Ga naar hoofdinhoud
Nieuwe Testament~50 n.Chr.

Dionysius de Areopagiet in de Bijbel

Dionysios Areopagites (Grieks) - “Afgeleid van de godennaam Dionysos”

Wie was Dionysius de Areopagiet?

Dionysius de Areopagiet was een lid van de raad van de Areopagus in Athene. Hij kwam tot geloof na de prediking van Paulus, samen met een vrouw die Damaris heette en enkele anderen (Handelingen 17:34). De Bijbel noemt hem maar één keer; latere verhalen over hem zijn overlevering.

Dionysius de Areopagiet staat in de Bijbel in één vers: "Doch sommige mannen hingen hem aan, en geloofden; onder welke was ook Dionysius, de Areopagiet, en een vrouw, met name Damaris, en anderen met dezelve" (Handelingen 17:34). Dat vers sluit het verslag af van Paulus' verblijf in Athene, op zijn tweede zendingsreis. Paulus was vanuit Berea naar Athene gebracht en wachtte daar op Silas en Timotheüs (Handelingen 17:15-16). Hij zag een stad vol afgodsbeelden en sprak in de synagoge en op de markt. Epicureïsche en stoïcijnse wijsgeren namen hem mee naar de Areopagus om te horen wat hij leerde. Daar sprak Paulus over de God die de wereld gemaakt heeft en die nu alle mensen roept tot bekering. Toen hij over de opstanding der doden sprak, spotten sommigen en wilden anderen het later nog eens horen. Het resultaat was bescheiden, maar niet nul. Lukas noemt twee namen. De eerste is Dionysius, met de toevoeging de Areopagiet: hij was lid van de raad van de Areopagus, het oude en aanzienlijke college van de stad. De tweede is Damaris, een vrouw over wie verder niets bekend is. Zie voor de toespraak zelf het verhaal van Paulus in Athene. De geschriften die later onder de naam Dionysius de Areopagiet verschenen, zijn niet van hem.

Historische context

Paulus kwam omstreeks 50 n.Chr. in Athene, op zijn tweede zendingsreis; een precieze datering geeft Lukas niet. Kort daarna verbleef hij anderhalf jaar in Korinthe, waar hij voor de stadhouder Gallio stond (Handelingen 18:11-12). Een inscriptie uit Delphi plaatst Gallio omstreeks 51-52 n.Chr.; daarom wordt het bezoek aan Athene meestal kort vóór die tijd gesteld. Athene was in de eerste eeuw geen politiek centrum meer, maar wel een beroemde stad van filosofie en onderwijs. Lukas merkt op dat de Atheners en de vreemdelingen er "hun tijd tot niets anders dan om wat nieuws te zeggen en te horen" besteedden (Handelingen 17:21). Hij noemt epicureïsche en stoïcijnse wijsgeren (Handelingen 17:18), twee bekende filosofische scholen van die tijd. De naam Areopagus betekent heuvel van Ares, de Griekse oorlogsgod. Het was een rotsheuvel ten noordwesten van de Akropolis, en naar die heuvel heette ook de raad die er van oudsher bijeenkwam. In de klassieke tijd werden oud-magistraten lid voor het leven. In de Romeinse tijd was de raad een van de belangrijkste bestuurscolleges van de stad, met zeggenschap over zaken van godsdienst en onderwijs; hoe de raad in Paulus' tijd precies werkte, is niet in alle details bekend. Een Areopagiet was een lid van die raad. Dat Lukas Dionysius zo noemt, wijst op een man van aanzien. Uitleggers verschillen over de vraag of Paulus voor de raad zelf moest verschijnen of alleen op de heuvel sprak. De woorden "op de plaats, genaamd Areopagus" (Handelingen 17:19) laten beide lezingen toe. In elk geval was Dionysius er kennelijk bij en hoorde hij Paulus zelf spreken. Damaris wordt alleen in Handelingen 17:34 genoemd. Dat zij bij name vermeld wordt, kan erop wijzen dat zij later onder de gelovigen bekend was; meer weten wij niet.

