De vier melaatsen

De geschiedenis van de vier melaatsen staat in 2 Koningen 6:24-33 en 2 Koningen 7:1-20, in de tijd van Elisa. Het gaat om vier zieke mannen bij de poort van Samaria, niet om de tien melaatsen die de Heere Jezus genas (Lukas 17:12; zie De tien melaatsen).

Waarom was er hongersnood in Samaria?

Benhadad, de koning van Syrië, trok met zijn leger op en belegerde Samaria (2 Koningen 6:24). De honger werd zo groot dat een ezelskop voor tachtig zilverlingen werd verkocht (2 Koningen 6:25). Toen de koning van Israël over de muur liep, riep een vrouw hem om hulp. Hij antwoordde: "De HEERE helpt u niet; waarvan zou ik u helpen" (2 Koningen 6:27)? Hij had zelf niets te geven. Zij vertelde dat zij en een andere vrouw in hun honger haar zoon hadden gegeten (2 Koningen 6:28-29). De koning scheurde zijn kleren en droeg een zak, een rouwkleed. Toch zwoer hij dat Elisa die dag zijn hoofd zou verliezen (2 Koningen 6:30-31). Het hoofdstuk eindigt met de woorden: "Zie, dat kwaad is van den HEERE; wat zou ik verder op den HEERE wachten" (2 Koningen 6:33)?

Wat beloofde Elisa in de honger van Samaria?

Elisa antwoordde: "Hoort het woord des HEEREN" (2 Koningen 7:1). Morgen om deze tijd zou in de poort van Samaria een maat meelbloem voor een sikkel verkocht worden, en twee maten gerst ook. Een hoofdman, op wiens hand de koning leunde, spotte: "Zie, zo de HEERE vensteren in den hemel maakte, zou die zaak kunnen geschieden" (2 Koningen 7:2)? Elisa antwoordde dat hij het met zijn ogen zou zien, maar er niet van zou eten.

Wat vonden de vier melaatsen in het leger van de Syriërs?

Bij de ingang van de poort waren vier melaatse mannen. Zij zeiden tegen elkaar: "Wat blijven wij hier, totdat wij sterven" (2 Koningen 7:3)? In de schemering gingen zij naar het leger van de Syriërs, maar daar was niemand. De HEERE had de Syriërs het geluid van wagens, paarden en een groot leger laten horen. Zij dachten dat de koning van Israël de koningen van de Hethieten en de Egyptenaren had ingehuurd, en vluchtten. Tenten, paarden en ezels lieten zij achter (2 Koningen 7:5-7). De melaatsen aten, dronken en verborgen zilver, goud en kleren.

Wat gebeurde er toen de melaatsen het nieuws naar Samaria brachten?

Zij zeiden: "Wij doen niet recht; deze dag is een dag van goede boodschap, en wij zwijgen stil" (2 Koningen 7:9). Zij riepen het bij de poort. De koning vreesde een hinderlaag, maar stuurde verkenners. Die vonden de weg tot aan de Jordaan vol kleren en gereedschap (2 Koningen 7:12-15). Het volk plunderde het leger, en meelbloem en gerst werden verkocht "naar het woord des HEEREN" (2 Koningen 7:16). Het volk vertrapte de hoofdman in de poort, en hij stierf, "gelijk de man Gods gesproken had" (2 Koningen 7:17).

De koning van Israël wordt hier niet bij naam genoemd. Veel uitleggers denken aan Joram, de zoon van Achab (2 Koningen 3:1); Elisa noemt hem "die zoon des moordenaars" (2 Koningen 6:32). Of de laatste woorden van hoofdstuk 6 van de bode of van de koning zijn, is niet zeker. De prijzen tonen de nood: een ezel mocht volgens de spijswetten niet gegeten worden (vergelijk Leviticus 11:3), en "een vierendeel van een kab duivenmest" kostte vijf zilverlingen (2 Koningen 6:25); wat daarmee bedoeld is, is onzeker. Melaatsen moesten apart wonen: "buiten het leger zal zijn woning wezen" (Leviticus 13:46). Daarom waren de vier mannen buiten de poort.

In 2 Koningen 7 draait alles om het woord des HEEREN. Toen de nood het grootst was en er gezegd werd dat het geen zin meer had op de HEERE te wachten, sprak God een belofte voor de volgende dag. Die kwam precies uit: "naar het woord des HEEREN" (2 Koningen 7:16), "gelijk de man Gods gesproken had" (2 Koningen 7:17). De schrijver herhaalt de belofte en de spot van de hoofdman nog eens (2 Koningen 7:18-19), zodat de lezer het niet mist.

God redde Samaria zonder dat een Israëlitische soldaat een zwaard trok. Hij liet de Syriërs alleen een geluid horen (2 Koningen 7:6), en een groot leger vluchtte. De eersten die het zagen, waren vier buitengesloten mannen. De nood kwam niet uit het niets. De wet had gewaarschuwd dat ontrouw aan de HEERE zou uitlopen op een belegering waarin ouders hun kinderen zouden eten (Deuteronomium 28:15; Deuteronomium 28:53). Oordeel en redding komen van dezelfde God.

De hoofdman spotte met vensters in de hemel. Later noemt de HEERE Zijn zegen juist zo: "of Ik u dan niet opendoen zal de vensteren des hemels" (Maleachi 3:10). Ongeloof hield Gods werk niet tegen, maar sloot de spotter wel buiten. De woorden "deze dag is een dag van goede boodschap" worden vaak op het evangelie toegepast. Het Nieuwe Testament trekt die lijn hier niet zelf, maar spreekt wel over de voeten "dergenen, die het goede verkondigen" (Romeinen 10:15).

Gods woord komt uit, ook als het onmogelijk lijkt. Brood voor morgen in een uitgehongerde stad: de hoofdman vond het belachelijk. Toch gebeurde het op de dag die God had genoemd. Wie Gods beloften hoort, mag ze geloven voordat er iets van te zien is. De hoofdman zag het wel, maar at er niet van. Zo waarschuwt deze geschiedenis tegen ongeloof dat Gods woord wegwuift.

Goed nieuws is niet om voor onszelf te houden. De melaatsen aten eerst en verborgen hun buit. Toen beseften zij: "Wij doen niet recht" (2 Koningen 7:9). Wie zelf iets van Gods goedheid ontvangen heeft, mag het niet stilhouden voor anderen die honger hebben. Dat geldt voor brood, en nog meer voor het evangelie.

God gebruikt wie geen aanzien heeft. Niet de koning en niet de oudsten brachten het nieuws, maar vier mannen die buiten de poort moesten wonen. Paulus schrijft: "het onedele der wereld, en het verachte heeft God uitverkoren" (1 Korinthe 1:28).