Het woord Thora hoort u in gesprekken over het jodendom, in de synagoge en soms in een preek. Toch is niet altijd duidelijk wat ermee bedoeld wordt: de wet, de vijf boeken van Mozes, of de hele Joodse Bijbel? En wat is dan de Tenach, en waar staat de Talmoed? Hieronder leest u wat het woord betekent, wat er in de Thora staat, hoe de Joodse Bijbel is ingedeeld en hoe christenen deze boeken lezen.
Wat is de Thora?
Het Hebreeuwse woord thora betekent onderwijzing, aanwijzing of wet. In de Statenvertaling staat het meestal vertaald als wet. Het woord heeft in de Bijbel een ruime en een smalle betekenis.
In ruime zin is het alles wat God Zijn volk leert. Zo begint het psalmboek met de man die zijn vreugde vindt in Gods onderwijzing: 'Maar zijn lust is in des HEEREN wet, en hij overdenkt Zijn wet dag en nacht' (Psalm 1:2). Daar gaat het niet alleen om geboden, maar om het hele woord van God dat de weg wijst.
In smalle zin is de Thora het geschreven boek van de wet dat door Mozes is gegeven. Van hem staat: 'En Mozes schreef deze wet, en gaf ze aan de priesteren, de zonen van Levi' (Deuteronomium 31:9). Dat wetboek moest aan de zijde van de ark van het verbond liggen en elke zeven jaar, op het Loofhuttenfeest, voor heel Israël worden voorgelezen (Deuteronomium 31:10-11, 26). Over het leven van Mozes leest u meer op de pagina over Mozes.
Welke boeken horen bij de Thora?
In de Joodse en christelijke traditie is de Thora de naam voor de eerste vijf boeken van de Bijbel, de vijf boeken van Mozes. Christenen noemen ze ook de Pentateuch, een Griekse naam die verwijst naar die vijf boekrollen:
- Genesis: de schepping, de zondeval, de zondvloed en de aartsvaders Abraham, Izak en Jakob.
- Exodus: de uittocht uit Egypte, de Tien Geboden op de Sinaï en de bouw van de tabernakel.
- Leviticus: de offers, de priesterdienst, de reinheidswetten en de feesten.
- Numeri: de tocht door de woestijn en de tellingen van het volk.
- Deuteronomium: de afscheidsredes van Mozes en de herhaling van de wet, tot zijn dood toe.
De Thora is dus geen wetboek alleen. Het is ook geschiedenis: van de schepping tot de grens van het beloofde land. De wetten staan midden in dat verhaal van God Die Zijn volk verlost en daarna leert hoe het voor Zijn aangezicht moet leven. De Joodse traditie telt in deze boeken 613 geboden. Wie Genesis wil leren kennen, vindt een opzet in de bijbelstudie over Genesis; wie de boeken schreef, leest u bij de vraag wie Genesis schreef.
Wat is de Tenach?
De Tenach is de Joodse naam voor de hele Hebreeuwse Bijbel. Het woord is gevormd uit de beginletters van de drie delen: T voor Thora (de wet), N voor Neviïm (de profeten) en K voor Ketoeviem (de geschriften).
De Tenach bevat dezelfde boeken als het Oude Testament van de protestantse Bijbel, maar in een andere volgorde en telling. Samuël, Koningen, Kronieken en Ezra-Nehemia tellen elk als één boek, net als de twaalf kleine profeten; zo komt men op 24 boeken in plaats van 39. De Tenach eindigt met Kronieken, niet met Maleachi.
Ook de Heere Jezus sprak over drie delen van de Schrift. Na Zijn opstanding zei Hij dat alles moest vervuld worden 'wat van Mij geschreven is in de Wet van Mozes, en de Profeten, en Psalmen' (Lukas 24:44). Veel uitleggers zien daarin de drie delen van de Hebreeuwse Bijbel, waarvan de Psalmen het grootste boek van de geschriften zijn.
Wat is het verschil tussen Thora, Tenach en Bijbel?
Het verschil tussen Thora en Tenach is het verschil tussen een deel en het geheel. De Thora is het eerste deel, de vijf boeken van Mozes. De Tenach is de hele Hebreeuwse Bijbel, met de Thora, de Profeten en de Geschriften. Op een rij:
- Thora: Genesis tot en met Deuteronomium, de wet van Mozes.
