De doortocht door de Jordaan

Jozua 3 en 4 vertellen hoe Israël na veertig jaar in de woestijn de Jordaan overstak en het land Kanaän binnentrok. De verspieders waren uit Jericho teruggekeerd (Rachab en de verspieders), en nu ging het volk zelf.

Waarom ging de ark voor het volk uit?

Jozua trok met heel Israël van Sittim naar de Jordaan. Na drie dagen kreeg het volk een bevel: zodra het de ark van het verbond van de HEERE zag, gedragen door de priesters, moest het die volgen, op tweeduizend ellen afstand. Zo zouden zij de weg weten, "want gijlieden zijt door dien weg niet gegaan gisteren en eergisteren" (Jozua 3:4). Jozua zei: "Heiligt u! want morgen zal de HEERE wonderheden in het midden van ulieden doen" (Jozua 3:5).

De HEERE beloofde Jozua dat Hij hem die dag groot zou maken voor de ogen van Israël, zodat zij zouden weten dat Hij met hem was zoals met Mozes. Hieraan zou het volk weten "dat de levende God in het midden van u is" (Jozua 3:10).

Hoe trok Israël door de Jordaan?

Het was oogsttijd, en de Jordaan stond vol tot aan al haar oevers. Toen de voeten van de priesters met de ark het water raakten, bleven de wateren die van boven kwamen staan. Zij rezen op als één hoop, heel ver weg bij de stad Adam. Het water dat naar de Zoutzee liep, werd afgesneden, en het volk trok over, tegenover Jericho. De priesters bleven met de ark midden in de rivier staan, "en gans Israël ging over op het droge, totdat al het volk geëindigd had door de Jordaan te trekken" (Jozua 3:17).

Wat betekenen de twaalf stenen uit de Jordaan?

Daarna gaf de HEERE een nieuw bevel. Twaalf mannen, uit elke stam één, moesten elk een steen op de schouder nemen van de plek waar de priesters stonden, en die meenemen naar het nachtleger. Later zouden de kinderen vragen: "Wat zijn u deze stenen"? Dan moesten de ouders vertellen dat de wateren van de Jordaan waren afgesneden voor de ark van het verbond van de HEERE (Jozua 4:6-7).

Hoe eindigde de doortocht bij Gilgal?

Het volk haastte zich over te trekken, met de gewapende mannen van Ruben, Gad en de halve stam van Manasse voorop. Die dag maakte de HEERE Jozua groot voor de ogen van heel Israël. Op het bevel van Jozua klommen de priesters met de ark uit de Jordaan. Zodra hun voeten op het droge stonden, keerde het water terug en liep de rivier weer over al haar oevers.

Israël legerde zich te Gilgal, aan de oostkant van Jericho, en Jozua richtte daar de twaalf stenen op. Op de vraag van de kinderen moest het antwoord zijn: "Op het droge is Israël door deze Jordaan gegaan" (Jozua 4:22). De HEERE had het water doen opdrogen, zoals Hij bij de Schelfzee gedaan had, "opdat alle volken der aarde de hand des HEEREN kennen zouden, dat zij sterk is" (Jozua 4:24).

Volgens Jozua 4:19 trok het volk op "den tiende der eerste maand" uit de Jordaan. Dat is de dag waarop in Egypte elk huisgezin een lam moest nemen voor het Pascha (Exodus 12:3). Vier dagen later hield Israël bij Gilgal het Pascha in het land (Jozua 5:10). De rivier was toen vol, omdat het oogsttijd was (Jozua 3:15).

Tweeduizend ellen is ongeveer een kilometer. Waar de stad Adam precies lag, weten wij niet zeker. Jozua 4 vertelt niet strikt in volgorde: vers 11 noemt al dat de ark overging, en de verzen 15 tot 18 vertellen daarna hoe dat gebeurde (zie de uitleg bij Jozua 4).

De hoofdpersoon van Jozua 3 en 4 is niet Jozua en niet het volk, maar de HEERE. Zijn ark gaat voorop, en Hij heet daar "den Heere der ganse aarde" (Jozua 3:13). Aan de grens van een land vol andere volken laat Hij zien dat de rivier, het land en de volken van Hem zijn. Het wonder had een doel: Israël moest weten dat de levende God in hun midden was (Jozua 3:10), en alle volken moesten Zijn sterke hand leren kennen (Jozua 4:24). Jozua 5:1 vertelt dat het hart van de koningen van Kanaän versmolt toen zij ervan hoorden.

God komt hier Zijn beloften na. Aan de vaderen had Hij het land beloofd, en aan Jozua zei Hij: "gelijk als Ik met Mozes geweest ben, zal Ik met u zijn" (Jozua 1:5). Bij de Jordaan maakte Hij dat zichtbaar (Jozua 3:7 en Jozua 4:14). Jozua zelf verbindt deze doortocht met die door de Schelfzee (Jozua 4:23; zie Mozes en de Rode Zee). Het begin en het einde van de reis zijn het werk van dezelfde God. Psalm 114:3 bezingt ze samen: "De zee zag het, en vlood; de Jordaan keerde achterwaarts".

Het land dat Jozua het volk gaf, was nog niet de laatste rust. Hebreeën 4:8 zegt dat God daarna nog over een andere dag sprak, en concludeert: "Er blijft dan een rust over voor het volk Gods" (Hebreeën 4:9). Zo wijst de intocht in Kanaän vooruit naar de rust die God Zijn volk nog geven zal.

De HEERE gaat Zijn volk voor op een weg die het nog nooit gegaan is (Jozua 3:4). Israël hoefde de weg niet te kennen; het moest de ark volgen. Het water week pas toen de voeten van de priesters erin stonden. De HEERE vraagt vertrouwen op Zijn woord voordat Hij laat zien hoe Hij het vervult. Zo mogen ook wij een onbekende toekomst in, achter Hem aan Die Zijn woord houdt.

God wil dat Zijn daden onthouden en doorverteld worden. Hij liet twaalf gewone stenen uit de rivier halen en rekende erop dat kinderen ernaar zouden vragen. De ouders kregen het antwoord al mee. Wat God gedaan heeft, in Israël en in Christus, gaat over van geslacht tot geslacht doordat het verteld wordt. Richteren 2:10 laat zien hoe snel er een geslacht opstaat dat de HEERE niet kent, "noch ook het werk, dat Hij aan Israël gedaan had".

Het doel van Gods daden is dat mensen Hem kennen en vrezen: "opdat gijlieden den HEERE, uw God, vrezet te allen dage" (Jozua 4:24). Wie hoort wat God gedaan heeft, wordt geroepen om Hem te eren en te dienen.