David en Jonathan
Een verbond voor de HEERE tussen de koningszoon en David
Samenvatting
David en Jonathan gaat over 1 Samuël 18 tot 20: na de overwinning op Goliath sluit Jonathan, de zoon van koning Saul, een verbond met David. Als Saul David wil doden, pleit Jonathan voor hem en waarschuwt hem met een afgesproken teken van pijlen. Bij het afscheid leggen zij hun verbond in de hand van de HEERE.
Bijbelgedeelte
“Het geschiedde nu, als hij geeindigd had tot Saul te spreken, dat de ziel van Jonathan verbonden werd aan de ziel van David; en Jonathan beminde hem als zijn ziel.”
“Jonathan nu en David maakten een verbond, dewijl hij hem liefhad als zijn ziel.”
“En Jonathan voer voort, met David te doen zweren, omdat hij hem liefhad; want hij had hem lief met de liefde zijner ziel.”
“Toen zeide Jonathan tot David: Ga in vrede; hetgeen wij beiden in den Naam des HEEREN gezworen hebben, zeggende: De HEERE zij tussen mij en tussen u, en tussen mijn zaad en tussen uw zaad, zij tot in eeuwigheid!”
Het verhaal
1 Samuël 18 tot 20 vertelt hoe Jonathan, de zoon van koning Saul, een verbond sloot met David, en hoe hij dat verbond trouw bleef toen zijn vader David wilde doden. Het begint direct na Davids overwinning op Goliath (zie David en Goliath).
Hoe begon de vriendschap van David en Jonathan?
Toen David met Saul uitgesproken was, gebeurde het "dat de ziel van Jonathan verbonden werd aan de ziel van David" (1 Samuël 18:1). Jonathan en David maakten een verbond, omdat Jonathan hem liefhad als zijn ziel. Jonathan deed zijn mantel af en gaf die aan David, met zijn kleren, zijn zwaard, zijn boog en zijn gordel.
Waarom wilde Saul David doden?
De vrouwen zongen dat Saul zijn duizenden had verslagen en David zijn tienduizenden. Saul werd zeer toornig en hield David vanaf die dag in het oog. De Bijbel noemt de diepste reden: "Saul vreesde voor David, want de HEERE was met hem, en Hij was van Saul geweken" (1 Samuël 18:12).
Hoe beschermde Jonathan David tegen Saul?
Toen Saul zijn zoon en zijn knechten opdroeg David te doden, waarschuwde Jonathan zijn vriend: "Mijn vader Saul zoekt u te doden" (1 Samuël 19:2). Daarna sprak hij goed van David tegen zijn vader. David had niet tegen hem gezondigd, hij had zijn leven gewaagd tegen de Filistijn, en "de HEERE heeft een groot heil aan het ganse Israël gedaan" (1 Samuël 19:5). Saul luisterde en zwoer dat David niet gedood zou worden. Jonathan bracht David bij Saul terug. Toen er wederom krijg was, was "de boze geest des HEEREN" over Saul (1 Samuël 19:9). Hij wierp zijn spies naar David, en David vluchtte.
Wat was het teken met de pijlen?
David kwam bij Jonathan en vroeg wat hij misdaan had. David zou wegblijven van de maaltijd van de koning op de nieuwe maan. In het veld vroeg Jonathan om weldadigheid voor zijn huis tot in eeuwigheid, en hij liet David opnieuw zweren, omdat hij hem liefhad. Daarna spraken zij een teken van pijlen af: zo zou Jonathan laten weten hoe zijn vader reageerde. Riep hij dat de pijlen verder lagen, dan moest David vluchten.
Hoe namen David en Jonathan afscheid?
Op de tweede dag vroeg Saul waar de zoon van Isaï bleef. Saul ontstak in toorn tegen zijn zoon: zolang David leefde, zou Jonathans koninkrijk niet bevestigd worden. Toen Jonathan vroeg wat David gedaan had, wierp Saul zijn spies naar hem. Jonathan stond van tafel op en at niet. De volgende morgen schoot hij in het veld een pijl over de jongen heen en riep: "Is niet de pijl van u af en verder"? (1 Samuël 20:37). Toen de jongen weg was, kwam David tevoorschijn. Hij boog zich driemaal ter aarde, en zij kusten elkaar en weenden samen. Jonathan zei: "Ga in vrede" en herinnerde aan de eed die zij in de Naam des HEEREN hadden gezworen (1 Samuël 20:42). David ging heen, en Jonathan ging terug naar de stad.