Karaktereigenschappen

+Positieve eigenschappen

  • Hij luisterde serieus naar een leer die velen in Athene bespotten (Handelingen 17:32-34)
  • Hij hing Paulus aan en geloofde, als lid van de raad van de Areopagus (Handelingen 17:34)

Theologische betekenis

De Areopagus was de plaats van de menselijke wijsheid, en daar sprak Paulus over de God "Die de wereld gemaakt heeft en alles wat daarin is" (Handelingen 17:24). Hij eindigde niet bij een algemene godsdienst, maar bij de opstanding: God heeft een dag gesteld waarop Hij de wereld zal oordelen "door een Man, Dien Hij daartoe geordineerd heeft" (Handelingen 17:31). Juist dat punt riep spot op. Wie geloofde, geloofde dus niet een filosofie die goed bij Athene paste, maar de boodschap van de opgestane Christus. Daarom is het geloof van Dionysius opmerkelijk. Paulus schreef enkele jaren later vanuit Efeze aan de gemeente in Korinthe: "Overmits de Joden een teken begeren, en de Grieken wijsheid zoeken; Doch wij prediken Christus, den Gekruisigde" (1 Korinthe 1:22-23). Hij voegde toe dat er "niet vele wijzen" en "niet vele edelen" geroepen zijn (1 Korinthe 1:26). Dionysius is een van de weinigen. Zijn bekering laat zien dat Gods roeping niet afhangt van stand of geleerdheid: ook een raadsheer van Athene kan door het Woord gewonnen worden. In Athene zijn drie reacties te zien: spot, uitstel en geloof (Handelingen 17:32-34). Lukas geeft ze zonder commentaar naast elkaar. Hetzelfde Woord werkt verschillend, en wie gelooft, heeft dat niet aan eigen inzicht te danken. Later werd de naam Dionysius de Areopagiet verbonden aan een reeks geschriften die rond 500 n.Chr. verschenen, waaronder De hemelse hiërarchie, met een leer over negen engelenkoren. Die werken hebben de middeleeuwse theologie sterk beïnvloed. In de vijftiende en zestiende eeuw trokken Lorenzo Valla en Erasmus in twijfel dat ze van de bekeerling uit Handelingen waren; later onderzoek heeft hun twijfel bevestigd. Calvijn wees in zijn Institutie (I.14.4) de speculaties over de rangorde van de engelen af, omdat de Schrift die niet geeft. De Bijbel zelf zegt over Dionysius alleen dat hij geloofde.

Naamsbetekenis

Oorspronkelijke naam

Dionysios Areopagites (Grieks)

Betekenis

Afgeleid van de godennaam Dionysos

Sleutelmomenten

1

Naar de Areopagus gebracht

Wijsgeren nemen Paulus mee naar de plaats genaamd Areopagus. Zij willen weten wat de nieuwe leer is waarover hij spreekt.

Handelingen 17:19-21

2

De onbekende God verkondigd

Paulus wijst op een altaar met het opschrift DEN ONBEKENDEN GOD en verkondigt de God die zij niet kennen als de Schepper van hemel en aarde.

Handelingen 17:22-23

3

Spot bij de opstanding

Wanneer Paulus spreekt over de opstanding der doden, spotten sommigen. Anderen zeggen dat zij hem hierover later nog eens willen horen, en Paulus gaat weg.

Handelingen 17:32-33

4

Dionysius en Damaris geloven

Enkele mannen hangen Paulus aan en geloven. Lukas noemt bij name Dionysius de Areopagiet en een vrouw met de naam Damaris, en nog anderen met hen.

Handelingen 17:34

Belangrijke bijbelteksten

De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Dionysius de Areopagiet beter te begrijpen.

Handelingen 17:19

“En zij namen hem, en brachten hem op de plaats, genaamd Areopagus, zeggende: Kunnen wij niet weten, welke deze nieuwe leer zij, daar gij van spreekt?”

Paulus wordt naar de Areopagus gebracht, de heuvel waarnaar ook de raad heette waarvan Dionysius lid was.

Handelingen 17:22-23

“En Paulus, staande in het midden van de plaats, genaamd Areopagus, zeide: Gij mannen van Athene! ik bemerke, dat gij alleszins gelijk als godsdienstiger zijt. Want de stad doorgaande, en aanschouwende uw heiligdommen, heb ik ook een altaar gevonden, op hetwelk een opschrift stond: DEN ONBEKENDEN GOD. Dezen dan, Dien gij niet kennende dient, verkondig ik ulieden.”

