Gebed voor het eten

Zoekt u een gebed voor het eten als voorbeeld? Deze drie teksten worden aan veel tafels gebruikt en zijn ook voor kinderen goed mee te bidden:

"Heere, zegen deze spijze en drank, om Jezus’ wil. Amen."

"Vader in de hemel, dank U voor dit eten en drinken. Zegen deze maaltijd en allen die er niet in kunnen delen. Amen."

"Heere, dank U voor deze dag en voor dit eten. Wees met ons aan tafel. Amen."

Het bekendste Nederlandse gebed voor het eten is kort: "Heere, zegen deze spijze en drank. Amen." Vaak wordt er nog een halve zin aan toegevoegd, zoals "om Jezus’ wil", maar de kern blijft hetzelfde: Heere, zegen deze spijze. Het is voor veel mensen het eerste gebed dat ze als kind uit het hoofd leerden, en aan tafel gaat het meestal in één adem.

Het woord "spijze" is oud Nederlands voor voedsel; u komt het in die betekenis tegen in de Statenvertaling, bijvoorbeeld in Psalm 145:15: "Aller ogen wachten op U; en Gij geeft hun hun spijs te zijner tijd." Dat psalmvers wordt in veel gezinnen ook zelf als tafelgebed gebruikt.

Zoekt u een modernere tekst met dezelfde inhoud, dan kunt u een van deze varianten gebruiken: "Heere, zegen dit eten en drinken en zegen ons aan deze tafel. Amen." Of: "Dank U, Vader, voor eten en drinken en voor deze dag. Amen." Of nog eenvoudiger, voor met kinderen: "Dank U wel voor het eten. Amen." De vorm is vrij; het gaat erom dat u erkent dat het voedsel uit Gods hand komt.

Wie het oude gebed liever intact laat maar wel wil uitleggen wat er staat, kan het één keer voluit bidden en er daarna in eigen woorden bij zeggen waarvoor u vandaag concreet dankt. Zo blijft de vertrouwde zin staan zonder dat hij sleets wordt.

Het oudste gebed voor het eten dat christenen nog altijd bidden, komt uit de Bijbel zelf. Psalm 145:15-16 wordt al eeuwen voor de maaltijd gelezen: “Aller ogen wachten op U; en Gij geeft hun hun spijs te zijner tijd. Gij doet Uw hand open, en verzadigt al wat er leeft, naar Uw welbehagen.”

De Heere Jezus zelf dankte en zegende voor het eten. Voordat Hij de vijfduizend te eten gaf, zag Hij op naar de hemel en zegende de broden (Mattheüs 14:19), en in Emmaüs nam Hij het brood, en zegende het (Lukas 24:30). En over Paulus op het schip in de storm staat: “En als hij dit gezegd had en brood genomen had, dankte hij God in aller tegenwoordigheid” (Handelingen 27:35).

Op het lezen van Psalm 145:15-16 volgt in veel gezinnen het Onze Vader of een kort vrij gebed. Zo’n oud gebed voor het eten heeft drie delen: God erkennen als de Gever, Hem vragen de maaltijd te zegenen, en afsluiten in de naam van Christus. Een voorbeeld in die vorm: Heere, U geeft ons ons eten op de juiste tijd; zegen dit eten en ons aan deze tafel, en laat ons leven tot Uw eer. Om Jezus’ wil. Amen.

In Nederland staan in veel oudere psalmbijbels, achter de formulieren, vaste christelijke gebeden, waaronder een gebed voor het eten en een dankzegging na het eten. Die oude gebeden zijn langer dan de korte regels die nu aan tafel gebruikelijk zijn. In al deze vormen gaat het om wat 1 Korinthe 10:31 zegt: “Hetzij dan dat gijlieden eet, hetzij dat gij drinkt, hetzij dat gij iets anders doet, doet het al ter ere Gods.”

Het katholieke gebed voor het eten hoort bij de rooms-katholieke traditie: het begint met de woorden "Zegen ons" en is een vertaling van het oude Latijnse Benedic, Domine. Het vraagt God om Zijn zegen over de tafelgenoten en over de gaven die zij van Zijn goedheid ontvangen, door Christus, onze Heere. Meestal wordt het met een kruisteken begonnen en afgesloten. Na het eten volgt in katholieke gezinnen soms een kort dankgebed, de vertaling van het Latijnse Agimus tibi gratias: een dankzegging aan de almachtige God voor al Zijn weldaden.

In reformatorische en andere protestantse gezinnen is een vrij dankgebed gebruikelijk: in eigen woorden danken voor het eten, de dag en elkaar. Ook wordt aan tafel vaak het Onze Vader gebeden, met daarin de bede "Geef ons heden ons dagelijks brood" (Mattheüs 6:11). Het gaat erom dat u erkent dat het voedsel uit Gods hand komt.

Veel gezinnen sluiten de maaltijd ook af met een kort dankgebed na het eten, soms gecombineerd met een korte bijbellezing. Een eenvoudig voorbeeld: "Heere, wij danken U voor deze maaltijd en voor Uw goede zorg. Help ons vandaag te delen van wat wij ontvangen hebben. Amen."

Danken na het eten heeft oude papieren: het sluit aan bij Deuteronomium 8:10: “Als gij dan zult gegeten hebben, en verzadigd zijn, zo zult gij den HEERE, uw God, loven over dat goede land, dat Hij u zal hebben gegeven.” Voor een uitgebreider dankgebed na het eten staat op deze site ook een apart dankgebed na de maaltijd.

In protestantse gezinnen gaat het gebed na het eten vaak samen met de bijbellezing: na de maaltijd leest een van de gezinsleden een hoofdstuk of een gedeelte, en daarna volgt een vrij dankgebed of een gezongen psalmvers. Zo wordt de maaltijd ook een moment om samen stil te staan bij Gods Woord. Een oude vaste vorm voor na het eten begint met Psalm 106:1: “Looft den HEERE, want Hij is goed, want Zijn goedertierenheid is in der eeuwigheid.” Daarna volgen het Onze Vader en een korte dankzegging, bijvoorbeeld: wij danken U, Heere God, Vader, door Jezus Christus, onze Heere, voor al Uw weldaden. Amen.