Achtergrond
Jonathan wordt als eerste van de zonen van Saul genoemd (1 Samuël 14:49), en Saul zag hem als zijn opvolger (1 Samuël 20:31). Hij was al aanvoerder over duizend man aan het begin van Sauls regering (1 Samuël 13:2) en had met alleen zijn wapendrager de Filistijnen aangevallen, in het vertrouwen dat "bij den HEERE is geen verhindering, om te verlossen door velen of door weinigen" (1 Samuël 14:6). Bij het begin van de maand, de nieuwe maan, werden er offers gebracht (Numeri 28:11) en at Saul met zijn hof. Daarom viel Davids lege plaats op; de eerste dag dacht Saul dat David onrein was (1 Samuël 20:26).
Betekenis
Achter deze geschiedenis staat de HEERE. Saul vreesde David, "want de HEERE was met hem" (1 Samuël 18:12). Saul vocht dus niet alleen tegen een rivaal, maar tegen de keuze van God. Jonathan zag wat zijn vader weigerde te zien. Hij, de zoon van de koning, gaf zijn mantel en zijn wapens aan David. Later wenste hij hem: "de HEERE zij met u, gelijk als Hij met mijn vader geweest is" (1 Samuël 20:13). Nog later zei hij het ronduit: David zou koning worden over Israël (1 Samuël 23:17).
Hun band was daarom meer dan een gevoel. David noemt het "een verbond des HEEREN" (1 Samuël 20:8): een belofte voor Gods aangezicht, met de HEERE als Getuige tussen hen beiden. Jonathan vroeg "de weldadigheid des HEEREN" voor zichzelf, maar ook voor zijn huis, na zijn eigen dood (1 Samuël 20:14-15).
God liet dat verbond niet vallen. Jonathan sneuvelde met zijn vader (1 Samuël 31:2), maar David vroeg later of er nog iemand uit het huis van Saul was, "dat ik weldadigheid aan hem doe, om Jonathans wil" (2 Samuël 9:1). Zo vond hij Jonathans zoon (zie David en Mefiboseth). David noemde dat "Gods weldadigheid" (2 Samuël 9:3). Met hetzelfde woord zegt de Statenvertaling dat de HEERE Zelf "het verbond en de weldadigheid houdt" (Deuteronomium 7:9). Meer over het afscheid leest u in de uitleg bij 1 Samuël 20.
Lessen voor vandaag
De HEERE bindt mensen aan elkaar in Zijn Naam. Jonathan had David lief, en hij zag dat de HEERE met David was (1 Samuël 19:5 en 1 Samuël 20:13). Daarom bleef hij aan zijn kant, ook toen het hem zijn eigen troon kostte. Daar ligt de maat van christelijke vriendschap: een vriend die u sterkt in God, zoals Jonathan bij David deed, toen hij "versterkte zijn hand in God" (1 Samuël 23:16).
Trouw aan God kan een prijs hebben. Jonathan bleef zijn vader eren en sprak hem eerlijk aan, maar hij werkte niet mee aan onrecht. Hij brak ook niet met zijn vader: hij bleef aan zijn zijde tot in de strijd waarin zij samen vielen. Wie klem zit tussen mensen die hem lief zijn, mag bij de HEERE zoeken wat recht is.
Wat voor Gods aangezicht beloofd is, telt. David hield zijn eed ook toen Jonathan er niet meer was: om Jonathans wil (2 Samuël 9:1) en "om den eed des HEEREN, die tussen hen was" (2 Samuël 21:7). Omdat God Zijn verbond nooit vergeet, mogen wij ook onze beloften ernstig nemen. "Een vriend heeft te aller tijd lief" (Spreuken 17:17).
Vertellen aan kinderen
Voorlezen duurt ongeveer 4 minuten · geschikt vanaf 6 jaar
De HEERE had David de overwinning gegeven over de reus Goliath. Daarna sprak David met koning Saul. Jonathan was de zoon van de koning.
De Bijbel zegt: "de ziel van Jonathan verbonden werd aan de ziel van David". Dat betekent: Jonathan hield van David als van zichzelf.
