Avondgebed

Een avondgebed hoeft niet lang te zijn. Wie moe is, heeft vaak genoeg aan een paar zinnen: danken voor wat de dag bracht, teruggeven wat niet lukte, en de nacht uit handen geven. Deze drie korte teksten kunt u zo meebidden, of gebruiken als opstapje naar uw eigen woorden.

"Heere, dank U voor deze dag. Vergeef mij wat ik verkeerd deed en neem mijn zorgen van mij over. Waak over dit huis en geef mij een rustige nacht. Amen."

"Vader in de hemel, de dag is voorbij. Wat goed was, kwam van U; wat misging, leg ik bij U neer. Laat mij slapen in Uw vrede en morgen weer opstaan in Uw licht. Amen."

"Heer, ik ben moe. U niet. Draag mij deze nacht, en allen van wie ik houd. Amen."

Wisselt u liever af, kies dan elke avond één psalmvers als gebed. Psalm 4, Psalm 91 en Psalm 121 worden al eeuwenlang als avondgebed gebruikt; het beeld van Psalm 121:4 - de Bewaarder van Israël die niet sluimert noch slaapt - is voor veel mensen precies de zin waarmee ze het licht uitdoen.

Een dankgebed in de avond begint bij terugkijken. Loop de dag in gedachten langs en zoek drie dingen die u van God ontving: een gesprek, werk dat af kwam, eten op tafel, iemand die naar u vroeg. Psalm 116:12 stelt precies die vraag: wat zal ik de HEERE vergelden voor al Zijn weldaden aan mij bewezen? Danken is het antwoord dat iedereen kan geven.

Zo kan een dankgebed voor de avond klinken: "Goede God, dank U voor deze dag. Dank U voor [noem hier concreet twee of drie dingen]. Dank U dat U er ook was op de momenten dat ik niet aan U dacht. Amen."

Bij het afsluiten van de dag hoort ook het opruimen. Paulus schrijft dat de zon niet mag ondergaan over uw toornigheid (Efeze 4:26). Een avondgebed is de plek om onvrede te benoemen voordat u gaat slapen: zeg tegen God wat er nog dwarszit, vraag vergeving waar u iemand tekortdeed, en laat de rest los. Wie de dag zo afsluit, neemt hem niet mee de nacht in. Voor een uitgebreider gebed bij het einde van de dag staat op deze site een apart gebed voor het einde van de dag.

Veel mensen zoeken een avondgebed juist om bescherming te vragen: voor zichzelf, voor de kinderen, voor het huis. De Bijbel geeft daar taal voor. Psalm 91 belooft wie bij God schuilt de schaduw van de Almachtige, en Psalm 121:4 zegt dat de Bewaarder van Israël niet sluimert noch slaapt. Terwijl u slaapt, slaapt God niet: dat is de kern van het bijbelse gebed om bescherming.

Een slaapgebed om bescherming kan kort zijn: "Heere, U waakt als ik slaap. Bescherm dit huis en ieder die hier ligt. Neem de angst weg en geef mij rust. Amen." Wie last heeft van piekeren, kan daar Spreuken 3:24 bij lezen, waar staat dat wie zich neerlegt niet hoeft te schrikken en dat de slaap zoet zal zijn.

Bidden om bescherming is geen garantie dat er niets gebeurt. Het is het uitspreken van vertrouwen dat u ook in de nacht niet buiten Gods bereik ligt. Blijft u wakker liggen, dan hoeft u niet te vechten om te slapen: Psalm 63:7 laat zien dat juist de nachtwaken een tijd van gedenken kunnen zijn. Wie halverwege de nacht wakker wordt, vindt op deze site ook een apart gebed voor de nacht.

Bidt u met een kind voor het slapen gaan, houd het dan kort, concreet en elke avond ongeveer hetzelfde. Kinderen hebben houvast aan herhaling; de vaste zinnen van het gebedje worden vanzelf het teken dat de dag klaar is. Een eenvoudig gebedje voor het slapen gaan: "Lieve Heere God, dank U voor deze dag. Dank U voor papa en mama en voor alles wat ik mocht doen. Wilt U vannacht bij mij zijn? Amen."

Laat het kind zelf aanvullen. Vraag: waar was je vandaag blij mee, en waar was je bang voor? Wat het kind noemt, mag rechtstreeks het gebed in - juist die eigen woorden maken bidden echt in plaats van een ritueel. Ook stil bidden mag; een kind dat nog geen zinnen vindt, kan de handen vouwen en samen met u amen zeggen.

Voor oudere kinderen kan een vast vers erbij: Psalm 4:9 of Psalm 121:4 zijn kort genoeg om uit het hoofd te leren en dragen jarenlang mee. Op deze site staat een apart avondgebed voor een kind met een gebedstekst die op kinderleeftijd is afgestemd.

Het bekendste katholieke avondgebed zijn de completen: het laatste gebed van de dag uit het getijdengebed, dat in kloosters na de avondmaaltijd wordt gebeden. Vaste onderdelen zijn een kort schuldbelijden, een of meer psalmen - traditioneel Psalm 4, Psalm 91 en Psalm 134 - en de lofzang van Simeon: "Nu laat Gij, Heere, Uw dienstknecht gaan in vrede naar Uw woord" (Lukas 2:29). Wie een katholiek gebed voor het slapen zoekt, bidt daarnaast vaak het Onze Vader, het Wees gegroet en een kort gewetensonderzoek van de dag.

In protestantse gezinnen is het avondgebed doorgaans vrijer van vorm: een vrij gebed aan tafel of aan het bed, vaak met een bijbellezing en soms een lied. De vorm verschilt, de beweging is dezelfde: danken, belijden, bevelen in Gods hand.

De Duitse theoloog Dietrich Bonhoeffer schreef tijdens zijn gevangenschap gebeden voor zijn medegevangenen, waaronder een morgen- en een avondgebed waarin hij God dankt voor de rust van de nacht en bidt voor wie wakker ligt. Zijn bekendste tekst, "Door goede machten trouw en stil omgeven", is strikt genomen geen gebed maar een gedicht uit een brief; in veel kerken wordt het gezongen als avondlied. Wie een avondgebed van Bonhoeffer zoekt, vindt in beide teksten dezelfde toon: nuchter over het donker, en vertrouwend dat God er is.