Een bruid voor Izak

Genesis 24 volgt direct op de dood en de begrafenis van Sara (Genesis 23). Abraham was oud, en de HEERE had hem in alles gezegend. Eén ding moest nog geregeld worden: Izak, de zoon van de belofte, had nog geen vrouw.

Welke opdracht gaf Abraham aan zijn knecht?

Abraham liet zijn oudste knecht, die over alles ging wat hij had, zweren bij de HEERE, de God van hemel en aarde. Hij mocht voor Izak geen vrouw nemen uit de Kanaänieten, maar moest haar zoeken in Abrahams land en familie. De knecht vroeg of hij Izak daarheen moest brengen als de vrouw niet mee wilde. Abraham wees dat beslist af: Izak hoorde in het land dat God aan Abrahams nakomelingen had beloofd. Abraham rekende op de God Die hem geroepen had: "Die Zelf zal Zijn Engel voor uw aangezicht zenden" (Genesis 24:7). Wilde de vrouw niet mee, dan was de knecht vrij van zijn eed.

Wat bad de knecht van Abraham bij de put?

De knecht vertrok met tien kemelen en met allerlei goed van zijn heer naar Mesopotamië, naar de stad van Nahor, de broer van Abraham. Tegen de avond, de tijd waarop de vrouwen water kwamen putten, liet hij de kemelen bij een waterput buiten de stad knielen. Toen bad hij: "HEERE! God van mijn heer Abraham! doe haar mij toch heden ontmoeten, en doe weldadigheid bij Abraham, mijn heer" (Genesis 24:12). Hij vroeg om een teken: de jonge vrouw die hem te drinken gaf en uit zichzelf aanbood ook zijn kemelen te drenken, zou de vrouw zijn die God voor Izak bestemd had.

Hoe ontmoette de knecht Rebekka bij de put?

Nog voordat hij uitgesproken was, kwam Rebekka met haar kruik op haar schouder. Zij was een dochter van Bethuel, de zoon van Nahor en Milka, en dus familie van Abraham. De knecht vroeg haar om wat water. Zij gaf hem haastig te drinken en zei daarna uit zichzelf dat zij ook voor zijn kemelen zou putten, totdat zij genoeg hadden. Zwijgend keek de man toe, om te merken of de HEERE zijn weg had doen slagen.

Daarna nam hij een gouden voorhoofdsiersel en twee armringen, en vroeg hij wiens dochter zij was. Na haar antwoord deed hij haar de sieraden om (Genesis 24:47). Hij boog zijn hoofd en aanbad de HEERE: "de HEERE heeft mij op dezen weg geleid, ten huize van mijns heren broederen" (Genesis 24:27).

Waarom ging Rebekka mee met de knecht?

Rebekka vertelde thuis wat er gebeurd was. Haar broer Laban ging naar de bron en nodigde de man uit als een gezegende van de HEERE. Er werd eten voorgezet, maar de knecht wilde eerst zijn boodschap doen. Hij vertelde alles opnieuw: hoe de HEERE Abraham gezegend had, de eed, zijn gebed en het antwoord bij de bron. Laban en Bethuel antwoordden: "Van den HEERE is deze zaak voortgekomen" (Genesis 24:50). De knecht boog zich ter aarde voor de HEERE en gaf geschenken aan Rebekka, aan haar broer en aan haar moeder.

De volgende morgen wilde hij meteen terug. Haar broer en haar moeder vroegen om uitstel van enige dagen, of tien, maar de knecht wees erop dat de HEERE zijn weg voorspoedig had gemaakt. Toen vroegen zij het Rebekka zelf. Haar antwoord was kort: "Ik zal trekken" (Genesis 24:58). Haar familie zegende haar met de wens dat haar nakomelingen talloos zouden worden en de poort van hun haters zouden bezitten. Met haar voedster en haar dienaressen volgde zij de knecht.

Hoe eindigt het verhaal van Izak en Rebekka in Genesis 24?

Izak woonde in het zuiderland en kwam van de put Lachai-Roi. Tegen de avond was hij het veld in gegaan om te bidden. Hij keek op en zag de kemelen aankomen. Ook Rebekka zag hem, en zij liet zich van haar kemel af. Toen de knecht zei dat de man die hun tegemoet kwam zijn heer was, bedekte zij zich met haar sluier. De knecht vertelde Izak alles wat hij gedaan had. Het hoofdstuk eindigt in de tent van Sara: "en zij werd hem ter vrouw, en hij had haar lief. Alzo werd Izak getroost na zijner moeders dood" (Genesis 24:67).