Jonathan en David maakten een verbond. Een verbond is een plechtige belofte van trouw. Jonathan gaf David zijn mantel en zijn kleren, en ook zijn zwaard, zijn boog en zijn gordel, een riem.
Maar koning Saul werd boos, want de vrouwen zongen dat David meer vijanden had verslagen dan hij. Saul werd bang voor David, want de HEERE was met hem.
Toen zei Saul tegen Jonathan en zijn knechten dat ze David moesten doden. Jonathan waarschuwde David: "Mijn vader Saul zoekt u te doden". Jonathan sprak goed over David tegen zijn vader. David had zijn leven gewaagd tegen Goliath, en de HEERE had Israël zo geholpen! Toen luisterde Saul. Hij zwoer bij de HEERE dat David niet gedood zou worden.
Maar later moest David toch vluchten. Hij kwam bij Jonathan en vroeg wat hij verkeerd had gedaan. Bij de nieuwe maan, het begin van de maand, at de koning met zijn mannen. Maar David zou zich in het veld verbergen.
In het veld wenste Jonathan dat de HEERE met David zou zijn, zoals Hij met zijn vader geweest was. Hij liet David zweren dat hij altijd goed zou zijn voor Jonathans familie. Toen maakten ze een plan. Jonathan zou pijlen schieten en een jongen sturen om ze te zoeken. Riep Jonathan dat de pijlen verder lagen, dan moest David vluchten.
Op de tweede dag vroeg Saul waar David was. Jonathan zei dat David hem gevraagd had om naar zijn familie in Bethlehem te mogen gaan. Toen werd Saul heel boos. David moest dood, zei hij. Jonathan vroeg wat David dan gedaan had. Toen gooide Saul zijn speer naar Jonathan. Jonathan stond op van tafel en at niets, want hij was verdrietig om David.
De volgende morgen ging Jonathan met een jongen naar het veld. Hij schoot een pijl over de jongen heen. Toen riep hij: "Is niet de pijl van u af en verder"? Dat was het teken. De jongen wist van niets. Jonathan stuurde hem met zijn wapens terug naar de stad.
Toen kwam David tevoorschijn. Hij boog zich drie keer diep naar de grond. Ze kusten elkaar en huilden samen.
Jonathan zei: "Ga in vrede". Ze hadden elkaar trouw beloofd in de Naam van de HEERE. Ze hadden gezegd: "De HEERE zij tussen mij en tussen u". De HEERE was hun Getuige, ook voor hun kinderen, voor altijd. Toen ging David weg, en Jonathan ging terug naar de stad.
Jaren later, toen Jonathan al gestorven was, was David koning. Hij vroeg of er nog iemand van de familie van Saul leefde. Hij wilde goed voor hem zijn, om Jonathan. Zo hield David de belofte die hij voor de HEERE gedaan had. De HEERE vergeet Zijn verbond nooit.
“De HEERE zij tussen mij en tussen u, en tussen mijn zaad en tussen uw zaad, zij tot in eeuwigheid!” (1 Samuël 20:42)
Tips voor de verteller
- Leg het woord verbond uit als een plechtige belofte voor Gods aangezicht, met de HEERE als Getuige. Bij de onthoudtekst kunt u zaad uitleggen als kinderen en kleinkinderen. Dat Jonathan zijn mantel en wapens aan David gaf, zien veel uitleggers als een teken dat hij David als de toekomstige koning erkende; later zegt Jonathan dat zelf (1 Samuël 23:17). Voor de jongsten kunt u het plan met de pijlen eenvoudig houden en het afscheid de meeste ruimte geven.
- Kinderen vragen waarom Saul David wilde doden en zelfs zijn speer naar zijn eigen zoon gooide. Antwoord eerlijk: Saul was jaloers en bang, omdat de HEERE met David was en van Saul geweken (1 Samuël 18:8-12). De Bijbel zegt er ook bij dat er een boze geest van de HEERE over Saul kwam, toen de Geest van de HEERE van Saul week (1 Samuël 16:14 en 1 Samuël 19:9). Vertel de speer in één zin, zoals de Bijbel. Vraagt een kind of Jonathan dan niet meer van zijn vader hield: Jonathan bleef zijn vader eren en bleef bij hem, maar hij hielp niet mee aan wat tegen God inging.
