft (Johannes 3:16). Wie God zo leert kennen, mag Hem door de Geest aanspreken als Vader (Romeinen 8:15).
'En dit is het eeuwige leven, dat zij U kennen, den enigen waarachtigen God, en Jezus Christus, Dien Gij gezonden hebt' (Johannes 17:3)