Kort Begrip les 9: sacramenten en doop
In het kort
Les 9 van het Kort Begrip leert dat de Heilige Geest het geloof werkt door de prediking. Hij versterkt het door het Woord en de sacramenten, de doop en het avondmaal. De doop met water betekent en verzegelt de afwassing van de zonden, ook voor de kinderen van de gemeente.
De vragen en antwoorden van Kort Begrip, les 9
48. Wie werkt dat geloof in u?
Antw.De Heilige Geest.
Bewijstekst: 1 Korinthe 12:3
- 1 Korinthe 12:3 Daarom maak ik u bekend, dat niemand, die door den Geest Gods spreekt, Jezus een vervloeking noemt; en niemand kan zeggen, Jezus den Heere te zijn, dan door den Heiligen Geest.
49. Door welk middel?
Antw.Door het gehoor van het gepredikte woord.
Bewijstekst: Romeinen 10:17
- Romeinen 10:17 Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods.
50. Hoe versterkt Hij dat geloof?
Antw.Door datzelfde gepredikte woord en het gebruik der heilige Sacramenten.
Bewijsteksten: 1 Petrus 2:2; Handelingen 2:38; Johannes 6:54
- 1 Petrus 2:2 En, als nieuwgeborene kinderkens, zijt zeer begerig naar de redelijke onvervalste melk, opdat gij door dezelve moogt opwassen;
- Handelingen 2:38 En Petrus zeide tot hen: Bekeert u, en een iegelijk van u worde gedoopt in den Naam van Jezus Christus, tot vergeving der zonden; en gij zult de gave des Heiligen Geestes ontvangen.
- Johannes 6:54 Die Mijn vlees eet, en Mijn bloed drinkt, die heeft het eeuwige leven; en Ik zal hem opwekken ten uitersten dage.
51. Wat zijn Sacramenten?
Antw.Heilige teekenen en zegelen van God ingesteld, om ons daardoor te verzekeren, dat Hij ons vergeving der zonden en het eeuwige leven uit genade schenkt, om het eenige slachtoffer van Christus, aan het kruis volbracht.
Bewijsteksten: Romeinen 4:11; 1 Korinthe 11:23; Romeinen 3:24
- Romeinen 4:11 En hij heeft het teken der besnijdenis ontvangen tot een zegel der rechtvaardigheid des geloofs, die hem in de voorhuid was toegerekend; opdat hij zou zijn een vader van allen, die geloven in de voorhuid zijnde, ten einde ook hun de rechtvaardigheid toegerekend worde;
- 1 Korinthe 11:23 Want ik heb van den Heere ontvangen, hetgeen ik ook u overgegeven heb, dat de Heere Jezus in den nacht, in welken Hij verraden werd, het brood nam;
- Romeinen 3:24 En worden om niet gerechtvaardigd, uit Zijn genade, door de verlossing, die in Christus Jezus is;
52. Hoeveel Sacramenten heeft Christus in het Nieuwe Testament ingesteld?
Antw.Twee: den heiligen Doop en het heilige Avondmaal.
Bewijsteksten: 1 Korinthe 12:13; Mattheüs 28:19; Mattheüs 26:26-28
- 1 Korinthe 12:13 Want ook wij allen zijn door een Geest tot een lichaam gedoopt; hetzij Joden, hetzij Grieken, hetzij dienstknechten, hetzij vrijen; en wij zijn allen tot een Geest gedrenkt.
- Mattheüs 28:19 Gaat dan henen, onderwijst al de volken, dezelve dopende in de Naam des Vaders, en des Zoons, en des Heiligen Geestes; lerende hen onderhouden alles, wat Ik u geboden heb.
- Mattheüs 26:26-28 En als zij aten, nam Jezus het brood, en gezegend hebbende, brak Hij het, en gaf het den discipelen, en zeide: Neemt, eet, dat is Mijn lichaam. En Hij nam den drinkbeker, en gedankt hebbende, gaf hun dien, zeggende: Drinkt allen daaruit; Want dat is Mijn bloed, het bloed des Nieuwen Testaments, hetwelk voor velen vergoten wordt, tot vergeving der zonden.
Noot. De kopieerbron sluit dit antwoord af met een vraagteken, een zetfout; hier een punt.
53. Welk is het uiterlijk teeken in den Doop?
Antw.Het water, waarmede wij gedoopt worden in den naam des Vaders, en des Zoons, en des Heiligen Geestes.
Bewijsteksten: Handelingen 8:36; Handelingen 10:47; Mattheüs 28:19
- Handelingen 8:36 En alzo zij over weg reisden, kwamen zij aan een zeker water; en de kamerling zeide: Ziedaar water; wat verhindert mij gedoopt te worden?
- Handelingen 10:47 Kan ook iemand het water weren, dat dezen niet gedoopt zouden worden, welke den Heiligen Geest ontvangen hebben, gelijk als ook wij?