Een vrouw voor de zoon werd in die tijd door de familie gezocht. Abraham wilde geen vrouw uit de Kanaänieten. De tekst zegt niet waarom; wel blijkt het belang ervan later, als de Hethitische vrouwen van Ezau "voor Izak en Rebekka een bitterheid des geestes" zijn (Genesis 26:34-35). Ook Abrahams eigen familie had andere goden gediend (Jozua 24:2). In Genesis 24 gaat het vooral om de belofte: Izak moest in Kanaän blijven, het land dat God aan Abrahams zaad had toegezegd.

De hand onder de heup leggen was een plechtige manier van zweren; Jakob vraagt later hetzelfde van Jozef (Genesis 47:29). Tien kemelen laten zien hoe rijk God Abraham had gemaakt (Genesis 24:35). Water putten aan het eind van de dag was werk van de vrouwen, en dorstige kemelen drenken na een lange reis was geen kleine moeite.

De stad van Nahor lag in Mesopotamië. Abraham had eerder in Haran gewoond (Genesis 11:31), en later woonde Laban daar (Genesis 27:43). Of de stad van Nahor Haran zelf was, zegt de tekst niet. De knecht heeft in Genesis 24 geen naam. Vaak wordt hij gelijkgesteld aan Eliëzer uit Genesis 15:2, maar dat staat er niet. Izak was veertig jaar toen hij met Rebekka trouwde (Genesis 25:20).

De hoofdpersoon van Genesis 24 is de HEERE, al spreekt Hij in dit hoofdstuk geen woord. Er is geen verschijning, geen droom en geen stem uit de hemel. Toch noemt bijna iedereen Zijn Naam. Abraham rekent op Zijn Engel. De knecht bidt tot Hem en dankt Hem. Laban en Bethuel erkennen dat de zaak van de HEERE is voortgekomen. Zo laat dit hoofdstuk Gods voorzienigheid zien: Hij leidt langs gewone wegen, een reis, een put, een kruik en het antwoord van een jonge vrouw.

Het gebed van de knecht wordt verhoord voordat hij uitgesproken is (Genesis 24:15). Later belooft God door Jesaja: "eer zij roepen, zo zal Ik antwoorden; terwijl zij nog spreken, zo zal Ik horen" (Jesaja 65:24). De knecht vraagt om weldadigheid voor Abraham, en hij dankt God Die Zijn "weldadigheid en waarheid niet nagelaten heeft" (Genesis 24:27). Dat zijn woorden van Gods verbondstrouw: God doet wat Hij aan Abraham beloofd heeft.

Daarom gaat het in deze geschiedenis om meer dan een huwelijk. Izak mocht het beloofde land niet verlaten, en hij kreeg een vrouw uit Abrahams familie. De zegen over Rebekka lijkt op Gods belofte aan Abraham na Moria, dat zijn zaad de poorten van zijn vijanden zou bezitten (Genesis 22:17). De lijn van de belofte gaat verder. Paulus schrijft dat de beloften "tot Abraham en zijn zaad gesproken" zijn, en dat dit zaad Christus is (Galaten 3:16). Mattheüs begint het geslachtsregister van de Heere Jezus met "Abraham gewon Izak" (Mattheüs 1:2).

Sommige uitleggers zien in de vader die een bruid zoekt voor zijn zoon een beeld van God de Vader, Die een gemeente verzamelt voor Christus. Het Nieuwe Testament trekt die lijn bij Genesis 24 niet zelf; het is uitleg, niet de kern van de tekst. Meer over het hoofdstuk staat in de uitleg bij Genesis 24.

God leidt ook langs gewone wegen. De knecht kreeg geen droom, maar deed wat hem was opgedragen en bad bij de put. Wie voor een keuze staat, mag hetzelfde doen: de HEERE om leiding vragen en dan de weg gaan die voor de hand ligt. "Ken Hem in al uw wegen, en Hij zal uw paden recht maken" (Spreuken 3:6). Dat is geen formule voor een teken op bestelling, wel een belofte dat God de weg van Zijn kinderen kent.

Dank hoort bij verhoring. De knecht boog zich en dankte de HEERE meteen bij de bron, en opnieuw toen de familie ja zei. Wie bidt, mag ook letten op het antwoord en God ervoor danken.

Gods leiding vraagt om vertrouwen. Rebekka zei "Ik zal trekken" en verliet haar land en familie, zoals Abraham eerder op Gods bevel uit zijn land en maagschap was gegaan (Genesis 12:1). Wij weten vaak niet waar de weg precies heen gaat, wel met Wie wij gaan.

Ook bij het zoeken naar een man of vrouw is God niet ver weg. Spreuken zegt: "een verstandige vrouw is van den HEERE" (Spreuken 19:14). Abraham wilde dat Izak trouwde binnen de lijn van Gods belofte. Paulus schrijft over een weduwe die opnieuw mag trouwen: "alleenlijk in den Heere" (1 Korinthe 7:39). Die woorden gelden ook voor wie nu een levenspartner zoekt. Wie een levenspartner zoekt, mag dat in gebed doen en het geloof voorop laten gaan.