- Tenach: de Joodse Bijbel, met dezelfde inhoud als het protestantse Oude Testament.
- Oude Testament: de christelijke naam voor die boeken, in een andere volgorde.
- Bijbel: voor christenen het Oude en het Nieuwe Testament samen, 66 boeken.
Is de Thora dan hetzelfde als het Oude Testament? Nee, de Thora beslaat alleen de eerste vijf boeken ervan; de Tenach komt wel overeen met het Oude Testament. Het verschil tussen de Thora en de Bijbel is daarom groot. Wie in de synagoge uit de Thora hoort lezen, hoort hetzelfde begin als een christen die Genesis openslaat, maar de christelijke Bijbel loopt door tot Openbaring. In de synagoge wordt de Thora gelezen van een handgeschreven rol, verdeeld in vaste wekelijkse gedeelten. De oudste Griekse vertaling van de Thora, en later van de hele Tenach, is de Septuaginta.
Is de Talmoed hetzelfde als de Thora?
Nee. Naast de geschreven Thora kent het jodendom een mondelinge overlevering: uitleg en toepassing van de wet die eeuwenlang van leraar op leerling werd doorgegeven en later op schrift is gesteld. De Talmoed is de grote verzameling van die uitleg en de gesprekken erover. In het jodendom heeft de Talmoed groot gezag bij het verstaan van de wet.
Voor christenen is de Talmoed geen Heilige Schrift. Die mondelinge overlevering bestond al in de tijd van de Heere Jezus. Hij wees de Farizeeën erop dat menselijke overleveringen Gods gebod kunnen verdringen, en verweet hun dat zij Gods woord krachteloos maakten door hun inzetting (Markus 7:13). Hoe het jodendom en het christelijk geloof zich verder tot elkaar verhouden, leest u bij het verschil tussen jodendom en christendom.
Hoe lezen christenen de Thora?
Christenen lezen de vijf boeken van Mozes als Gods Woord, en als boeken die naar Christus wijzen. De Heere Jezus zei tegen Zijn tegenstanders: 'Want indien gij Mozes geloofdet, zo zoudt gij Mij geloven; want hij heeft van Mij geschreven' (Johannes 5:46). Zie ook de uitleg van Johannes 5. En op de weg naar Emmaüs legde Hij de Schriften uit, beginnend bij Mozes (Lukas 24:27).
Dat betekent niet dat de wet is afgedaan. Christus zei dat Hij niet gekomen is om de wet te ontbinden, maar om haar te vervullen (Mattheüs 5:17). In Hem komt de wet aan haar doel: 'Want het einde der wet is Christus, tot rechtvaardigheid een iegelijk, die gelooft' (Romeinen 10:4). De offers en de priesterdienst zijn schaduwen die in Zijn offer vervuld zijn. De Tien Geboden blijven de regel voor een leven van dankbaarheid.
Daarom leest de kerk de Thora nog steeds: de schepping en de val in Genesis, de verlossing in Exodus, de heiligheid van God in Leviticus. Wie de wet liefheeft, kan met de psalmdichter zeggen: 'Hoe lief heb ik Uw wet! Zij is mijn betrachting den gansen dag' (Psalm 119:97).
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
De Nederlandse Geloofsbelijdenis noemt in artikel 4 als eerste canonieke boeken van het Oude Testament de vijf boeken van Mozes: Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium. Artikel 25 belijdt dat de ceremoniën en schaduwen van de wet met de komst van Christus zijn opgehouden, terwijl hun waarheid in Hem blijft. De getuigenissen uit de Wet en de Profeten gebruikt de kerk nog om het geloof te bevestigen en het leven te richten.
In Zondag 6 van de Heidelbergse Catechismus blijkt dat de Thora al evangelie bevat. Op de vraag waaruit wij de Middelaar kennen, antwoordt de Catechismus: uit het heilig Evangelie, dat God eerst in het Paradijs heeft geopenbaard en daarna door de patriarchen en profeten heeft laten verkondigen, 'en door de offeranden en andere ceremoniën der wet laten voorbeelden' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 6, vraag 19).
'De wet des HEEREN is volmaakt, bekerende de ziel' (Psalm 19:8)