Christenen spreken over de hemel als de plaats waar God woont en waar Christus nu is. Maar waar is die hemel dan? Boven de wolken, achter de sterren, of helemaal ergens anders? Sinds mensen de ruimte in reizen, klinkt die vraag nog wat scherper. Het antwoord begint bij het woord hemel zelf, dat in de Bijbel drie dingen kan betekenen.
Waar is de hemel volgens de Bijbel?
De Bijbel geeft geen coördinaten, maar wel een duidelijk antwoord: de hemel is de woning van God, de plaats waar Zijn heerlijkheid onverhuld gezien wordt. 'Onze God is toch in den hemel, Hij doet al wat Hem behaagt' (Psalm 115:3). Jezus leert bidden tot de Vader Die in de hemelen is (Mattheüs 6:9), en Hij Zelf is na Zijn opstanding naar de hemel gegaan.
Tegelijk zegt de Bijbel dat de hemel niet zomaar een verre plek in het heelal is. Salomo bad: 'Zie, de hemelen, ja, de hemel der hemelen zouden U niet begrijpen' (1 Koningen 8:27). God is niet opgesloten in een ruimte die met telescopen te vinden is. De hemel is een werkelijkheid die Hij geschapen heeft, maar die met onze zintuigen nu niet waar te nemen is.
Wat betekent het woord hemel in de Bijbel?
Wie de Bijbel leest, merkt dat het woord hemel verschillende dingen kan betekenen. Grofweg zijn er drie:
- De luchthemel: de ruimte waarin de vogels vliegen en de wolken drijven. God schiep het gevogelte om te vliegen 'in het uitspansel des hemels' (Genesis 1:20).
- De sterrenhemel: zon, maan en sterren. David schrijft: 'Als ik Uw hemel aanzie, het werk Uwer vingeren, de maan en de sterren, die Gij bereid hebt' (Psalm 8:4).
- De hemel als Gods woning: de plaats van Gods troon, waar engelen Hem dienen en waar Christus nu is. Daarover gaat de vraag waar de hemel is.
Mozes zegt het in één zin: van de HEERE is de hemel, en de hemel der hemelen, de aarde en al wat daarin is (Deuteronomium 10:14). De uitdrukking hemel der hemelen wijst op de hoogste hemel, boven alles wat zichtbaar is. De teksten over de hemel bij elkaar vindt u op de pagina over de hemel in de Bijbel.
Wat is de derde hemel?
Paulus vertelt in zijn tweede brief aan de Korinthiërs over een mens in Christus, waarmee hij zichzelf bedoelt, 'dat de zodanige opgetrokken is geweest tot in den derden hemel' (2 Korinthe 12:2). Een paar verzen later noemt hij dezelfde plaats het paradijs, waar hij onuitsprekelijke woorden hoorde (2 Korinthe 12:4).
De kanttekeningen van de Statenvertaling verklaren de derde hemel als de hemel boven alle hemelen, na de luchthemel en de sterrenhemel, en noemen hem de woonplaats van de engelen en van de zielen van de heiligen. Paulus zegt zelf niet meer dan dat; hij weet niet eens of het in of buiten het lichaam gebeurde. Wie verder gaat en zeven hemels of verdiepingen beschrijft, gaat verder dan de Schrift. Het hele verband, ook de doorn in het vlees die erop volgt, staat in de uitleg van 2 Korinthe 12.
Is de hemel een plaats?
Ja, al is het geen plaats zoals wij plaatsen kennen. Het duidelijkste bewijs is de hemelvaart van Christus. Hij werd voor de ogen van Zijn discipelen opgenomen, en de engelen zeiden: 'Deze Jezus, Die van u opgenomen is in den hemel, zal alzo komen, gelijkerwijs gij Hem naar den hemel hebt zien heenvaren' (Handelingen 1:11). Christus heeft een waarachtig menselijk lichaam, en dat lichaam is ergens: in de hemel, aan de rechterhand van God.
Jezus sprak ook over de hemel als een huis: 'In het huis Mijns Vaders zijn vele woningen' (Johannes 14:2). En aan de misdadiger aan het kruis beloofde Hij dat hij nog die dag met Hem in het paradijs zou zijn (Lukas 23:43). De hemel is dus een echte werkelijkheid waar Christus is en waar de gelovigen na hun sterven bij Hem zijn.
Tegelijk is de hemel niet met een raket te bereiken. De Bijbel zegt niet hoe de hemel zich verhoudt tot de ruimte die wij meten, en wat de Bijbel niet zegt, hoeven wij niet in te vullen. Of wij elkaar daar zullen herkennen, is een eigen vraag; die leest u bij herkennen we elkaar in de hemel.
Wat gebeurt er met de hemel aan het einde?
De Bijbel eindigt niet met mensen die voor altijd in een verre hemel zweven. Johannes zag in het laatste visioen een nieuwe hemel en een nieuwe aarde (Openbaring 21:1). En dan klinkt het: 'Ziet, de tabernakel Gods is bij de mensen, en Hij zal bij hen wonen' (Openbaring 21:3).
Aan het einde komen hemel en aarde dus samen: God woont bij Zijn volk op een vernieuwde aarde, waarin gerechtigheid woont (2 Petrus 3:13). De vraag waar de hemel is, krijgt dan een verrassend antwoord: daar waar God bij de mensen woont. Meer daarover leest u op de pagina over de nieuwe hemel en de nieuwe aarde.
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
In Zondag 18 van de Heidelbergse Catechismus staat wat het betekent dat Christus is opgevaren ten hemel: 'Dat Christus voor de ogen Zijner jongeren van de aarde ten hemel is opgeheven, en dat Hij ons ten goede daar is, totdat Hij wederkomt om te oordelen de levenden en de doden' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 18, vraag 46).
De vragen daarna laten zien dat de hemel voor de Catechismus een echte plaats is: naar Zijn menselijke natuur is Christus niet meer op aarde, maar naar Zijn Godheid, majesteit, genade en Geest wijkt Hij nooit van ons (vraag 47). Het nut daarvan noemt vraag 49: Christus is in de hemel onze Voorspreker, wij hebben ons vlees in de hemel als een zeker pand dat Hij ook ons tot Zich zal nemen, en Hij zendt ons Zijn Geest, door Wiens kracht wij zoeken wat boven is.
'Maar onze wandel is in de hemelen, waaruit wij ook den Zaligmaker verwachten, namelijk den Heere Jezus Christus' (Filippenzen 3:20)