Borstius les 8: Dankbaarheid, goede werken en gebed
In het kort
In les 8 vraagt Borstius wat wij God schuldig zijn voor onze verlossing: dankbaarheid. Die dankbaarheid bestaat in de bekering, die God Zelf geeft door Zijn Woord en Geest. De vruchten daarvan zijn goede werken, en het voornaamste goede werk is het gebed tot God alleen.
De vragen en antwoorden van Borstius, les 8
62. Wat zijn wij schuldig voor onze verlossing?
Antw.Dankbaarheid aan God.
Bewijstekst: Psalm 50:14
- Psalm 50:14 Offert Gode dank, en betaalt den Allerhoogste uw geloften.
63. Waarin bestaat onze dankbaarheid?
Antw.In de bekeering.
Bewijstekst: Psalm 50:23
- Psalm 50:23 Wie dankoffert, die zal Mij eren; en wie zijn weg wel aanstelt, dien zal Ik Gods heil doen zien.
64. Kan de mensch zich zelven bekeeren?
Antw.Neen; God geeft de bekeering ten leven.
Bewijstekst: Handelingen 11:18
- Handelingen 11:18 En als zij dit hoorden, waren zij tevreden, en verheerlijkten God, zeggende: Zo heeft dan God ook den heidenen de bekering gegeven ten leven!
Noot. De kopieerbron drukt 'Hand. 11:28'; de woorden 'de bekeering gegeven ten leven' staan in Handelingen 11:18.
65. Waardoor bewerkt Hij die?
Antw.Door Zijn Woord en Geest.
Bewijstekst: Jesaja 59:21
- Jesaja 59:21 Mij aangaande, dit is Mijn Verbond met hen, zegt de HEERE: Mijn Geest, Die op u is, en Mijn woorden, die Ik in uw mond gelegd heb, die zullen van uw mond niet wijken, noch van den mond van uw zaad, noch van den mond van het zaad uws zaads, zegt de HEERE, van nu aan tot in eeuwigheid toe.
66. Welke zijn de vruchten van de bekeering?
Antw.Goede werken.
Bewijstekst: Titus 3:8
- Titus 3:8 Dit is een getrouw woord, en deze dingen wil ik, dat gij ernstelijk bevestigt, opdat degenen, die aan God geloven, zorg dragen, om goede werken voor te staan; deze dingen zijn het, die goed en nuttig zijn den mensen.
67. Wat zijn goede werken?
Antw.Daden, die God behagen.
68. Wat behaagt God?
Antw.Wat gedaan wordt uit waar geloof, tot Gods eer, en naar Zijne Wet.
Bewijstekst: Hebreeën 11:6
- Hebreeën 11:6 Maar zonder geloof is het onmogelijk Gode te behagen. Want die tot God komt, moet geloven, dat Hij is, en een Beloner is dergenen, die Hem zoeken.
69. Wat is het voornaamste goede werk?
Antw.Het Gebed.
70. Wien moet men aanbidden?
Antw.God alleen.
Bewijstekst: Mattheüs 4:10
- Mattheüs 4:10 Toen zeide Jezus tot hem: Ga weg, satan, want er staat geschreven: Den Heere, uw God, zult gij aanbidden, en Hem alleen dienen.
71. Waarom moet men de heiligen niet aanbidden?
Antw.Omdat hun die eer niet toekomt.
Bewijstekst: Openbaring 19:10
- Openbaring 19:10 En ik viel neder voor zijn voeten, om hem te aanbidden, en hij zeide tot mij: Zie, dat gij dat niet doet; ik ben uw mededienstknecht, en uwer broederen, die de getuigenis van Jezus hebben; aanbid God. Want de getuigenis van Jezus is de geest der profetie.
Noot. Deze vraag komt uit de druk van H. Boer te Assen (ca. 1880): in de scan van de kopieerbron ontbreekt hier een blad.
72. Hoe moet men bidden?
Antw.Onze Vader, die in de Hemelen zijt.
Bewijstekst: Mattheüs 6:9-13
- Mattheüs 6:9-13 Gij dan bidt aldus: Onze Vader, Die in de hemelen zijt! Uw Naam worde geheiligd. Uw Koninkrijk kome. Uw wil geschiede, gelijk in den hemel alzo ook op de aarde. Geef ons heden ons dagelijks brood. En vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven onzen schuldenaren. En leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van den boze. Want Uw is het Koninkrijk, en de kracht, en de heerlijkheid, in der eeuwigheid, amen.
Noot. Deze vraag komt uit de druk van H. Boer te Assen (ca. 1880): in de scan van de kopieerbron ontbreekt hier een blad. Het boekje geeft alleen de beginwoorden van het Onze Vader en verwijst naar Mattheüs 6:9-13.
Tekst: Eenige korte vragen voor de kleine kinderen, door Jacobus Borstius, in leven predikant te Rotterdam. Uitgegeven door de docenten aan de Theol. School der Christelijke Gereformeerde Kerk. 14e druk, 's-Gravenhage: S. van Velzen jr. (W.A. Beschoor), 1898. Scan op Delpher. Woord voor woord op de scan nagelezen en vergeleken met 3 andere drukken. Publiek domein. De Vries-Te Winkel, zoals in de kopieerbron (1898); niet gemoderniseerd. Over de tekst.
