De bedevaartsliederen, ook pelgrimsliederen of pelgrimspsalmen genoemd, zijn de vijftien psalmen 120 tot en met 134. In de Statenvertaling begint elk van deze psalmen met het opschrift Een lied Hammaaloth, een lied van opgang. Israëlieten zongen ze op de tocht naar de tempel in Jeruzalem. Samen lopen ze van het verlangen naar vrede tot de zegen bij aankomst.
Drie keer per jaar trokken Israëlieten op naar Jeruzalem: met Pesach (Pasen), Sjavoeot (Pinksteren) en Soekot (Loofhuttenfeest). De stad Jeruzalem ligt op zo'n 750 meter hoogte in het Judese bergland. Vandaar de naam liederen van opgang: wie naar Jeruzalem ging, ging letterlijk omhoog.
Onderweg zongen de pelgrims deze vijftien liederen. Volgens een oude joodse overlevering werden ze ook gezongen op de vijftien treden in de tempel, tussen het voorhof der vrouwen en het voorhof van Israël. Zo vormen de psalmen samen een reislied in delen: vertrek, reis, aankomst, aanbidding en afscheid.
“Ik heb tot den HEERE geroepen in mijn benauwdheid, en Hij heeft mij verhoord.”
Het begin van de pelgrimage. De dichter woont ver van huis, tussen leugenaars en mensen die de oorlog zoeken: "O, wee mij, dat ik een vreemdeling ben in Mesech, dat ik in de tenten Kedars wone". Het verlangen naar vrede en naar Gods huis zet de pelgrim op weg.
Lees de uitleg van Psalm 120 →“Ik hef mijn ogen op naar de bergen, van waar mijn hulp komen zal.”
De bekendste pelgrimspsalm. Onderweg naar Jeruzalem ziet de pelgrim de bergen en vraagt waar zijn hulp vandaan komt. Het antwoord volgt direct: "Mijn hulp is van den HEERE, Die hemel en aarde gemaakt heeft". Zes keer klinkt in deze psalm het woord Bewaarder of bewaren: God waakt dag en nacht over de reiziger.
Lees de uitleg van Psalm 121 →Psalm 121 in de Statenvertaling →“Ik verblijd mij in degenen, die tot mij zeggen: Wij zullen in het huis des HEEREN gaan.”
De vreugde bij aankomst: "Onze voeten zijn staande in uw poorten, o Jeruzalem!" De stad is de plaats van samenkomst, van het recht en van de troon van David. Daarom de oproep die al eeuwen wordt nagebeden: "Bidt om den vrede van Jeruzalem".
Lees de uitleg van Psalm 122 →“Ik hef mijn ogen op tot U, Die in de hemelen zit.”
Een kort gebed om genade. Zoals knechten op de hand van hun heer letten, zo zien de gelovigen op naar God, afhankelijk en verwachtend: "Zijt ons genadig, o HEERE! zijt ons genadig, want wij zijn der verachting veel te zat".
Lees de uitleg van Psalm 123 →Psalm 123 in de Statenvertaling →“Ten ware de HEERE, Die bij ons geweest is, zegge nu Israël.”
Een danklied voor Gods bewaring. Zonder de HEERE was het volk levend verslonden en door het water weggespoeld. De psalm kijkt terug op de redding en eindigt met een belijdenis die in veel kerken het begin van de eredienst is: "Onze hulp is in den Naam des HEEREN, Die hemel en aarde gemaakt heeft".
Lees de uitleg van Psalm 124 →“Die op den HEERE vertrouwen, zijn als de berg Sion, die niet wankelt, maar blijft in eeuwigheid.”
Een psalm van vertrouwen, getekend door het landschap rond Jeruzalem: "Rondom Jeruzalem zijn bergen; alzo is de HEERE rondom Zijn volk". De scepter der goddeloosheid zal niet blijven rusten op het lot der rechtvaardigen. Vastheid en bescherming voor wie onderweg is.