- Maak er geen les over vriendschap alleen van. Het zwaartepunt is dat de HEERE met David was en dat Hij het verbond liet houden, ook na Jonathans dood. U kunt 1 Samuël 20:35-42 zelf uit de Bijbel voorlezen en daarna kort vertellen hoe David Mefiboseth zocht (2 Samuël 9). Vraagt een kind of Jonathan loog over Bethlehem: het was de reden die David zelf had voorgesteld (1 Samuël 20:6), terwijl hij zich in het veld verborg. De Bijbel oordeelt er hier niet over en uitleggers verschillen; prijs het niet aan en maak het niet tot het hoofdpunt.
Gespreksvragen voor kinderwerk en club
Kleuters en onderbouw (4-7 jaar)
- NavertellenWat gaf Jonathan aan David toen ze een verbond maakten?
- NavertellenWie moest volgens Jonathan tussen hem en David zijn?
- VerwonderenWaarom huilden David en Jonathan samen bij het afscheid?
Zondagsschool en club (8-12 jaar)
- KijkenWat deed Jonathan toen zijn vader zei dat David gedood moest worden?
- BetekenisSaul was bang voor David, want de HEERE was met hem. Waarom koos Jonathan de kant van David, terwijl Saul zijn vader was?
- VerbindingJaren later zocht David iemand uit het huis van Saul, "om Jonathans wil". Wie vond hij, en wat deed hij voor hem?
Tieners en catechisatie (12-16 jaar)
- BijbeltekstLees 1 Samuël 23:16-18. Wat doet Jonathan hier voor David, en wat weet hij over de toekomst?
- Wie is God?Jonathan zei: "De HEERE zij tussen mij en tussen u". Wat verandert er aan een belofte als God de Getuige is?
- Moeilijke vraagJonathan koos voor David, maar bleef bij zijn vader en sneuvelde met hem (1 Samuël 31:2). Waarom ging hij niet met David mee? Hoe ga je om met trouw aan twee kanten?
Gebedspunt: Dank de HEERE dat Hij trouw is aan Zijn verbond en dat David zijn eed aan Jonathan hield, ook na diens dood. Bid om vrienden die elkaar sterken in God.
Personen in dit verhaal
Thema's in dit verhaal
Gerelateerde bijbelverhalen
Veelgestelde vragen over David en Jonathan
Waar staat het verhaal van David en Jonathan in de Bijbel?
In 1 Samuël 18 tot 20. Het begint in 1 Samuël 18:1-4, direct na de overwinning op Goliath, met het verbond tussen beiden. In 1 Samuël 19:1-7 pleit Jonathan bij Saul voor David. Hoofdstuk 20 vertelt het plan met de pijlen en het afscheid. Daarna zien zij elkaar nog één keer, in een woud in de woestijn Zif, waar zij hun verbond vernieuwen (1 Samuël 23:16-18). Davids klaaglied over Jonathan staat in 2 Samuël 1, zijn trouw aan Jonathans zoon Mefiboseth in 2 Samuël 9.
Wat betekent het dat de ziel van Jonathan verbonden werd aan de ziel van David?
Het betekent dat Jonathan zich met heel zijn hart aan David verbond. De ziel is in de Bijbel de mens zelf, met zijn leven en zijn liefde. Jonathan "beminde hem als zijn ziel" (1 Samuël 18:1): hij hield van David als van zichzelf. Die liefde kreeg meteen een vaste vorm, want zij maakten een verbond (1 Samuël 18:3). David noemt het later "een verbond des HEEREN" (1 Samuël 20:8). Het gaat dus om een trouwe band voor Gods aangezicht, niet om een vluchtig gevoel.
Waarom gaf Jonathan zijn mantel en zwaard aan David?
De tekst zegt het niet uitdrukkelijk; zij noemt alleen het verbond en Jonathans liefde (1 Samuël 18:3-4). Jonathan gaf zijn mantel, zijn kleren, zijn zwaard, zijn boog en zijn gordel. Veel uitleggers zien hierin meer dan een geschenk: de zoon van de koning gaf de tekenen van zijn positie aan David. Dat past bij wat Jonathan later zegt: "gij zult koning worden over Israël, en ik zal de tweede bij u zijn" (1 Samuël 23:17). Of hij dat bij de eerste ontmoeting al zo bedoelde, weten wij niet.
