Ga naar hoofdinhoud
Nieuwe Testament~55 n.Chr.

Demetrius de zilversmid in de Bijbel

Demetrios (Grieks) - “Behorend bij Demeter”

Wie was Demetrius de zilversmid?

Demetrius was een zilversmid in Efeze die kleine zilveren tempels van Diana maakte. Toen de prediking van Paulus zijn handel bedreigde, ontketende hij een oproer. De menigte riep twee uur lang in het theater "Groot is de Diana der Efezeren!", tot de stadsschrijver haar stilde (Handelingen 19:24-41).

Demetrius staat in de Bijbel in het verhaal van Handelingen 19:23-41; zijn naam valt in de verzen 24 en 38. Lukas noemt hem "een, met name Demetrius, een zilversmid, die kleine zilveren tempelen van Diana maakte" (Handelingen 19:24). Diana is de naam die de Statenvertaling geeft aan de godin die de Grieken Artemis noemden. Het verhaal speelt aan het einde van het lange verblijf van Paulus in Efeze. Door zijn prediking hadden velen in Efeze en "bijna van geheel Azie" afstand genomen van goden "die met handen gemaakt worden" (Handelingen 19:26). Demetrius merkte dat aan zijn handel. Hij riep zijn vakgenoten bijeen en hield hun twee dingen voor: hun welvaart kwam in gevaar, en ook de tempel en de majesteit van de grote godin. Zijn woorden zetten de stad in brand. De handwerkslieden riepen "Groot is de Diana de Efezeren!" (Handelingen 19:28), de menigte stroomde naar het theater en sleepte twee reisgenoten van Paulus mee, Gajus en Aristarchus. Paulus wilde naar binnen, maar werd tegengehouden. Twee uur lang klonk dezelfde leus, tot de stadsschrijver de menigte tot rust bracht. Demetrius is niet te verwarren met de Demetrius van 3 Johannes 1:12, een gelovige aan wie "getuigenis gegeven" wordt. Wat er na het oproer met de zilversmid gebeurde, zegt de Bijbel niet.

Historische context

Efeze was in de eerste eeuw de belangrijkste stad van de Romeinse provincie Azië. De tempel van Artemis gold als een van de zeven wereldwonderen van de oudheid en trok pelgrims van ver. De stadsschrijver noemde Efeze "de kerkbewaarster" van de godin en sprak over "het beeld, dat uit den hemel gevallen is" (Handelingen 19:35). Wat dat beeld precies was, zegt de tekst niet; sommigen denken aan een meteoriet die als heilig werd vereerd. Rond de tempel bestond een levendige handel. De "kleine zilveren tempelen" van Demetrius waren waarschijnlijk miniaturen van het heiligdom of nisjes met een beeldje van de godin, gekocht als wijgeschenk of aandenken. Voor zover bekend zijn er geen zilveren exemplaren teruggevonden, wel beeldjes van de godin in aardewerk. Demetrius sprak tot zijn vakgenoten en "de handwerkers van dergelijke dingen" (Handelingen 19:25). Het oproer vond plaats in de schouwplaats, het grote theater van Efeze, waarvan de resten nog te zien zijn. Lukas spreekt daarnaast van "sommigen ook der oversten van Azie", die Paulus goedgezind waren (Handelingen 19:31). Dat waren waarschijnlijk vooraanstaande burgers die bestuurlijke en religieuze taken voor de provincie vervulden. De stadsschrijver was waarschijnlijk de hoogste stedelijke ambtenaar. Hij wees op de "rechtsdagen" en de "stadhouders", de Romeinse rechtspraak, en vreesde dat de stad van oproer beschuldigd zou worden (Handelingen 19:38-40). Veel uitleggers dateren het oproer rond 55 n.Chr., aan het einde van het verblijf van Paulus in Efeze; de tekst noemt geen jaartal. Paulus schreef in die tijd dat hem in Efeze "een grote en krachtige deur geopend" was, en dat er "vele tegenstanders" waren (1 Korinthe 16:9).