Lees de uitleg van Psalm 125 →“Als de HEERE de gevangenen Sions wederbracht, waren wij gelijk degenen, die dromen.”
De psalm van de terugkeer uit de ballingschap, zo onwerkelijk dat het op een droom leek: "Toen werd onze mond vervuld met lachen, en onze tong met gejuich". Daarna een gebed om nieuwe zegen, met de bekende belofte: "Die met tranen zaaien, zullen met gejuich maaien".
Lees de uitleg van Psalm 126 →“Zo de HEERE het huis niet bouwt, tevergeefs arbeiden deszelfs bouwlieden daaraan.”
Het enige bedevaartslied van Salomo, een wijsheidspsalm over afhankelijkheid van God. Bouwen, waken, vroeg opstaan en laat opblijven is tevergeefs zonder Zijn zegen: "het is alzo, dat Hij het Zijn beminden als in den slaap geeft". Een les in vertrouwen en rust.
Lees de uitleg van Psalm 127 →“Welgelukzalig is een iegelijk, die den HEERE vreest, die in Zijn wegen wandelt.”
Een zegenpsalm voor het gezin: de arbeid van de handen, de huisvrouw als een vruchtbare wijnstok, de kinderen als olijfplanten rondom de tafel. De pelgrim krijgt de zegen mee naar huis: "De HEERE zal u zegenen uit Sion, en gij zult het goede van Jeruzalem aanschouwen al de dagen uws levens".
Lees de uitleg van Psalm 128 →“Zij hebben mij dikwijls benauwd van mijn jeugd af, zegge nu Israël.”
Een terugblik op het lijden van Israël: "Ploegers hebben op mijn rug geploegd; zij hebben hun voren lang getogen". Toch hebben de vijanden het volk niet overmocht, want "De HEERE, Die rechtvaardig is, heeft de touwen der goddelozen afgehouwen". Een psalm van volharding.
Lees de uitleg van Psalm 129 →“Uit de diepten roep ik tot U, o HEERE!”
De bekende De Profundis, een roep uit de diepte en tegelijk een van de zeven boetepsalmen. In het midden staat de troost: "Maar bij U is vergeving, opdat Gij gevreesd wordt". De psalm eindigt in verwachting: "Mijn ziel wacht op den HEERE, meer dan de wachters op den morgen".
Lees de uitleg van Psalm 130 →“O HEERE! mijn hart is niet verheven, en mijn ogen zijn niet hoog.”
De kortste pelgrimspsalm, drie verzen, van David. Hij vergelijkt zijn ziel met een kind dat niet meer om de borst vraagt: "Mijn ziel is als een gespeend kind in mij". Een psalm van innerlijke rust door overgave aan God, die eindigt met hoop voor heel Israël.
Lees de uitleg van Psalm 131 →“O HEERE! gedenk aan David, aan al zijn lijden.”
De langste pelgrimspsalm en tegelijk een koningspsalm. David zwoer een woonplaats voor God te zoeken, en God zwoer David een eed terug: "Van de vrucht uws buiks zal Ik op uw troon zetten". De psalm verbindt de tempel, de ark en het koningshuis van David.
Lees de uitleg van Psalm 132 →“Ziet, hoe goed en hoe liefelijk is het, dat broeders ook samenwonen.”
Een loflied op eenheid. De beelden zijn de kostelijke olie op het hoofd van Aäron en de dauw van Hermon die neerdaalt op de bergen van Sion. Verfrissend en overvloeiend, "want de HEERE gebiedt aldaar den zegen en het leven tot in der eeuwigheid".
Lees de uitleg van Psalm 133 →“Ziet, looft den HEERE, alle gij knechten des HEEREN! gij, die allen nacht in het huis des HEEREN staat.”