- Mattheüs 28:19 Gaat dan henen, onderwijst al de volken, dezelve dopende in de Naam des Vaders, en des Zoons, en des Heiligen Geestes; lerende hen onderhouden alles, wat Ik u geboden heb.
54. Wat beteekent en verzegelt dat?
Antw.De afwassching der zonden door het bloed en den Geest van Jezus Christus.
Bewijsteksten: Handelingen 22:16; 1 Johannes 1:7; 1 Korinthe 6:11
- Handelingen 22:16 En nu, wat vertoeft gij? Sta op, en laat u dopen, en uw zonden afwassen, aanroepende den Naam des Heeren.
- 1 Johannes 1:7 Maar indien wij in het licht wandelen, gelijk Hij in het licht is, zo hebben wij gemeenschap met elkander, en het bloed van Jezus Christus, Zijn Zoon, reinigt ons van alle zonde.
- 1 Korinthe 6:11 En dit waart gij sommigen; maar gij zijt afgewassen, maar gij zijt geheiligd, maar gij zijt gerechtvaardigd, in den Naam van den Heere Jezus, en door den Geest onzes Gods;
55. Waar heeft ons Christus zulks toegezegd en beloofd?
Antw.In de inzetting des Doops, die aldus luidt:
Gaat henen in de geheele wereld, predikt het evangelie aan alle kreaturen. Die geloofd zal hebben en gedoopt zal zijn, zal zalig worden; maar die niet zal geloofd hebben, zal verdoemd worden.
Bewijstekst: Markus 16:15-16
- Markus 16:15-16 En Hij zeide tot hen: Gaat heen in de gehele wereld, predikt het Evangelie aan alle kreaturen. Die geloofd zal hebben, en gedoopt zal zijn, zal zalig worden; maar die niet zal geloofd hebben, zal verdoemd worden.
56. Zal men ook de jonge kinderen doopen?
Antw.Ja; want zij zijn zoowel als de volwassenen in het verbond van God en in zijne gemeente begrepen.
Bewijsteksten: Genesis 17:7; 1 Korinthe 7:14; Mattheüs 19:14; Joël 2:16
- Genesis 17:7 En Ik zal Mijn verbond oprichten tussen Mij en tussen u, en tussen uw zaad na u in hun geslachten, tot een eeuwig verbond, om u te zijn tot een God, en uw zaad na u.
- 1 Korinthe 7:14 Want de ongelovige man is geheiligd door de vrouw, en de ongelovige vrouw is geheiligd door den man; want anders waren uw kinderen onrein, maar nu zijn zij heilig.
- Mattheüs 19:14 Maar Jezus zeide: Laat af van de kinderkens, en verhindert hen niet tot Mij te komen; want derzulken is het Koninkrijk der hemelen.
- Joël 2:16 Verzamelt het volk, heiligt de gemeente, vergadert de oudsten, verzamelt de kinderkens, en die de borsten zuigen; de bruidegom ga uit zijn binnenkamer, en de bruid uit haar slaapkamer.
Tekst: Kort Begrip der Christelijke Religie, voor hen die zich willen begeven tot des Heeren Heilig Avondmaal. 15e druk, 's-Gravenhage: S. van Velzen jr. (W.A. Beschoor), 1895. Uitgave van de docenten der Theologische School (De Haan, Van Velzen, Brummelkamp, De Cock). Scan op Delpher. Woord voor woord op de scan nagelezen en vergeleken met 3 andere drukken. Publiek domein. De Vries-Te Winkel, zoals in de kopieerbron (1895); niet gemoderniseerd. Over de tekst.
Uitleg om te leren en te bespreken
De vorige les eindigde bij het geloof: alleen daardoor is een zondaar rechtvaardig voor God. Maar waar komt dat geloof vandaan? Vraag 48 antwoordt kort: 'De Heilige Geest'. Uit zichzelf kan geen mens werkelijk in Christus geloven. Paulus zegt: "niemand kan zeggen, Jezus den Heere te zijn, dan door den Heiligen Geest". Het geloof is een gave van God.
Het Woord als middel
Vraag 49 vraagt naar het middel. Een middel is datgene waardoor iets gebeurt. Het antwoord luidt: 'Door het gehoor van het gepredikte woord'. Daarom is het horen van de preek zo belangrijk. Paulus schrijft: "Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods". Wie onder het Woord zit, zit op de plaats waar God beloofd heeft door Zijn Geest te werken.
Vraag 50 gaat verder. Het geloof moet ook groeien en sterker worden. Hoe doet de Geest dat? 'Door datzelfde gepredikte woord en het gebruik der heilige Sacramenten'. Het Woord komt dus eerst. De sacramenten komen erbij als een hulp voor ons zwakke geloof.