Karaktereigenschappen

+Positieve eigenschappen

  • Begreep scherp wat Paulus predikte, al verwierp hij het (Handelingen 19:26)

−Zwakke kanten

  • Liet zijn verzet bepalen door zijn eigen gewin (Handelingen 19:24-25)
  • Bracht een hele stad in oproer tegen onschuldige mannen (Handelingen 19:29, Handelingen 19:37)

Theologische betekenis

Het opvallende aan Demetrius is dat hij de boodschap van Paulus juist goed samenvat: Paulus zei "dat het geen goden zijn, die met handen gemaakt worden" (Handelingen 19:26). Dat is de oude taal van de profeten en de Psalmen: "Hunlieder afgoden zijn zilver en goud, het werk van des mensen handen" (Psalm 115:4). In Athene had Paulus hetzelfde gezegd: de Godheid is niet gelijk aan goud, zilver of steen (Handelingen 17:29). Demetrius verstond het en zag er een bedreiging in. Zijn rede laat zien hoe afgoderij en eigenbelang in elkaar grijpen. Eerst noemt hij het gewin, waaruit de handwerkslieden hun welvaart hadden (Handelingen 19:25), pas daarna de eer van de godin. In Filippi was het niet anders: de heren van de waarzeggende dienstmaagd grepen Paulus toen zij zagen "dat de hoop huns gewins weg was" (Handelingen 16:19). Paulus schrijft later: "de geldgierigheid is een wortel van alle kwaad" (1 Timotheüs 6:10). Ook de afloop is veelzeggend. Lukas laat een heidense stadsschrijver vaststellen dat de reisgenoten van Paulus "noch kerkrovers zijn, noch uw godin lasteren" (Handelingen 19:37). Zo loopt in Handelingen een lijn van overheidspersonen die de christenen niet schuldig verklaren: Gallio (Handelingen 18:14-16), Lysias (Handelingen 23:29), Festus en Agrippa (Handelingen 26:31-32). God gebruikte zelfs een ambtenaar van Diana's stad om Zijn dienaren te beschermen. Het evangelie won in Efeze niet door geweld of spot, maar door prediking. Lukas zegt vlak daarvoor: "Alzo wies het Woord des Heeren met macht, en nam de overhand" (Handelingen 19:20). De afgoden vielen niet omdat hun beelden werden stukgeslagen, maar omdat mensen hun vertrouwen op de levende God stelden.

Naamsbetekenis

Oorspronkelijke naam

Demetrios (Grieks)

Betekenis

Behorend bij Demeter

Sleutelmomenten

1

Demetrius roept zijn vakgenoten bijeen

Demetrius verzamelt de handwerkslieden. Hij wijst op hun welvaart en op de prediking van Paulus dat met handen gemaakte goden geen goden zijn, en vreest voor de eer van Diana.

Handelingen 19:24-27

2

Groot is de Diana

De mannen raken vol toorn en roepen de lof van Diana. De stad komt in verwarring, en de menigte sleept Gajus en Aristarchus mee naar het theater.

Handelingen 19:28-29

3

Paulus tegengehouden

Paulus wil naar het volk toe gaan, maar de discipelen laten hem niet gaan. Ook enkele oversten van Azië, die hem vrienden waren, vragen hem weg te blijven.

Handelingen 19:30-31

4

Twee uur geschreeuw

De menigte weet grotendeels niet waarom zij bijeen is. De Joden schuiven Alexander naar voren, maar als men hoort dat hij een Jood is, roept iedereen twee uur lang de lof van Diana.

Handelingen 19:32-34

5

De stadsschrijver grijpt in

De stadsschrijver stilt de menigte, verklaart de reisgenoten van Paulus onschuldig en verwijst Demetrius naar de rechtbank. Daarna stuurt hij de vergadering weg.

Handelingen 19:35-41

6

Paulus vertrekt naar Macedonië

Als het oproer gestild is, groet Paulus de discipelen en reist naar Macedonië.

Handelingen 20:1

Belangrijke bijbelteksten

De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Demetrius de zilversmid beter te begrijpen.

Handelingen 19:24

“Want een, met name Demetrius, een zilversmid, die kleine zilveren tempelen van Diana maakte, bracht dien van die kunst geen klein gewin toe;”

Lukas stelt Demetrius voor: een ambachtsman die met de verering van Diana zijn vakgenoten veel liet verdienen.

Handelingen 19:25

“Welke hij samenvergaderd hebbende, met de handwerkers van dergelijke dingen, zeide: Mannen, gij weet, dat wij uit dit gewin onze welvaart hebben;”

Het eerste argument van Demetrius is hun inkomen, niet de godin.