Het slot van de pelgrimsliederen. De dienaren die in de nacht in de tempel staan, worden opgeroepen God te loven, en de zegen keert terug naar de pelgrim: "De HEERE zegene u uit Sion, Hij, Die den hemel en de aarde gemaakt heeft". De reis is voltooid.
Lees de uitleg van Psalm 134 →De pelgrimspsalmen zijn kort, en daardoor geschikt om er één per dag te lezen: in vijftien dagen leest u de hele reeks. Wie ze achter elkaar leest, merkt dat de woorden bergen, Jeruzalem, Sion, het huis en de zegen steeds terugkomen. Dat maakt de reeks tot één lange pelgrimstocht.
In de kerk en thuis klinken ze bij vaste momenten. Psalm 121 wordt gelezen bij een reis, een afscheid of een uitvaart. Psalm 128 is een bekende psalm bij een huwelijk, Psalm 130 hoort ook bij de boetepsalmen, en met Psalm 134 eindigt de reeks in een avondzegen.
Voor de achtergrond van de stad waar de pelgrims naartoe trokken, leest u meer over Jeruzalem in de Bijbel. De volledige tekst van elk pelgrimslied staat in de Statenvertaling vanaf Psalm 120.
Stel uw vraag aan de BijbelAssistent en ontdek de historische en geestelijke betekenis van de pelgrimsliederen.
De bedevaartsliederen zijn Psalm 120 tot en met 134. Elk van deze vijftien psalmen draagt in de Statenvertaling het opschrift Een lied Hammaaloth, naar het Hebreeuwse Sjier Hama'alot, lied van de opgangen. Israëlieten zongen ze op hun tocht naar Jeruzalem voor de drie grote feesten: Pesach (Pasen), Sjavoeot (Pinksteren) en Soekot (Loofhuttenfeest).
Een bedevaartslied is één van deze vijftien psalmen: een lied om te zingen op weg naar Gods huis. Ze zijn kort en makkelijk te onthouden, met beelden van onderweg zoals bergen, poorten, akkers en het huis. Andere namen voor een bedevaartslied zijn pelgrimslied, pelgrimspsalm en lied van opgang.
De naam pelgrimsliederen komt van het gebruik: Israëlieten zongen deze psalmen tijdens hun bedevaart naar de tempel. Drie keer per jaar trok Israël op naar Jeruzalem (Deuteronomium 16:16). De vijftien liederen lezen als een reisverslag: het vertrek (Psalm 120), de reis (Psalm 121), de aankomst (Psalm 122) en de zegen bij het afscheid (Psalm 134).
Hammaaloth is het Hebreeuwse woord dat de Statenvertaling onvertaald laat in het opschrift Een lied Hammaaloth. Het hangt samen met omhooggaan: opgangen of treden. Vandaar de namen lied van opgang en trappenlied. Nieuwere vertalingen geven het opschrift weer als pelgrimslied of bedevaartslied.
Volgens de opschriften zijn er vier van David (Psalm 122, 124, 131 en 133) en één van Salomo (Psalm 127). De andere tien noemen geen dichter. Waarschijnlijk zijn ze in de loop der eeuwen samengebracht tot een bundel voor pelgrims. Psalm 126 spreekt over de terugkeer uit de Babylonische ballingschap en is dus van later datum.
Psalm 121, met de beginregel Ik hef mijn ogen op naar de bergen, is het bekendste bedevaartslied. Het wordt veel gelezen bij een reis, een afscheid of een uitvaart. Ook Psalm 122 (Ik verblijd mij), Psalm 130 (Uit de diepten) en Psalm 133 (Ziet, hoe goed en hoe liefelijk) zijn bekend.
Overzicht van alle 150 psalmen met thematische groepen.
Psalmen die troost en bemoediging bieden.
Psalmen van lofprijzing en dankbaarheid.
Messiaanse psalmen over Gods koninkrijk.
Lees alle 150 psalmen online in meerdere vertalingen.
Uitleg en achtergrond bij alle psalmhoofdstukken.