Dankgebed

Een dankgebed is een gebed waarin u God dankt voor wat Hij gegeven en gedaan heeft, in plaats van Hem iets te vragen. U kunt het hardop of in stilte bidden, alleen of samen, met vaste woorden of in eigen woorden. De Bijbel noemt het ook dankzegging: Paulus vraagt dat er gebeden, voorbiddingen en dankzeggingen gedaan worden voor alle mensen (1 Timotheüs 2:1).

Danken en loven liggen dicht bij elkaar. Bij danken noemt u wat u ontvangen hebt: gezondheid, een goede afloop, eten, mensen. Bij loven prijst u God om wie Hij is. In de psalmen lopen die twee voortdurend in elkaar over: "Looft den HEERE, want Hij is goed; want Zijn goedertierenheid is in der eeuwigheid" (Psalm 136:1).

De Bijbel staat vol dankgebeden. Koning David dankte toen het volk zijn gaven voor de tempel bracht: "Nu dan, onze God, wij danken U, en loven den Naam Uwer heerlijkheid" (1 Kronieken 29:13). Jezus dankte voordat Hij de broden uitdeelde (Johannes 6:11), en bij het graf van Lazarus bad Hij: "Vader, Ik dank U, dat Gij Mij gehoord hebt" (Johannes 11:41). Van de tien melaatsen die genezen werden, keerde er één terug om Jezus te danken (Lukas 17:15-16). Die ene laat zien wat een dankgebed is: terugkomen bij de Gever.

Zoekt u een dankgebed als voorbeeld? Deze twee korte gebeden van dankbaarheid zijn geschikt voor elke dag, bij het opstaan, aan tafel of voor het slapengaan:

"Vader in de hemel, dank U voor deze dag, voor de mensen die U op mijn weg zet en voor alles wat U geeft. Leer mij leven met een dankbaar hart. Amen."

"Heere, dank U voor het leven dat U mij geeft. Dank U voor Uw trouw, ook op dagen dat ik er niets van merk. Ik prijs Uw naam. Amen."

Een dankgebed hoeft niet lang te zijn. Wie elke dag één concreet ding benoemt om God voor te danken, bouwt gaandeweg een gewoonte van dankbaarheid op die het hele leven kleurt.

In de kerkdienst heeft het dankgebed een vaste plaats: na de verkondiging wordt God gedankt voor Zijn Woord en Zijn gaven, vaak gecombineerd met voorbeden voor de gemeente en de wereld. Danken en vragen horen bij elkaar, zoals Paulus schrijft: laat uw verlangens "met dankzegging" bekend worden bij God (Filippenzen 4:6).

In veel protestantse gemeenten heet dit gebed na de preek het dankgebed en de voorbeden. Eerst dankt de voorganger voor het gehoorde Woord en voor wat de gemeente ontving; daarna volgen de voorbeden voor zieken, rouwenden, de kerk, de overheid en de wereld, vaak met een moment van stil gebed en het Onze Vader. Elders is het één gebed na de preek, waarin danken en voorbidden samengaan. Paulus noemt beide in één adem: "Houdt sterk aan in het gebed, en waakt in hetzelve met dankzegging" (Kolossenzen 4:2).

Wie zo’n dankgebed moet voorbereiden, bijvoorbeeld als ouderling of voor een jeugddienst, kan zich aan een eenvoudige volgorde houden: dank voor het Woord, dank voor iets concreets uit de gemeente van die week, en dan de voorbeden. Een opening kan zo klinken: Heere, wij danken U voor Uw Woord dat wij vandaag mochten horen, en voor alles wat U deze week in onze gemeente gaf. Houd het concreet; de gemeente bidt in stilte mee.

Ook een vergadering, bijbelkring of kerkenraad wordt vaak afgesloten met een kort dankgebed. Een voorbeeld voor de afsluiting: "Heere, dank U voor deze avond, voor het goede gesprek en voor ieder die er was. Zegen wat besproken is, en breng ons allen veilig thuis. Amen."

Houd zo’n afsluitend dankgebed concreet en kort: dank voor wat er die avond daadwerkelijk gebeurde, en leg de uitkomsten in Gods handen.

Na een lange of moeizame vergadering past een ander dankgebed: Heere, het was een lange avond. Dank U dat wij bij elkaar bleven, ook waar wij het oneens waren. Wat wij besloten, leggen wij in Uw hand; wat open bleef, nemen wij mee in ons gebed. Amen. Zo’n afsluiting erkent wat er gebeurde zonder het mooier te maken. Voorbeelden voor het begin van dezelfde avond staan bij het gebed voor de opening van een vergadering.

Een dankgebed past niet alleen op vaste momenten. Hieronder vier korte dankgebeden voor situaties waarin mensen er vaak een zoeken; neem ze letterlijk over of gebruik ze als aanzet voor uw eigen woorden.

Bij het opstaan: "Goede God, dank U dat ik vandaag opnieuw mag beginnen. Uw trouw is elke morgen nieuw. Laat mij dat vandaag geloven. Amen."

Na goed nieuws: "Heere, dit had ik niet in de hand. Dank U voor wat U gaf. Bewaar mij ervoor het vanzelfsprekend te vinden. Amen."

Na een moeilijke periode: "Vader, ik kijk terug op een zware tijd. Dank U dat U er was, ook toen ik het niet merkte. Dank U voor de mensen die mij droegen. Amen."

Aan het einde van de dag: "Heere, dank U voor deze dag: voor het werk dat af kwam, voor het eten op tafel en voor wie naar mij vroeg. Wat ik verkeerd deed, leg ik bij U neer. Amen."

Wilt u er structuur in houden, gebruik dan Psalm 103:2 als vaste opening: loof den HEERE, mijn ziel, en vergeet geen van Zijn weldaden. Dat vers dwingt tot concreet worden: "geen van Zijn weldaden" vraagt om namen en gebeurtenissen, niet om een algemeen dankwoord.

Paulus schrijft: dankt God in alles (1 Thessalonicenzen 5:18). Dat is een van de zwaarste zinnen uit de Bijbel voor wie in een moeilijke tijd zit. Let op wat er staat: dank God ín alles, niet vóór alles. U hoeft niet dankbaar te zijn voor de ziekte, het verlies of de teleurstelling zelf. De oproep is om ook daarin iets te blijven zien waarvoor u God kunt danken.

Praktisch helpt het om klein te beginnen. Niet: waar ben ik dankbaar voor in mijn leven? Maar: wat kreeg ik vandaag: een telefoontje, een uur slaap, iemand die bleef zitten toen ik niets zei? Een dankgebed van drie regels dat eerlijk is, weegt zwaarder dan een lang gebed dat overdrijft.

En als danken echt niet lukt, mag u dat ook bidden. De psalmen laten daar ruimte voor: klagen en danken staan er vaak in dezelfde psalm, soms in dezelfde adem. Binnen de kerken wordt verschillend gedacht over hoeveel plaats klacht in het gebed hoort te krijgen, maar de Bijbel zelf kent die vorm ruimschoots. Zeg tegen God wat er is; het danken komt vaak later terug dan u denkt.