Tafelgebed

Een gebed voor de maaltijd hoeft niet lang te zijn. Twee korte tafelgebeden die u zo kunt meebidden:

"Heere, wilt U deze maaltijd zegenen en ons dankbaar maken voor Uw goede zorg. Amen."

"Dank U, Vader, voor eten en drinken, voor deze dag en voor elkaar. Wees met ons aan tafel. Amen."

Veel gezinnen sluiten de maaltijd af met een tafelgebed na het eten: een kort dankgebed voor wat er ontvangen is. Een eenvoudige tekst: "Heer, wij danken U voor deze maaltijd en voor Uw trouwe zorg. Leer ons delen met wie tekortkomt. Amen."

Danken na de maaltijd is een oud christelijk gebruik: wie gegeten heeft en verzadigd is, looft God als de Gever. Het mag net zo kort zijn als het gebed vooraf, en ook hier kunnen kinderen prima een beurt krijgen.

Het Onze Vader wordt aan veel tafels als tafelgebed gebeden, juist vanwege de bede "Geef ons heden ons dagelijks brood" (Mattheüs 6:11). Wie moeite heeft met vrij bidden, heeft zo een volwaardig gebed voor de maaltijd dat kinderen en volwassenen allebei kennen.

Het woord tafelgebed heeft in de kerk een tweede, veel oudere betekenis: het is de naam van het grote dankgebed dat bij de viering van het avondmaal of de eucharistie over brood en wijn wordt uitgesproken. Niet de eettafel thuis, maar de tafel van de Heer staat dan centraal. Wie op zondag "het tafelgebed" hoort aankondigen, hoort dus iets anders dan het gebed van vlak voor het avondeten.

De opbouw is in de meeste liturgieën vergelijkbaar. Het gebed opent met een wisselspraak tussen voorganger en gemeente ("Verheft uw harten"), gaat over in lofprijzing en het "Heilig, heilig, heilig", en komt dan bij de woorden waarmee Jezus het brood brak: "En als Hij gedankt had, brak Hij het, en zeide: Neemt, eet, dat is Mijn lichaam, dat voor u gebroken wordt; doet dat tot Mijn gedachtenis" (1 Korinthe 11:24). Daarna volgen de gedachtenis, de bede om de Heilige Geest, de voorbeden en het Onze Vader.

Dat het dankgebed heet, is geen toeval: het Griekse woord achter "eucharistie" betekent danken, en Paulus vertelt in datzelfde hoofdstuk dat Jezus dankte voordat Hij het brood brak. Van de vroegste gemeente af hoorden breken en danken bij elkaar: zij waren volhardende in de leer der apostelen, in de gemeenschap, in de breking des broods en in de gebeden (Handelingen 2:42). Het korte tafelgebed thuis is daarvan de huiselijke echo.

Bidden aan een tafel met veertig mensen vraagt iets anders dan bidden met zijn vieren thuis. Drie dingen helpen. Spreek af wie bidt en zeg dat vooraf, zodat er geen stilte valt waarin iedereen naar elkaar kijkt. Bid hardop en langzaam genoeg om achterin verstaanbaar te zijn. En houd rekening met wie meeluistert: aan een gemeentemaaltijd of op kamp zit vrijwel altijd iemand voor wie bidden nieuw of beladen is.

Een tafelgebed voor een groep kan zo klinken: "Heer, wij danken U dat wij hier samen kunnen eten. Dank U voor de handen die dit hebben klaargemaakt. Zegen dit eten, zegen dit gezelschap, en maak ons oog voor wie vanavond alleen zit. Amen." Kort, in de wij-vorm, en met één zin die verder kijkt dan de eigen tafel.

Een gezongen tafelgebed werkt bij groepen vaak beter dan een gesproken gebed: iedereen doet mee, en niemand hoeft in het middelpunt te staan. Op kampen en in jeugdgroepen is een vast tafellied daarom gebruikelijk. Wordt de maaltijd afgesloten met een dankwoord, houd dat dan net zo kort - twee zinnen zijn genoeg.