Het woord transgender komt in de Bijbel niet voor. Toch zoeken mensen naar wat de Schrift hierover zegt: wie zelf worstelt met het eigen geslacht, ouders van zo'n kind, of een gemeentelid dat een ander wil begrijpen. Hier leest u wat de Bijbel zegt over man en vrouw, genderdysforie en intersekse.
Wat zegt de Bijbel over gender en transgender?
Genesis 1 zegt: 'En God schiep den mens naar Zijn beeld; naar het beeld van God schiep Hij hem; man en vrouw schiep Hij ze' (Genesis 1:27). Mannen en vrouwen dragen samen het beeld van God, en het verschil tussen hen hoort bij Gods goede schepping. In de uitleg van Genesis 1 leest u het hoofdstuk in zijn verband. God Zelf is Geest en heeft geen lichaam; daarover gaat de vraag of God een man is.
De Heere Jezus grijpt op deze woorden terug als Hem naar de echtscheiding gevraagd wordt: 'Hebt gij niet gelezen, Die van den beginne den mens gemaakt heeft, dat Hij ze gemaakt heeft man en vrouw?' (Mattheüs 19:4). Dat onderscheid is gegeven met het lichaam; een mens is geen ziel die toevallig in een lichaam woont (Genesis 2:7). David zegt over zijn lichaam: 'Ik loof U, omdat ik op een heel vreselijke wijze wonderbaarlijk gemaakt ben' (Psalm 139:14). Vreselijk betekent hier: ontzagwekkend. Het lichaam is een gave van de Schepper, Die David al in zijn moeders buik bedekte (Psalm 139:13).
Is genderdysforie een zonde?
Sommige mensen ervaren een diepe en blijvende onrust, omdat hun beleving van zichzelf niet past bij hun lichaam. Artsen spreken dan van genderdysforie. Wie dat meemaakt, heeft er niet voor gekozen en lijdt eronder. Een strijd die iemand overkomt, is op zichzelf geen zonde. De hele schepping zucht onder de gevolgen van de zondeval, en ook wij zelf zuchten, in afwachting van de verlossing van ons lichaam (Romeinen 8:22-23). Waar de strijd bij een bepaald mens vandaan komt, kunnen wij niet zeggen. Toen de discipelen bij een blindgeborene vroegen wie gezondigd had, wees de Heere Jezus het zoeken naar een schuldige af (Johannes 9:3).
Het helpt om drie dingen te onderscheiden: wat iemand ervaart, wat iemand met die ervaring doet, en wie iemand voor God is. Bij dat tweede vraagt de Bijbel iets: de gevoelens niet koesteren en ze in gebed bij God brengen. Paulus schrijft dat het lichaam van een gelovige een tempel van de Heilige Geest is en dat hij niet van zichzelf is (1 Korinthe 6:19-20). Reformatorische christenen zien het daarom als een roeping om het geschapen lichaam te aanvaarden, ook wanneer dat strijd kost. Een overgang naar het andere geslacht, via naam, kleding, hormonen of operatie, zien zij niet als een weg die God wijst.
Wie zich in zijn lichaam niet thuis voelt, staat daarmee niet verder van God dan een ander. De Heere Jezus is een Hogepriester Die medelijden kan hebben met onze zwakheden (Hebreeën 4:15). Lees ook wat de Bijbel zegt over identiteit in Christus. Neem beslissingen over medische behandeling nooit alleen; bespreek ze met uw huisarts en uw predikant.
Wat betekent Deuteronomium 22:5?
Vaak aangehaald wordt: 'Het kleed eens mans zal niet zijn aan een vrouw, en een man zal geen vrouwenkleed aantrekken' (Deuteronomium 22:5). Het vers noemt dit een gruwel voor de HEERE. Het gebod laat zien dat God het zichtbare onderscheid tussen man en vrouw belangrijk vindt: een mens hoort zich niet voor te doen als iemand van het andere geslacht.
Tegelijk vraagt de toepassing voorzichtigheid. Het beginsel blijft gelden, maar het gebod gaat over kleding en hoe iemand zich voordoet. Over de innerlijke strijd van iemand die onder zijn gevoelens lijdt, zegt hij niets. Wie het gebruikt om een ander te bespotten of weg te zetten, misbruikt Gods Woord.
Wat zegt de Bijbel over intersekse en de gesnedenen?
Bij sommige mensen is het lichaam niet eenduidig man of vrouw, bijvoorbeeld door een afwijking in de chromosomen of de geslachtsorganen. Artsen spreken dan van intersekse of van een DSD, een verschil in de geslachtsontwikkeling. Dat is iets anders dan genderdysforie: hier gaat het om het lichaam, niet om de beleving. De Bijbel noemt intersekse niet met name, wel mensen bij wie het lichaam van de geboorte af anders is. De Heere Jezus zegt: 'Want er zijn gesnedenen, die uit moeders lijf alzo geboren zijn' (Mattheüs 19:12). Het verband gaat over mannen die van nature niet kunnen trouwen; toch noemt Hij hen zonder spot, in hetzelfde gesprek over man en vrouw. Een lichaam dat zich anders ontwikkelt, maakt de scheppingsorde niet ongedaan; het laat zien dat ook ons lichaam deelt in een gebroken wereld. Hoe ouders en artsen daarmee omgaan, vraagt veel wijsheid; een pasklaar antwoord geeft de Bijbel niet.
