Diotrefes in de Bijbel
Diotrephes (Grieks) - “Waarschijnlijk door Zeus gevoed”
Wie was Diotrefes?
Diotrefes was een man in een gemeente die de eerste wilde zijn. Volgens 3 Johannes 1:9-10 nam hij de ouderling niet aan, sprak kwaad over hem, weigerde rondreizende broeders en wierp wie hen wilde ontvangen uit de gemeente. Johannes stelt hem als waarschuwing tegenover Gajus.
Diotrefes wordt in de Bijbel één keer genoemd, in 3 Johannes 1:9-10. Hij is geen figuur met een levensverhaal, maar een man over wie de ouderling in een korte brief aan Gajus een ernstige klacht uitspreekt. Johannes had aan de gemeente geschreven. Diotrefes, "die onder hen zoekt de eerste te zijn", nam dat niet aan (3 Johannes 1:9). Hij sprak "met boze woorden" over de ouderling, ontving de rondreizende broeders niet, hield anderen tegen die hen wel wilden ontvangen en wierp die uit de gemeente (3 Johannes 1:10). De brief stelt drie mannen naast elkaar. Gajus ontvangt de broeders en wandelt in de waarheid; over hem gaat een eigen pagina. Diotrefes sluit hen buiten. Demetrius krijgt een goed getuigenis van allen (3 Johannes 1:12). Die Demetrius is niet te verwarren met Demetrius de zilversmid uit Efeze (Handelingen 19:24), die het oproer tegen Paulus aanstichtte. Wat Diotrefes precies voor positie had, zegt de tekst niet. Dat hij mensen uit de gemeente kon werpen, wijst op grote invloed, misschien een leidende rol. De kanttekeningen bij de Statenvertaling zien in hem iemand die uit eergierigheid al het gezag aan zich wilde trekken.
Historische context
De derde brief van Johannes is waarschijnlijk aan het eind van de eerste eeuw geschreven door "de ouderling" (3 Johannes 1:1); over de datering en de rondreizende predikers staat meer op de pagina over Gajus. Voor Diotrefes telt vooral dat die predikers voor onderdak afhankelijk waren van de gelovigen (3 Johannes 1:7): een gemeente die hen weigerde, sloot ook het werk buiten waarvoor zij kwamen. Johannes schrijft: "Ik heb aan de Gemeente geschreven" (3 Johannes 1:9). Welke brief dat was, is onzeker. De kanttekeningen bij de Statenvertaling denken aan een brief van aanbeveling voor deze broeders die niet bewaard is gebleven; andere uitleggers denken aan de tweede brief van Johannes. Dat zo’n brief verloren is, doet volgens de kanttekeningen niets af aan de volmaaktheid van de Schrift: wat ter zaligheid nodig is, staat elders genoeg, en Johannes zegt zelf dat zijn evangelie geschreven is opdat wij geloven (Johannes 20:31). Ook de reden van het conflict blijft open. De tekst noemt geen dwaalleer. Johannes wijst op een karakter: Diotrefes wilde de eerste zijn. Of er ook andere oorzaken meespeelden, zoals onenigheid over gezag of over de reizende predikers, is een vermoeden van uitleggers. De kanttekeningen verklaren "boze woorden" als lasterlijke woorden en "snaterende" (3 Johannes 1:10) als beuzelingen voortbrengen: ijdel praten. Het uitwerpen uit de gemeente verstaan zij als de kerkelijke ban. Diotrefes gebruikte dus zowel woorden als tucht tegen de ouderling en zijn medestanders.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
−Zwakke kanten
- Zocht in de gemeente de eerste te zijn (3 Johannes 1:9)
- Sprak kwaad over de ouderling en sloot broeders en hun gastheren buiten (3 Johannes 1:10)
Theologische betekenis
Het kenmerk van Diotrefes is dat hij "zoekt de eerste te zijn" (3 Johannes 1:9). De Heere Jezus had Zijn discipelen juist het omgekeerde geleerd: "zo wie onder u zal willen de eerste zijn, die zij uw dienstknecht" (Mattheüs 20:27). Petrus vraagt de ouderlingen de kudde te weiden "noch als heerschappij voerende over het erfdeel des Heeren maar als voorbeelden der kudde geworden zijnde" (1 Petrus 5:3). Diotrefes laat zien wat er gebeurt als dat omkeert. Opvallend is dat heerszucht hier samengaat met gebrek aan liefde. Wie de eerste wil zijn, verdraagt geen ander gezag. Omdat de broeders door de ouderling waren aanbevolen, trof zijn weigering van de ouderling ook hen. In de brieven van Johannes zijn de liefde tot de broeders en het kennen van God niet te scheiden: "Die goed doet, is uit God; maar die kwaad doet, heeft God niet gezien" (3 Johannes 1:11). De kanttekeningen lezen dat als iemand die zijn werk maakt van kwaaddoen, want ook wedergeborenen doen uit zwakheid soms kwaad. Over de staat van Diotrefes zelf oordeelt de tekst niet. Johannes reageert niet met een tegenaanval. Hij noemt het kwaad bij naam en zegt dat hij bij zijn komst "in gedachtenis brengen" zal wat Diotrefes doet (3 Johannes 1:10). Hij wil het dus openlijk en persoonlijk behandelen. Ondertussen vraagt hij Gajus niet de strijd aan te gaan, maar het goede te doen. Het wegdoen uit de gemeente is in de Schrift een middel van tucht, gericht tegen openbare zonde (1 Korinthe 5:13). Bij Diotrefes werd het een middel van eigen macht, gericht tegen wie juist goed deed.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Diotrephes (Grieks)
Betekenis
Waarschijnlijk door Zeus gevoed
Sleutelmomenten
De brief niet aangenomen
Johannes had aan de gemeente geschreven, maar Diotrefes, die onder hen de eerste wil zijn, neemt de ouderling en zijn brief niet aan.
