Wie het Nieuwe Testament leest, merkt hoe vaak het over de Heilige Geest spreekt. Hij wederbaart, troost, leidt en woont in de gelovigen. Dan komt de vraag vanzelf op: hoe krijgt een mens daar deel aan? Sommigen zoeken het in een bijzondere ervaring of in een vaste methode. De Bijbel wijst een eenvoudiger en tegelijk diepere weg. Hier leest u wat de Schrift zegt over geloof, gebed en de vrije werking van de Geest, en waaraan Zijn aanwezigheid te herkennen is.
Hoe ontvang ik de Heilige Geest volgens de Bijbel?
Paulus stelt de gemeenten in Galatië een eenvoudige vraag. Er waren leraars gekomen die zeiden dat het geloof in Christus aangevuld moest worden met het houden van de wet. Paulus laat de Galaten daarom terugdenken aan het begin: 'hebt gij den Geest ontvangen uit de werken der wet, of uit de prediking des geloofs?' (Galaten 3:2). Het antwoord ligt in de vraag besloten. Zij hadden de Geest ontvangen toen Christus als de Gekruisigde aan hen verkondigd werd en zij Hem geloofden (Galaten 3:1). Een paar verzen verder schrijft Paulus dat wij de beloofde Geest door het geloof ontvangen (Galaten 3:14).
Op de Pinksterdag gaf Petrus hetzelfde antwoord aan wie vroegen wat zij moesten doen: 'Bekeert u, en een iegelijk van u worde gedoopt in den Naam van Jezus Christus, tot vergeving der zonden; en gij zult de gave des Heiligen Geestes ontvangen' (Handelingen 2:38). De Geest is een gave en geen beloning. De doop is daarbij het teken en zegel van de belofte; de Geest Zelf wordt geschonken aan wie zich tot God bekeert en in Christus gelooft.
De Geest is ook de Geest van Christus. Hij werd in volle mate uitgestort toen de Heere Jezus verheerlijkt was (Johannes 7:39), en Hij verheerlijkt op Zijn beurt Christus (Johannes 16:14). Wie de Heilige Geest zoekt, zoekt daarom in de eerste plaats Christus.
Waarom bidden christenen om de Heilige Geest?
In Lukas 11 leert de Heere Jezus Zijn discipelen bidden. Na het Onze Vader en de gelijkenis van de vriend die 's nachts om brood komt vragen, zegt Hij dat wie bidt, ontvangen zal (Lukas 11:9). Dan volgt de belofte waar het hier om gaat: 'hoeveel te meer zal de hemelse Vader den Heiligen Geest geven dengenen, die Hem bidden?' (Lukas 11:13). In de uitleg van Lukas 11 leest u dit gedeelte in zijn verband.
De Heere Jezus vergelijkt God met een aardse vader. Een vader geeft zijn kind dat om brood vraagt geen steen (Lukas 11:11). Als zondige ouders hun kinderen al goede gaven geven, hoeveel te meer zal de Vader in de hemel de grootste gave geven aan wie Hem erom vraagt. Het gebed is dus geen prestatie waarmee een mens de Geest verdient. Het is de lege hand van een kind dat zijn Vader op Zijn woord neemt.
Dat gebed hoort niet alleen bij het begin. David bad na zijn zonde dat God Zijn Heilige Geest niet van hem zou wegnemen (Psalm 51:13). De apostelen baden voor de gelovigen in Samaria dat zij de Heilige Geest mochten ontvangen (Handelingen 8:15). Ook wie al gelooft, blijft om de Geest bidden.
Kan een mens de Heilige Geest naar zich toe halen?
Nee. In het gesprek met Nicodemus zegt de Heere Jezus dat niemand het Koninkrijk Gods kan ingaan als hij niet geboren wordt uit water en Geest (Johannes 3:5). Daarna gebruikt Hij een beeld: 'De wind blaast, waarheen hij wil, en gij hoort zijn geluid; maar gij weet niet, van waar hij komt, en waar hij heen gaat; alzo is een iegelijk, die uit den Geest geboren is' (Johannes 3:8).
Zoals niemand de wind kan bevelen, zo kan niemand de Geest dwingen. Er bestaat geen techniek, geen vaste gebedsformule en geen oefening waarmee een mens over de Geest beschikt. In het boek Handelingen gaf God de Geest soms toen de apostelen de handen oplegden (Handelingen 8:17), en soms terwijl Petrus nog sprak (Handelingen 10:44). Juist die verscheidenheid laat zien dat God Zich niet aan een methode bindt. Paulus schrijft dat God ons zalig maakt naar Zijn barmhartigheid, door de wedergeboorte en vernieuwing die de Heilige Geest werkt, en niet uit werken die wij gedaan hebben (Titus 3:5).
Dat betekent niet dat een mens alleen maar moet afwachten. God gebruikt middelen: de prediking van Zijn Woord en het gebed. Het geloof komt uit het horen van Gods Woord (Romeinen 10:17). Wie de Bijbel leest, onder de prediking komt en bidt, is op de plaats waar de Geest gewoonlijk werkt.
Wanneer ontvangt een mens de Heilige Geest?