Handelingen 19:26

“En gij ziet en hoort, dat deze Paulus veel volk, niet alleen van Efeze, maar ook bijna van geheel Azie, overreed en afgekeerd heeft, zeggende, dat het geen goden zijn, die met handen gemaakt worden.”

Uit de mond van een tegenstander: een samenvatting van de prediking van Paulus en de uitwerking ervan in heel Azië.

Handelingen 19:34

“Maar als zij verstonden, dat hij een Jood was, werd er een stem van allen, roepende omtrent twee uren lang: Groot is de Diana der Efezeren!”

De menigte overstemt Alexander. De leus van Demetrius en zijn vakgenoten wordt de leus van het theater.

Handelingen 19:37

“Want gij hebt deze mannen hier gebracht, die noch kerkrovers zijn, noch uw godin lasteren.”

De stadsschrijver verklaart de reisgenoten van Paulus onschuldig.

Handelingen 19:38

“Indien dan nu Demetrius, en die met hem van de kunst zijn, tegen iemand enige zaak hebben, de rechtsdagen worden gehouden, en er zijn stadhouders; laat hen elkander verklagen.”

Demetrius wordt naar de gewone rechtsgang verwezen; het oproer krijgt geen wettige grond.

Tijdperiode

~55 n.Chr.

Demetrius de zilversmid leefde in de tijd van het Nieuwe Testament.

Gerelateerde personen

Paulus

Klein / Gering

Gajus

Romeinse voornaam, betekenis onzeker

Aristarchus

Beste heerser, voornaamste leider

Alexander de kopersmid

Verdediger van mannen

De zonen van Sceva

Betekenis onzeker

Diotrefes

Waarschijnlijk door Zeus gevoed

Lessen voor vandaag

Demetrius sprak over de eer van de grote godin, maar begon bij zijn eigen inkomen. Dat patroon herkennen wij ook bij onszelf. Wij kunnen onze belangen, ons gemak of ons aanzien verdedigen met woorden die vroom klinken. De vraag is wat werkelijk ons hart beweegt. Het verhaal laat ook zien dat het evangelie gevolgen heeft buiten de kerk. Waar mensen tot geloof kwamen, liep de handel in afgodsbeelden terug. Wie de Heere volgt, kan merken dat dit iets kost, in geld, in werk of in de goede naam bij anderen. De gelovigen in Efeze verbrandden kort daarvoor hun toverboeken, hoe kostbaar die ook waren (Handelingen 19:19). Een andere les ligt bij de menigte. Lukas schrijft dat "het meerder deel wist niet, om wat oorzaak zij samengekomen waren" (Handelingen 19:32). Een leus die luid genoeg herhaald wordt, kan een hele stad meeslepen. Wij doen er goed aan niet mee te roepen voordat wij weten waarover het gaat. Ook mogen wij ons getroosten met Gods zorg. Paulus werd door vrienden tegengehouden, en een heidense ambtenaar bracht de stad tot rust. De Heere bewaart Zijn werk, ook langs wegen die wij niet voorzien.

