De schat in de akker en de parel

De gelijkenissen van de schat in de akker en de parel staan alleen in Mattheüs, in Mattheüs 13:44-46. Ze volgen op de uitleg van het onkruid tussen de tarwe. Jezus had toen de scharen laten gaan en was naar huis gegaan, waar Zijn discipelen bij Hem kwamen (Mattheüs 13:36). Samen beslaan de twee gelijkenissen drie verzen.

Wat deed de man met de schat in de akker?

Jezus zei: "Wederom is het Koninkrijk der hemelen gelijk aan een schat, in den akker verborgen" (Mattheüs 13:44). Een mens vond die schat. Hij verborg hem opnieuw, en daarna ging hij heen "van blijdschap over denzelven". Hij verkocht alles wat hij had en kocht die akker. De tekst zegt niet of hij naar een schat zocht. Hij vond hem, en die vondst veranderde alles.

Wat deed de koopman met de parel van grote waarde?

Direct daarna gaf Jezus een tweede beeld: het Koninkrijk der hemelen is "gelijk aan een koopman, die schone parelen zoekt" (Mattheüs 13:45). Deze man zocht wel. Als koopman wist hij wat parels waard waren. Toen hij "een parel van grote waarde" gevonden had, ging hij heen, verkocht al wat hij had en kocht die ene parel (Mattheüs 13:46).

Wat hebben de schat en de parel gemeen?

De twee gelijkenissen zijn bijna gelijk gebouwd. Er wordt iets gevonden, er wordt alles verkocht, en er wordt gekocht. De ene man stuit op de schat, de ander vindt wat hij zocht. In beide gevallen is het gevondene zo kostbaar dat al het andere ervoor wijkt. En in beide gevallen gaat de vondst aan de koop vooraf: niemand koopt eerst en vindt daarna. Jezus legt deze twee gelijkenissen niet uit, zoals Hij het onkruid wel uitlegde. Na nog een gelijkenis, die van het net, vroeg Hij Zijn discipelen: "Hebt gij dit alles verstaan"? Zij antwoordden: "Ja, Heere" (Mattheüs 13:51).

Wie geen bank had, verborg kostbaarheden vaak in de grond. Jezus noemt dat ook in de gelijkenis van de talenten, waar een dienstknecht zijn talent verborg in de aarde (Mattheüs 25:25). Parels waren in die tijd een duur sieraad; Paulus noemt goud en paarlen naast elkaar (1 Timotheüs 2:9). Of het eerlijk was om een akker te kopen zonder de verkoper van de schat te vertellen, bespreekt Jezus niet. Het beeld gaat over de waarde van de vondst. Na de parel volgt nog de gelijkenis van het net (Mattheüs 13:47-50).

Beide gelijkenissen beginnen met "Wederom is het Koninkrijk der hemelen gelijk aan". Ze gaan over het Koninkrijk van God, dat met Christus gekomen is. Dat Koninkrijk is verborgen, zoals de schat in de akker, en het wordt gevonden omdat God het laat vinden. De kern is de blijdschap: de man verkoopt alles niet met tegenzin, maar "van blijdschap" (Mattheüs 13:44).

Veel uitleggers lezen hier hoe een mens het Koninkrijk vindt en er alles voor over heeft. Paulus zegt het in eigen woorden: "ik acht ook alle dingen schade te zijn, om de uitnemendheid der kennis van Christus Jezus, mijn Heere" (Filippenzen 3:8). Dat alles verkopen is geen koopprijs voor het heil. Het heil is genade, "Gods gave" (Efeze 2:8), en Jesaja roept op te kopen "zonder geld, en zonder prijs" (Jesaja 55:1). Het verkopen toont alleen hoeveel het gevondene waard is.

Sommige uitleggers zien in de koopman Christus Zelf. Hij gaf alles om Zijn gemeente te verkrijgen, want Hij "om uwentwil is arm geworden, daar Hij rijk was" (2 Korinthe 8:9). Daartegen wordt ingebracht dat beide gelijkenissen dezelfde vorm hebben en dat de schat in de eerste gelijkenis het Koninkrijk zelf is. Daar denken christenen verschillend over. Beide lezingen zijn het erover eens dat het heil niet door de mens gekocht wordt: of de mens geeft alles van blijdschap om wat hem geschonken is, of Christus geeft alles voor de Zijnen.

Deze gelijkenissen vragen wat voor ons de grootste waarde heeft. Jezus zei elders: "Want waar uw schat is, daar zal ook uw hart zijn" (Mattheüs 6:21). Wie Christus leert kennen, gaat anders kijken naar bezit, eer en plannen. Wat eerst onmisbaar leek, wijkt voor Hem.

De gelijkenis legt de nadruk op blijdschap, niet op verlies. Dat is het verschil met de rijke jongeling, die bedroefd wegging omdat hij veel goederen had (Mattheüs 19:22). Wie het Koninkrijk alleen ziet als iets wat veel kost, heeft de schat nog niet gezien. Wie hem gezien heeft, geeft niet met tegenzin. Lees ook over vreugde in de Bijbel.

Wie de schat nog niet gevonden heeft, mag weten dat hij niet te koop is en toch te vinden is. De Heere geeft hem om niet. Daarom is er reden om te zoeken waar Hij Zich laat vinden: in Zijn Woord en in de prediking van Christus, in Denwelken "al de schatten der wijsheid en der kennis verborgen zijn" (Kolossenzen 2:3).