Het begin van de prediking die Dionysius hoorde.

Handelingen 17:30-31

“God dan, de tijden der onwetendheid overzien hebbende, verkondigt nu allen mensen alom, dat zij zich bekeren. Daarom dat Hij een dag gesteld heeft, op welken Hij den aardbodem rechtvaardiglijk zal oordelen, door een Man, Dien Hij daartoe geordineerd heeft, verzekering daarvan doende aan allen, dewijl Hij Hem uit de doden opgewekt heeft.”

De oproep tot bekering en de opstanding van Christus, het punt waarop de hoorders uiteengingen.

Handelingen 17:32

“Als zij nu van de opstanding der doden hoorden, spotten sommigen daarmede; en sommigen zeiden: Wij zullen u wederom hiervan horen.”

Spot en uitstel: de reactie van de meeste toehoorders.

Handelingen 17:34

“Doch sommige mannen hingen hem aan, en geloofden; onder welke was ook Dionysius, de Areopagiet, en een vrouw, met name Damaris, en anderen met dezelve.”

Het enige vers waarin Dionysius en Damaris bij name genoemd worden.

Tijdperiode

~50 n.Chr.

Dionysius de Areopagiet leefde in de tijd van het Nieuwe Testament.

Gerelateerde personen

Paulus

Klein / Gering

Silas

Onzeker; mogelijk gevraagd of van het woud

Timotheüs

Die God eert

Lydia

Vrouw uit Lydië

Sosthenes

Mogelijk: behouden kracht

Lessen voor vandaag

Dionysius leert ons dat het evangelie ook gehoor vindt waar het als vreemd of ouderwets wordt gezien. Sommigen vroegen: "Wat wil toch deze klapper zeggen?" (Handelingen 17:18), dat is: deze babbelaar. Toch geloofde een lid van de raad. Paulus knoopte aan bij wat de Atheners kenden (Handelingen 17:23, 17:28), maar paste de boodschap niet aan: hij sprak ook over de opstanding, waar zij om spotten. God kan harten openen die wij gesloten achten. Uitstel is in dit verhaal een eigen antwoord. Sommigen spotten, anderen zeiden: wij horen u later nog wel. Lukas vertelt niet dat zij terugkwamen. Wie het Woord hoort, wordt niet alleen geroepen om erover na te denken, maar om zich te bekeren. Het geloof van één man is niet klein. Paulus vertrok uit Athene zonder grote gemeente achter te laten, maar Lukas noemt met zorg twee namen. Voor God telt ieder mens die tot geloof komt. De latere geschiedenis van zijn naam is een waarschuwing. Eeuwenlang gold een reeks speculatieve geschriften als het werk van deze bekeerling, en dat gaf ze gezag. Wij doen er goed aan wat over bijbelse personen gezegd wordt te toetsen aan wat de Schrift zelf zegt.