Uitleg om te leren en te bespreken
Na de vragen over de verlossing door Christus komt een nieuwe vraag: wat zijn wij schuldig voor onze verlossing? Het antwoord is 'Dankbaarheid aan God'. Wie door Christus verlost is, wil God danken met heel zijn leven. Psalm 50 zegt: "Offert Gode dank". In dezelfde psalm staat: "Wie dankoffert, die zal Mij eren".
Bekering is het werk van God
Waarin bestaat die dankbaarheid? Het boekje antwoordt: 'In de bekeering'. Bekering betekent: met heel het hart van de zonde afkeren en tot God keren. Kan een mens dat zelf? Borstius zegt: 'Neen; God geeft de bekeering ten leven'. Toen de gelovigen in Jeruzalem hoorden dat God ook heidenen bekeerde, zeiden zij: "Zo heeft dan God ook den heidenen de bekering gegeven ten leven".
God bewerkt de bekering 'Door Zijn Woord en Geest'. Bewerken betekent hier: tot stand brengen. Daarom is het zo belangrijk om naar de prediking te luisteren en om de Heilige Geest te bidden.
Goede werken die God behagen
De vruchten van de bekering zijn 'Goede werken'. Zoals een gezonde boom vrucht draagt, zo laat een bekeerd mens iets van het nieuwe leven zien. Wat is een goed werk? Borstius noemt het 'Daden, die God behagen'. Dat zijn dus niet alle dingen die mensen goed vinden.
Vraag 68 noemt drie kenmerken. Het werk wordt gedaan 'uit waar geloof, tot Gods eer, en naar Zijne Wet'. De Bijbel zegt: "zonder geloof is het onmogelijk Gode te behagen". Goede werken verdienen de hemel niet. Ze zijn de dank van een kind aan zijn Vader.
Het gebed tot God alleen
Het voornaamste goede werk is het gebed. Voornaamste betekent: het belangrijkste. De Heidelbergse Catechismus noemt het gebed ook "het voornaamste stuk der dankbaarheid". Wie bidt, erkent dat hij alles van God moet ontvangen. Wie moet men aanbidden? 'God alleen'. De Heere Jezus zei tegen de satan: "Den Heere, uw God, zult gij aanbidden, en Hem alleen dienen".
Daarom bidden wij niet tot de heiligen, ook niet tot Maria of de apostelen. Borstius zegt: 'Omdat hun die eer niet toekomt'. Toen Johannes voor een engel neerviel, zei die engel: "Zie, dat gij dat niet doet". Ook een engel wijst van zichzelf af, naar God.
Bidden zoals Christus het leerde
De laatste vraag is: hoe moet men bidden? Het boekje antwoordt met de beginwoorden van het Onze Vader. Daarmee wijst Borstius naar het hele gebed in Mattheüs 6, dat de Heere Jezus Zelf aan Zijn discipelen gaf. Wie het Onze Vader leert, leert hoe God aangesproken wil worden: als Vader in de hemel, met eerbied en met vertrouwen.
Bijbelse onderbouwing
“En als zij dit hoorden, waren zij tevreden, en verheerlijkten God, zeggende: Zo heeft dan God ook den heidenen de bekering gegeven ten leven!”
De bekering is een gave van God, zoals vraag 64 zegt, en de gemeente verheerlijkte God daarom.
“Maar zonder geloof is het onmogelijk Gode te behagen. Want die tot God komt, moet geloven, dat Hij is, en een Beloner is dergenen, die Hem zoeken.”
Een werk dat God behaagt, komt voort uit het geloof, het eerste kenmerk dat vraag 68 noemt.
“Toen zeide Jezus tot hem: Ga weg, satan, want er staat geschreven: Den Heere, uw God, zult gij aanbidden, en Hem alleen dienen.”
Christus Zelf wijst de satan af met het gebod om God alleen te aanbidden en te dienen.
“Gij dan bidt aldus: Onze Vader, Die in de hemelen zijt! Uw Naam worde geheiligd. Uw Koninkrijk kome. Uw wil geschiede, gelijk in den hemel alzo ook op de aarde. Geef ons heden ons dagelijks brood. En vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven onzen schuldenaren. En leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van den boze. Want Uw is het Koninkrijk, en de kracht, en de heerlijkheid, in der eeuwigheid, amen.”
Dit is het gebed dat de Heere Jezus Zijn discipelen leerde en waarnaar vraag 72 verwijst.
Bijbelteksten uit de Statenvertaling.
Om over door te praten
- Waarom noemt Borstius dankbaarheid het antwoord op wat wij voor onze verlossing schuldig zijn?
- Wat is het verschil tussen een werk dat mensen goed vinden en een werk dat God behaagt?
- Waarom is het gebed het voornaamste goede werk?
- Waarvoor wilt u God in uw eigen gebed danken, en waarom vergeten wij dat zo snel?
Samen leren thuis
Bid aan tafel of voor het slapengaan samen het Onze Vader, en leer het de jongste kinderen zin voor zin. Laat daarna ieder kind één ding noemen waarvoor het God wil danken. Lees ook Psalm 50:14-15 en leer samen vraag 62 en 63 uit het hoofd. Zo leren de kinderen dat dankbaarheid en gebed bij elkaar horen.