De Bijbel verbindt het ontvangen van de Geest met het geloof in Christus. Paulus schrijft aan de Efeziërs dat zij, nadat zij het Evangelie gehoord en geloofd hadden, verzegeld zijn met de beloofde Heilige Geest (Efeze 1:13). Tegelijk gaat het werk van de Geest aan het geloof vooraf, want Hij is het Die het geloof werkt. Niemand kan zeggen dat Jezus de Heere is dan door de Heilige Geest (1 Korinthe 12:3). Wie oprecht in Christus gelooft, heeft de Geest dus al ontvangen.
Daarom spreekt Paulus zo stellig: 'Maar zo iemand den Geest van Christus niet heeft, die komt Hem niet toe' (Romeinen 8:9). Een christen zonder de Heilige Geest bestaat niet. Wel beschrijft Handelingen enkele keren dat gelovigen de Geest pas later ontvingen, zoals in Samaria (Handelingen 8:16) en in Efeze (Handelingen 19:6). Dat gebeurde toen het Evangelie voor het eerst tot een nieuwe groep doordrong, zoals de Heere Jezus had aangekondigd: te Jeruzalem, in Samaria en tot aan het uiterste der aarde (Handelingen 1:8). Het is geen tweede stap die voor elke gelovige geldt; de brieven aan de gemeenten spreken van de Geest als het bezit van ieder die in Christus is (1 Korinthe 12:13). Wel roept de Schrift de gelovigen op om vervuld te worden met de Geest (Efeze 5:18). Dat is een opdracht voor wie de Geest al heeft. Hoe de doop met de Heilige Geest daarmee samenhangt, leest u bij wat de doop met de Heilige Geest is.
Hoe weet ik of ik de Heilige Geest heb ontvangen?
Veel mensen zoeken het bewijs in een sterk gevoel, een visioen of het spreken in tongen. De Bijbel geeft een andere maatstaf, namelijk de vrucht: 'Maar de vrucht des Geestes is liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, goedertierenheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid, matigheid' (Galaten 5:22). Dat zijn geen opvallende verschijnselen. Het is een vernieuwd leven dat langzaam groeit, zoals vrucht aan een boom. Meer hierover vindt u bij bijbelteksten over de vrucht van de Geest.
De Geest getuigt ook in het hart: 'Dezelve Geest getuigt met onzen geest, dat wij kinderen Gods zijn' (Romeinen 8:16). Dat getuigenis is geen losse stem naast de Bijbel. Het is de Geest Die Gods beloften op het eigen leven toepast, zodat een mens God leert aanroepen als Vader (Romeinen 8:15). Kenmerken waarop de Schrift wijst, zijn onder meer:
- Jezus belijden als de Heere en de enige Zaligmaker (1 Korinthe 12:3);
- droefheid naar God over de zonde (2 Korinthe 7:10);
- het verlangen om naar Gods geboden te wandelen (Ezechiël 36:27);
- het kinderlijk roepen tot God als Vader (Romeinen 8:15).
Wie zichzelf eerlijk onderzoekt, vindt die kenmerken vaak zwak en vermengd met zonde. Dat is geen reden om te wanhopen. Juist wie bezorgd is of hij de Geest wel heeft, mag met die zorg naar de Vader gaan Die belooft de Geest te geven aan wie Hem bidden. Het gesprek met een predikant of ouderling kan daarbij helpen.
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
In Zondag 20 van de Heidelbergse Catechismus belijdt de gelovige dat de Heilige Geest waarachtig en eeuwig God is, en 'dat Hij ook mij gegeven is, opdat Hij mij door een waar geloof Christus en al Zijn weldaden deelachtig make, mij trooste en eeuwiglijk bij mij blijve' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 20, vraag 53). De Geest wordt dus gegeven, en Hij werkt het geloof waardoor een mens deel krijgt aan Christus. Zondag 25 voegt toe dat Hij dat geloof werkt door de verkondiging van het Evangelie (vraag 65). Dat de Geest een Persoon is en geen onpersoonlijke kracht, leest u bij de vraag of de Heilige Geest een persoon is.
Zondag 45 legt uit waarom het gebed nodig is: omdat God 'Zijn genade en den Heiligen Geest alleen diegenen geven wil, die Hem met hartelijk zuchten zonder ophouden daarom bidden en daarvoor danken' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 45, vraag 116). Dat is de belofte van Lukas 11:13 in de woorden van de kerk: het gebed verdient de Geest niet, het is de weg waarlangs God Hem wil geven.
De Dordtse Leerregels (hoofdstuk III/IV, artikel 11 en 12) belijden dat de wedergeboorte een werk is dat God Zelf krachtig en verborgen in de mens werkt. In artikel 17 van hetzelfde hoofdstuk staat dat God daarbij Zijn middelen gebruikt, in het bijzonder het Evangelie. God geeft Zijn Geest in vrijheid, en Hij werkt door Zijn Woord, terwijl Hij de Geest wil geven aan wie Hem erom bidden.
'En Ik zal Mijn Geest geven in het binnenste van u' (Ezechiël 36:27)