Tekenen en zegels van God
Wat zijn sacramenten? Vraag 51 noemt ze 'Heilige teekenen en zegelen van God ingesteld'. Een teken wijst naar iets anders, zoals een wegwijzer naar een stad. Een zegel bevestigt iets, zoals een stempel onder een belangrijke brief. Zo was de besnijdenis voor Abraham "een zegel der rechtvaardigheid des geloofs". De sacramenten verzekeren de gelovige dat hij van God vergeving en het eeuwige leven ontvangt. Dat gebeurt uit genade, 'om het eenige slachtoffer van Christus, aan het kruis volbracht'.
Vraag 52 zegt dat Christus in het Nieuwe Testament twee sacramenten heeft ingesteld: 'den heiligen Doop en het heilige Avondmaal'. Deze les gaat verder over de doop, de volgende les over het avondmaal.
Het water van de doop
Het uiterlijke teken in de doop is 'Het water, waarmede wij gedoopt worden'. Dat gebeurt 'in den naam des Vaders, en des Zoons, en des Heiligen Geestes', zoals Christus het na Zijn opstanding beval. Vraag 54 zegt wat dit water betekent en verzegelt: 'De afwassching der zonden door het bloed en den Geest van Jezus Christus'. Zoals water vuil wegwast, zo reinigt het bloed van Christus van de schuld van de zonde. En de Geest maakt het hart nieuw.
Vraag 55 vraagt waar Christus dit beloofd heeft. Het antwoord wijst naar 'de inzetting des Doops'. Inzetting betekent: het bevel waarmee Christus de doop instelde. Daarin staat een belofte: 'Die geloofd zal hebben en gedoopt zal zijn, zal zalig worden'. Maar er staat ook een ernstige waarschuwing voor wie niet gelooft. Het water alleen redt dus niet. Het gaat om het geloof in Christus, van Wie de doop het teken en zegel is.
Ook de jonge kinderen
Vraag 56 vraagt of ook de jonge kinderen gedoopt moeten worden. Het antwoord is ja, 'want zij zijn zoowel als de volwassenen in het verbond van God en in zijne gemeente begrepen'. Begrepen betekent hier: inbegrepen. God beloofde Abraham Zijn verbond op te richten "tussen Mij en tussen u, en tussen uw zaad na u in hun geslachten". Daarom werden onder Gods oude volk de jongens op de achtste dag besneden. En de Heere Jezus zei: "Laat af van de kinderkens, en verhindert hen niet tot Mij te komen".
Een gedoopt kind draagt dus het teken van Gods verbond. Dat is een groot voorrecht, maar ook een roeping. Het moet zelf leren geloven wat in de doop betekend en verzegeld is. Daarom zijn de catechisatie en het onderwijs thuis zo belangrijk.
Bijbelse onderbouwing
“Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods.”
Het geloof komt uit het horen van Gods Woord, en daarom noemt vraag 49 de prediking het middel van de Geest.
“Daarom maak ik u bekend, dat niemand, die door den Geest Gods spreekt, Jezus een vervloeking noemt; en niemand kan zeggen, Jezus den Heere te zijn, dan door den Heiligen Geest.”
Niemand belijdt Jezus als Heere dan door de Heilige Geest, en zo is het de Geest Die het geloof werkt.
“En hij heeft het teken der besnijdenis ontvangen tot een zegel der rechtvaardigheid des geloofs, die hem in de voorhuid was toegerekend; opdat hij zou zijn een vader van allen, die geloven in de voorhuid zijnde, ten einde ook hun de rechtvaardigheid toegerekend worde;”
De besnijdenis was voor Abraham een teken en zegel van de gerechtigheid van het geloof, zoals vraag 51 de sacramenten beschrijft.
“Maar indien wij in het licht wandelen, gelijk Hij in het licht is, zo hebben wij gemeenschap met elkander, en het bloed van Jezus Christus, Zijn Zoon, reinigt ons van alle zonde.”
Het bloed van Christus reinigt van alle zonde, en dat is de afwassing waarvan het doopwater spreekt.
“En Ik zal Mijn verbond oprichten tussen Mij en tussen u, en tussen uw zaad na u in hun geslachten, tot een eeuwig verbond, om u te zijn tot een God, en uw zaad na u.”
God richtte Zijn verbond op met Abraham en zijn nageslacht, en daarom rekent vraag 56 ook de kinderen tot het verbond.
Bijbelteksten uit de Statenvertaling.
Om over door te praten
- Waarom gebruikt de Heilige Geest juist de prediking om het geloof te werken?
- Wat is het verschil tussen een teken en een zegel, en waarom geeft God ons beide?
- Waarom redt het doopwater alleen niet, terwijl de doop toch een rijke betekenis heeft?
- Als u gedoopt bent, wat zegt die doop dan over Gods belofte en over uw eigen roeping?
Samen leren thuis
Lees samen Mattheüs 28:18-20 en Markus 16:15-16. Bespreek waarom bij de doop de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest genoemd wordt. Zijn de kinderen gedoopt, vertel hun dan over hun eigen doop: in welke kerk het was en wie erbij waren. Leer daarna samen vraag 51 en vraag 56 uit het hoofd.