Bijbelse plaatsen

efeze

Bekijk deze bijbelse plaats

Veelgestelde vragen over Demetrius de zilversmid

Wie was Demetrius de zilversmid in de Bijbel?
Demetrius was een zilversmid in Efeze die "kleine zilveren tempelen van Diana" maakte (Handelingen 19:24). Toen door de prediking van Paulus velen zich afkeerden van gemaakte goden, zag hij zijn handel bedreigd. Hij riep zijn vakgenoten bijeen en ontketende een oproer. De menigte sleepte Gajus en Aristarchus naar het theater en riep twee uur lang de lof van Diana, tot de stadsschrijver haar tot bedaren bracht (Handelingen 19:23-41).
Waar staat Demetrius de zilversmid in de Bijbel?
Demetrius de zilversmid staat in Handelingen 19:23-41; zijn naam valt in de verzen 24 en 38. Het oproer is het slot van het verblijf van Paulus in Efeze op zijn derde zendingsreis. Direct daarna vertrekt Paulus naar Macedonië (Handelingen 20:1). Verder wordt deze Demetrius in de Bijbel niet genoemd.
Wat maakte Demetrius de zilversmid?
Lukas schrijft dat Demetrius "kleine zilveren tempelen van Diana maakte" (Handelingen 19:24). Dat waren waarschijnlijk miniaturen van de tempel of nisjes met een beeldje van de godin, die pelgrims kochten als wijgeschenk of aandenken. Voor zover bekend zijn er geen zilveren exemplaren teruggevonden, wel beeldjes van de godin in aardewerk. Het was een handel waaraan een hele beroepsgroep goed verdiende (Handelingen 19:25).
Wie was Diana der Efeziërs in de Bijbel?
Diana is de naam die de Statenvertaling gebruikt voor de godin die de Grieken Artemis noemden. De Statenvertaling schrijft "Diana der Efezeren" (Handelingen 19:34). Efeze was het centrum van haar verering; haar tempel gold als een van de zeven wereldwonderen van de oudheid. De menigte riep in het theater twee uur lang haar lof. De stadsschrijver noemde Efeze "de kerkbewaarster" van de godin en sprak van een beeld "dat uit den hemel gevallen is" (Handelingen 19:35).
Waarom was Demetrius tegen Paulus?
Demetrius noemde zelf twee redenen. Hij zei tegen zijn vakgenoten: "gij weet, dat wij uit dit gewin onze welvaart hebben" (Handelingen 19:25), en hij vreesde dat de tempel van Diana in verachting zou komen (Handelingen 19:27). Paulus leerde namelijk "dat het geen goden zijn, die met handen gemaakt worden" (Handelingen 19:26). Wie tot geloof kwam, kocht geen tempeltjes meer. Het geld kwam in zijn rede op de eerste plaats.
Wat deed de stadsschrijver in Efeze?
De stadsschrijver, waarschijnlijk de hoogste stedelijke ambtenaar, bracht de menigte in het theater tot rust (Handelingen 19:35). Hij zei dat niemand de eer van Diana betwijfelde, dat de reisgenoten van Paulus "noch kerkrovers zijn, noch uw godin lasteren" (Handelingen 19:37), en dat Demetrius naar de rechtbank moest als hij een klacht had. Hij waarschuwde dat de stad van oproer beschuldigd kon worden en stuurde de vergadering weg (Handelingen 19:38-41).
Wie was de Alexander in het oproer van Efeze?
Hij was een Jood die de Joden in het theater naar voren schoven. Hij wenkte met de hand en "wilde bij het volk verantwoording doen" (Handelingen 19:33). Toen de menigte merkte dat hij een Jood was, liet zij hem niet spreken en riep twee uur lang de lof van Diana (Handelingen 19:34). Waarschijnlijk wilden de Joden laten zien dat zij met Paulus niets te maken hadden; de tekst zegt dat niet met zoveel woorden. Of hij dezelfde is als Alexander de kopersmid (2 Timotheüs 4:14), is onzeker; daarover gaat de pagina over Alexander de kopersmid.
Is Demetrius de zilversmid dezelfde als Demetrius in 3 Johannes?
Er is geen reden om dat aan te nemen. In 3 Johannes 1:12 schrijft de apostel: "Aan Demetrius wordt getuigenis gegeven van allen, en van de waarheid zelve." Die Demetrius was een gelovige met een goede naam in de gemeente. De zilversmid uit Handelingen 19 was een tegenstander van het evangelie. Demetrius was in de Griekse wereld een gewone naam. Sommigen hebben gespeculeerd dat de zilversmid zich later bekeerde, maar de Bijbel zegt dat nergens.
Wat kunnen wij leren van Demetrius de zilversmid?
Dat eigenbelang zich vaak in vrome woorden verpakt: Demetrius sprak over de eer van Diana, maar begon bij zijn welvaart. Dat het evangelie gevolgen heeft in het dagelijks leven, ook in werk en geld. Dat een menigte kan meeroepen zonder te weten waarom (Handelingen 19:32). En dat God Zijn werk beschermt, hier door vrienden van Paulus en door een heidense stadsschrijver.

Stel een vraag over Demetrius de zilversmid

Wilt u meer weten over Demetrius de zilversmid? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.

Stel een vraag over Demetrius de zilversmid

Verdiep u verder

Bijbelse tijdlijn

Bekijk Demetrius de zilversmid in de context van de bijbelse geschiedenis.

Bijbelse onderwerpen

Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Demetrius de zilversmid.

Lees de Bijbel

Lees het verhaal van Demetrius de zilversmid in de Bijbel.

Bijbeluitleg

Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Demetrius de zilversmid.

AI BijbelAssistent

Stel uw vragen over Demetrius de zilversmid aan onze AI-assistent.

Woordstudie

Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.

Heidelbergse Catechismus

Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.