Bijbelse plaatsen

athene

Bekijk deze bijbelse plaats

Veelgestelde vragen over Dionysius de Areopagiet

Wie was Dionysius de Areopagiet in de Bijbel?
Dionysius de Areopagiet was een lid van de raad van de Areopagus in Athene die tot geloof kwam na de prediking van Paulus. Lukas schrijft dat sommige mannen Paulus aanhingen en geloofden, "onder welke was ook Dionysius, de Areopagiet, en een vrouw, met name Damaris" (Handelingen 17:34). Hij leefde omstreeks 50 n.Chr. De Bijbel noemt hem maar één keer; wat later over hem verteld wordt, komt uit de kerkelijke overlevering.
Waar staat Dionysius in de Bijbel?
Dionysius staat alleen in Handelingen 17:34, aan het einde van het verslag over Paulus in Athene (Handelingen 17:15-34). Daar wordt beschreven hoe Paulus in de stad rondging, op de Areopagus over de onbekende God sprak en hoe de toehoorders reageerden. Elders in het Nieuwe Testament komt Dionysius niet voor.
Wat betekent Areopagiet?
Een Areopagiet was een lid van de raad van de Areopagus in Athene. De Areopagus, de heuvel van Ares, lag ten noordwesten van de Akropolis, en de oude raad van de stad was naar die heuvel genoemd. In de klassieke tijd werden oud-magistraten er lid voor het leven; in de Romeinse tijd had de raad onder meer zeggenschap over godsdienst en onderwijs. Dat Dionysius zo heet, wijst erop dat hij een man van aanzien was.
Wie was Damaris?
Damaris was een vrouw in Athene die samen met Dionysius tot geloof kwam: "een vrouw, met name Damaris" (Handelingen 17:34). Zij wordt alleen in dat vers genoemd. Of zij een bijzondere positie had, waar zij vandaan kwam of wat er later van haar werd, zegt de Bijbel niet. Dat Lukas haar bij name noemt, kan erop wijzen dat zij onder de eerste gelovigen bekend was.
Waardoor kwam Dionysius tot geloof?
Lukas verbindt zijn geloof met de prediking van Paulus op de Areopagus. Paulus verkondigde de God die de wereld gemaakt heeft, riep alle mensen tot bekering en sprak over de opstanding van Christus (Handelingen 17:30-31). Bij dat laatste spotten sommigen, maar Dionysius en enkele anderen "hingen hem aan, en geloofden" (Handelingen 17:34). Wat er precies in hem omging, vertelt de tekst niet.
Werd Dionysius de eerste bisschop van Athene?
Dat zegt de Bijbel niet. Het is een overlevering: de kerkhistoricus Eusebius (vierde eeuw) schrijft, op gezag van bisschop Dionysius van Korinthe uit de tweede eeuw, dat Dionysius de Areopagiet de eerste opziener van de gemeente in Athene werd. Dat is mogelijk, maar niet uit de Schrift te bevestigen. Latere verhalen over zijn marteldood zijn nog onzekerder.
Heeft Dionysius de Areopagiet boeken geschreven?
Nee, niet voor zover bekend. Rond 500 n.Chr. verschenen geschriften onder zijn naam, zoals De hemelse hiërarchie en De goddelijke namen. Lange tijd golden die als werk van de bekeerling uit Handelingen 17:34, wat ze groot gezag gaf. Lorenzo Valla en Erasmus trokken dat al in twijfel, en later onderzoek heeft bevestigd dat ze eeuwen na de apostolische tijd geschreven zijn. Men spreekt daarom van Pseudo-Dionysius. Met de Dionysius uit de Bijbel hebben deze werken niets te maken.
Is Dionysius de Areopagiet dezelfde als Sint-Denis van Parijs?
Nee. Sint-Denis (Dionysius van Parijs) was een bisschop en martelaar in Gallië, volgens de overlevering uit de derde eeuw. In de negende eeuw werden hij, de Areopagiet uit Handelingen 17:34 en de schrijver van de Pseudo-Dionysische geschriften in Frankrijk als één persoon gezien. Die vereenzelviging wordt nu algemeen afgewezen. De Dionysius uit de Bijbel leefde in Athene in de eerste eeuw.
Wat kunnen wij leren van Dionysius de Areopagiet?
Dionysius leert ons dat God ook wijzen en aanzienlijken kan roepen, al zijn het er niet vele (1 Korinthe 1:26). Waar velen spotten of het uitstelden, geloofde hij. Dat bemoedigt om het evangelie ongewijzigd door te geven, ook als de reactie koel is. Zijn naam waarschuwt ook: latere geschriften kregen gezag door zijn naam, terwijl ze niet van hem waren. Wat wij over bijbelse personen horen, toetsen wij aan de Schrift.

Stel een vraag over Dionysius de Areopagiet

Wilt u meer weten over Dionysius de Areopagiet? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.

Stel een vraag over Dionysius de Areopagiet

Bijbelverhalen rond Dionysius de Areopagiet

Paulus op de Areopagus

Het bijbelverhaal waarin Dionysius de Areopagiet een rol speelt.

Verdiep u verder

Bijbelse tijdlijn

Bekijk Dionysius de Areopagiet in de context van de bijbelse geschiedenis.

Bijbelse onderwerpen

Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Dionysius de Areopagiet.

Lees de Bijbel

Lees het verhaal van Dionysius de Areopagiet in de Bijbel.

Bijbeluitleg

Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Dionysius de Areopagiet.

AI BijbelAssistent

Stel uw vragen over Dionysius de Areopagiet aan onze AI-assistent.

Woordstudie

Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.

Heidelbergse Catechismus

Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.