Onder de wet van Mozes mocht een gesnedene niet in de vergadering des HEEREN komen (Deuteronomium 23:1). De HEERE belooft gesnedenen die Zijn verbond vasthouden (Jesaja 56:4): 'Ik zal hen ook in Mijn huis en binnen Mijn muren een plaats en een naam geven, beter dan der zonen en dan der dochteren' (Jesaja 56:5). In het Nieuwe Testament wordt een kamerling (in het Grieks: een gesnedene) uit het land der Moren gedoopt (Handelingen 8:27, 38). Wie zich buitengesloten voelt, mag weten dat God in Zijn huis plaats heeft voor wie aan Zijn verbond vasthoudt.
Waar christenen verschillen
Christenen zijn het erover eens dat ieder mens Gods schepsel is en respect verdient. Over wat dat betekent voor transgender personen, lopen de wegen uiteen.
- De klassieke lezing: de kerk door de eeuwen heen, ook de reformatorische, ziet het lichaam als Gods gave die bepaalt of iemand man of vrouw is. Die scheppingsorde blijft ook na de zondeval staan. Wie onder genderdysforie lijdt, verdient zorg en geduld; een transitie wordt niet gezien als de weg die God wijst.
- Een herziene lezing: sommige christenen, vooral in vrijzinnige en progressieve kringen, menen dat Genesis 1 twee polen noemt, zoals dag en nacht, met ruimte ertussen. Zij wijzen op Galaten 3:28, waar staat dat er in Christus geen man en vrouw is, en op de gesnedenen van Jesaja 56 als teken dat God mensen buiten de gewone indeling aanneemt. Een transitie kan voor hen een vorm van zorg voor een lijdend mens zijn.
De reformatorische kerken houden vast aan de klassieke lezing. Galaten 3:28 spreekt over de eenheid van allen die in Christus zijn: man en vrouw hebben dezelfde toegang tot God. Het onderscheid hief Paulus daarmee niet op: elders spreekt hij mannen en vrouwen elk afzonderlijk aan (Efeze 5:22-25). Jesaja 56 belooft de gesnedenen een plaats bij God zonder dat hun lichaam een ander wordt. Een vergelijkbaar verschil in lezing ziet u bij wat de Bijbel zegt over homoseksualiteit.
Ook binnen de klassieke lijn zijn er lastige vragen, bijvoorbeeld wat het geloof vraagt van wie na een transitie tot geloof komt. Hoe uw eigen kerk hierin staat, kan uw predikant of kerkenraad u uitleggen.
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
De belijdenis spreekt niet over transgender, wel over de mens als Gods schepsel. Artikel 14 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis belijdt dat God de mens uit het stof der aarde gemaakt heeft, naar Zijn beeld, goed, rechtvaardig en heilig, en dat de mens door de zonde in zijn hele natuur bedorven is geraakt. Zo zijn bij ieder mens ook lichaam en gevoel niet meer zoals ze bedoeld waren.
Zondag 3 van de Heidelbergse Catechismus zegt in vraag 6: 'God heeft den mens goed en naar Zijn evenbeeld geschapen' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 3, vraag 6). Volgens Zondag 1 behoort een gelovige met lichaam en ziel aan Christus. Er is ook hoop: Christus zal ons vernederd lichaam veranderen, zodat het gelijkvormig wordt aan Zijn heerlijk lichaam (Filippenzen 3:21).
Als deze vraag u persoonlijk raakt
Worstelt u zelf met uw geslacht, dan bent u geen probleem dat opgelost moet worden. God kent u bij uw naam. De Heere Jezus belooft: 'die tot Mij komt, zal Ik geenszins uitwerpen' (Johannes 6:37). Ook wie zich in de kerk niet welkom voelde of al een transitie is begonnen, mag met vragen en verdriet bij Hem komen. Wat de Bijbel zegt over zelfbeeld, kan daarbij helpen. Zoek iemand bij wie u alles kunt zeggen: uw predikant, een ouderling of een vertrouwd gemeentelid, en ook uw huisarts.
Bent u ouder van een kind dat dit doormaakt, blijf dan in gesprek en laat uw liefde niet afhangen van de vraag of u het met uw kind eens bent. Zoek steun bij uw predikant of ouderling, en voor uw kind bij de huisarts. Bent u gemeentelid, luister dan eerst en oordeel niet snel. Spot over transgender personen horen niet in de mond van christenen, en de kerk heeft hierin niet altijd liefde getoond. Trouw aan de Schrift en trouw aan een mens die worstelt, kunnen samengaan. Van Christus staat geschreven: 'Het gekrookte riet zal Hij niet verbreken' (Mattheüs 12:20).
Soms leidt deze strijd tot sombere gedachten of gedachten aan de dood. Zoek dan direct hulp.
Hulp nodig? Denkt u aan zelfdoding, of maakt u zich zorgen om iemand anders? Bel 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113 (gratis, dag en nacht) of chat via 113.nl. In België: 1813. Bij direct gevaar: 112. U kunt ook altijd uw huisarts of de huisartsenpost bellen.
'Want Hij weet, wat maaksel wij zijn, gedachtig zijnde, dat wij stof zijn' (Psalm 103:14)