Jonathan en zijn wapendrager

De geschiedenis van Jonathan en zijn wapendrager staat in 1 Samuël 14:1-23, in de tijd van koning Saul. Israël was in grote nood: de Filistijnen lagen met een groot leger bij Michmas, en Saul had nog ongeveer zeshonderd man bij zich (1 Samuël 13:15-16; 14:2).

Waarom gingen Jonathan en zijn wapendrager naar de Filistijnen?

Jonathan, de zoon van Saul, zei op een dag tegen de jongen die zijn wapens droeg dat zij samen naar de bezetting van de Filistijnen zouden gaan. Zijn vader wist het niet. Saul zat bij Gibea onder een granaatappelboom, en de priester Ahia droeg de efod. Tussen Jonathan en de Filistijnen lagen twee scherpe rotspunten, Bozes en Sene. Jonathan zei: "misschien zal de HEERE voor ons werken; want bij den HEERE is geen verhindering, om te verlossen door velen of door weinigen" (1 Samuël 14:6). Zijn wapendrager antwoordde: "Doe al, wat in uw hart is" (1 Samuël 14:7).

Welk teken sprak Jonathan af?

Zouden de Filistijnen zeggen dat zij moesten blijven staan, dan zouden zij niet opklimmen. Zouden zij hen naar boven roepen, dan zouden zij gaan, "want de HEERE heeft hen in onze hand gegeven; en dit zal ons een teken zijn" (1 Samuël 14:10). Toen de twee zich lieten zien, spotten de Filistijnen dat de Hebreeën uit de holen kwamen waarin zij zich verstopt hadden. Zij riepen: "Klimt op tot ons, en wij zullen het u wijs maken". Jonathan zei tegen zijn wapendrager: "Klim op achter mij, want de HEERE heeft hen gegeven in de hand van Israel" (1 Samuël 14:12).

Hoe verloste de HEERE Israël bij Michmas?

Jonathan klom op handen en voeten omhoog, zijn wapendrager achter hem. De Filistijnen vielen voor Jonathan, en zijn wapendrager doodde ze achter hem: omtrent twintig man, op een klein stuk land (1 Samuël 14:13-14). Toen kwam er een beving in het hele leger, en het land werd beroerd, "want het was een beving Gods" (1 Samuël 14:15). De wachters van Saul zagen de menigte uiteengaan. Saul liet tellen wie er weg waren: Jonathan en zijn wapendrager. Hij zei tegen de priester Ahia dat hij de ark Gods moest brengen, maar toen het rumoer in het leger van de Filistijnen zeer toenam, zei hij: "Haal uw hand in" (1 Samuël 14:18-19). Toen kwamen Saul en zijn mannen ten strijde, en in het leger van de Filistijnen was het zwaard van de een tegen de ander. Hebreeën die bij de Filistijnen waren, gingen over naar Israël, en de mannen die zich in het gebergte van Efraïm verstopt hadden, achtervolgden de vijand. De tekst besluit: "Alzo verloste de HEERE Israel te dien dage" (1 Samuël 14:23).

De aanloop staat in 1 Samuël 13. Jonathan had al een bezetting van de Filistijnen bij Geba verslagen, en daarop verzamelden de Filistijnen een groot leger bij Michmas. Veel Israëlieten verborgen zich in spelonken en rotsen. In Gilgal wachtte Saul zeven dagen; toen Samuël niet kwam en het volk wegliep, bracht hij zelf het brandoffer. Samuël zei dat hij het gebod van de HEERE niet gehouden had en dat zijn rijk niet zou bestaan (1 Samuël 13:8-14). Er was geen smid in Israël: alleen Saul en Jonathan hadden een zwaard en een spies (1 Samuël 13:19-22). Op diezelfde dag had Saul het volk laten zweren dat niemand voor de avond zou eten, en Jonathan, die dat niet gehoord had, at van de honing (1 Samuël 14:24-45). Meer per vers staat in de uitleg bij 1 Samuël 14.

De HEERE is de Held van deze geschiedenis. Jonathan wist niet zeker wat God zou doen: "misschien zal de HEERE voor ons werken". Maar hij wist wel wie God is: bij Hem "is geen verhindering, om te verlossen door velen of door weinigen" (1 Samuël 14:6). Dat is geloof dat niet over God beschikt en toch op Hem rekent. Jonathan noemde de Filistijnen onbesnedenen: zij stonden buiten het verbond dat de HEERE met Israël had gesloten.

Het was dan ook niet de kracht van twee mannen die het leger op de vlucht dreef. De tekst legt het gewicht bij God: "het was een beving Gods" (1 Samuël 14:15). Zo werkte de HEERE ook bij Gideon en de driehonderd, opdat Israël niet zou zeggen: "Mijn hand heeft mij verlost" (Richteren 7:2). Koning Asa bad later: "HEERE, het is niets bij U, te helpen hetzij den machtige, hetzij den krachteloze" (2 Kronieken 14:11).

Ook Saul en zijn mannen trokken pas ten strijde toen de HEERE het leger van de vijand al had doen beven (1 Samuël 14:15-20). Tegenover de koning die in Gilgal het gebod van de HEERE niet hield (1 Samuël 13:13), staat zijn zoon die op de HEERE vertrouwde.

Gods almacht hangt niet af van onze aantallen. Een kleine gemeente, een klein gezin of één gelovige in een klas: bij de HEERE is geen verhindering. Dat maakt ons niet roekeloos. Jonathan ging niet in eigen kracht, maar met de vraag of de HEERE voor hen zou werken.

Op God vertrouwen is iets anders dan zeker weten wat Hij zal doen. Jonathan zei "misschien". Zijn teken is geen voorschrift om God op de proef te stellen; Gods wil leren wij uit Zijn Woord. Wel mogen wij in gehoorzaamheid een stap zetten en de uitkomst aan Hem overlaten.

De eer is voor de HEERE. Jonathan en zijn wapendrager deden iets moedigs, maar de Bijbel eindigt niet bij hun moed. Het slot luidt: "Alzo verloste de HEERE Israel te dien dage". Wie iets mag doen in Gods dienst, mag weten: "Een koning wordt niet behouden door een groot heir" (Psalm 33:16). Het is de HEERE Die verlost.