Wat betekent "De HEERE zij tussen mij en tussen u"?
Met die woorden nam Jonathan de HEERE tot Getuige van de eed die hij en David samen hadden afgelegd. Bij het afscheid herinnerde hij aan wat zij "in den Naam des HEEREN gezworen hebben" (1 Samuël 20:42). Hetzelfde zei hij al eerder in het veld (1 Samuël 20:23). De eed gold niet alleen voor hen beiden, maar ook voor hun nageslacht: "tussen mijn zaad en tussen uw zaad, zij tot in eeuwigheid" (1 Samuël 20:42). David vergat dat niet. Later spaarde hij Mefiboseth "om den eed des HEEREN, die tussen hen was" (2 Samuël 21:7).
Waren David en Jonathan even oud?
Waarschijnlijk niet, al wordt het in kinderbijbels vaak zo getekend. De Bijbel noemt geen leeftijden. Wel was Jonathan al aanvoerder over duizend man aan het begin van de regering van Saul (1 Samuël 13:2). Bij de strijd tegen Goliath noemt Saul David "een jongeling" (1 Samuël 17:33). Na de dood van Saul was zijn zoon Isboseth al veertig jaar (2 Samuël 2:10), terwijl David dertig was toen hij koning werd (2 Samuël 5:4). Jonathan wordt steeds als eerste zoon van Saul genoemd (1 Samuël 14:49 en 1 Kronieken 8:33). Daarom nemen de meeste uitleggers aan dat Jonathan duidelijk ouder was.
Wat bedoelde David met "uw liefde was mij wonderlijker dan liefde der vrouwen"?
David sprak die woorden in zijn klaaglied na de dood van Saul en Jonathan (2 Samuël 1:26). Hij bezong de trouw van een vriend die zijn troon, de gunst van zijn vader en zijn leven op het spel had gezet om David te beschermen. Het woord liefde wordt in de Bijbel breder gebruikt: ook "gans Israël en Juda had David lief" (1 Samuël 18:16), en Hiram had David "altijd bemind" (1 Koningen 5:1). De Bijbel zelf beschrijft de band van David en Jonathan als een verbond voor het aangezicht des HEEREN (1 Samuël 23:18).
Hoe liep het af met Jonathan?
Jonathan zocht David nog één keer op, in een woud in de woestijn Zif, en "versterkte zijn hand in God" (1 Samuël 23:16). Daar vernieuwden zij hun verbond. Jonathan bleef aan de zijde van zijn vader en sneuvelde met hem en twee broers in de strijd tegen de Filistijnen op het gebergte Gilboa (1 Samuël 31:1-2). David klaagde over hen beiden (2 Samuël 1:17). Jaren later zocht David iemand uit het huis van Saul "om Jonathans wil" (2 Samuël 9:1) en vond Jonathans zoon Mefiboseth.
Hoe vertelt u het verhaal van David en Jonathan aan kinderen?
Deze geschiedenis is geschikt vanaf ongeveer 6 jaar. Op deze pagina staat een vertelling die dicht bij 1 Samuël 18, 19 en 20 blijft, met een tekst om te onthouden en tips voor de verteller. Leg het woord verbond uit: een plechtige belofte voor Gods aangezicht. Vertel de woede van Saul en de speer sober, in één zin. Geef het afscheid en Jonathans woorden over de HEERE de meeste ruimte, en vertel kort hoe David zijn belofte later hield aan Mefiboseth.
Stel een vraag over David en Jonathan
Wilt u meer weten over dit bijbelverhaal? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Verdiep u verder
Alle bijbelverhalen
Bekijk alle 191 bijbelverhalen met uitleg, in bijbelse volgorde.
Bijbelse Personen
Leer meer over de personen in dit verhaal.
Bijbelse Tijdlijn
Plaats dit verhaal in de bijbelse geschiedenis.
Bijbeluitleg
Lees uitleg bij de bijbelhoofdstukken van dit verhaal.
Bijbel Onderwerpen
Verken de thema's die in dit verhaal aan bod komen.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over bijbelverhalen aan onze AI-assistent.