3 Johannes 1:9
Kwaadspreken en uitwerpen
Diotrefes spreekt met boze woorden over de ouderling, ontvangt de broeders niet, verhindert anderen dat te doen en werpt hen uit de gemeente. Johannes zal dit bij zijn komst ter sprake brengen.
3 Johannes 1:10
Volgt het kwade niet na
Johannes roept Gajus op het kwade niet na te volgen, maar het goede: wie goed doet, is uit God.
3 Johannes 1:11
Getuigenis voor Demetrius
Als tegenbeeld van Diotrefes noemt Johannes Demetrius, aan wie getuigenis gegeven wordt van allen en van de waarheid zelf.
3 Johannes 1:12
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Diotrefes beter te begrijpen.
3 Johannes 1:9
“Ik heb aan de Gemeente geschreven; maar Diotrefes, die onder hen zoekt de eerste te zijn, neemt ons niet aan.”
De enige vermelding van zijn naam, met zijn kenmerk: hij zoekt de eerste te zijn.
3 Johannes 1:10
“Daarom, indien ik kom, zo zal ik in gedachtenis brengen zijn werken, die hij doet, met boze woorden snaterende tegen ons; en hiermede niet vergenoegd zijnde, zo ontvangt hij zelf de broeders niet, en verhindert degenen, die het willen doen, en werpt ze uit de Gemeente.”
Johannes somt op wat Diotrefes doet en kondigt aan dat hij het bij zijn komst ter sprake zal brengen.
3 Johannes 1:11
“Geliefde, volgt het kwade niet na, maar het goede. Die goed doet, is uit God; maar die kwaad doet, heeft God niet gezien.”
De les die Johannes Gajus uit het voorbeeld van Diotrefes meegeeft.
3 Johannes 1:12
“Aan Demetrius wordt getuigenis gegeven van allen, en van de waarheid zelve; en wij getuigen ook, en gij weet, dat onze getuigenis waarachtig is.”
Demetrius is het tegenbeeld van Diotrefes. Hij is niet dezelfde als de zilversmid uit Efeze.
Mattheüs 20:27
“En zo wie onder u zal willen de eerste zijn, die zij uw dienstknecht.”
Het woord van de Heere Jezus dat precies het tegendeel is van de houding van Diotrefes.
Tijdperiode
~1e eeuw n.Chr.
Diotrefes leefde in de tijd van het Nieuwe Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
Diotrefes wordt niet beschuldigd van een verkeerde leer, maar van een verkeerde houding. Dat maakt hem dichtbij. Ook wie de leer goed kent, kan in de gemeente de eerste plaats zoeken, gelijk willen krijgen en invloed bewaken. Johannes noemt dat zonder omwegen kwaad. De gevolgen waren concreet. Er werd kwaad gesproken, broeders bleven buiten de deur en wie gastvrij wilde zijn, werd zelf buitengesloten. Hoogmoed blijft zelden bij één persoon; hij trekt anderen mee. Daarom is het goed om bij onszelf na te gaan waar wij de eerste plaats zoeken, ook in kleine dingen. Johannes geeft ook een weg. Hij spreekt het kwaad uit, maar hij wil het persoonlijk behandelen. En hij wijst Gajus naar het goede voorbeeld van Demetrius: "volgt het kwade niet na, maar het goede" (3 Johannes 1:11). Wij hoeven niet in de houding van een ander mee te gaan, ook niet als die ander invloed heeft. De Heere Jezus heeft de eerste plaats anders gevuld. Hij is gekomen om te dienen (Mattheüs 20:28). Wie Hem volgt, hoeft niet de eerste te zijn.
Veelgestelde vragen over Diotrefes
Wie was Diotrefes in de Bijbel?
Waar staat Diotrefes in de Bijbel?
Wat betekent "zoekt de eerste te zijn" in 3 Johannes 1:9?
Was Diotrefes een dwaalleraar?
Wie is Demetrius in 3 Johannes?
Is Demetrius in 3 Johannes dezelfde als Demetrius de zilversmid?
Hoe reageerde Johannes op Diotrefes?
Wat kunnen wij leren van Diotrefes?
Stel een vraag over Diotrefes
Wilt u meer weten over Diotrefes? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over DiotrefesVerdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Diotrefes in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Diotrefes.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Diotrefes in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Diotrefes.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Diotrefes aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.