Verouderd woord
Lijdzaamheid
zelfstandig naamwoord
In het kort
Lijdzaamheid is geduldig volhouden onder lijden: moeite en verdrukking dragen zonder te morren of op te geven. Het woord komt alleen in het Nieuwe Testament van de Statenvertaling voor, en daar is het een vrucht van het geloof, die volgens de kanttekeningen door Christus en Zijn Geest gewerkt wordt.
In hedendaags Nederlands: geduldig volharden, standvastigheid, uithoudingsvermogen, volhouden
Wat betekent lijdzaamheid?
Lijdzaamheid is afgeleid van lijdzaam, en lijdzaam volgens het Woordenboek der Nederlandsche Taal van lijden. Het WNT omschrijft lijdzaam als de eigenschap om onaangename ervaringen zonder verzet of morren te verdragen: geduldig van aard. Lijdzaamheid is dan die eigenschap zelf, of de houding waarin iemand op een bepaald moment iets verdraagt. Het WNT noemt ook een zegswijze die uit de Statenvertaling komt: zijn ziel in lijdzaamheid bezitten, naar Lukas 21:19. Die uitdrukking werd later gebruikt in de zin van kalm blijven onder iets wat ergernis wekt. In de Bijbel gaat het om meer dan kalmte. Het is het volharden van de gelovige die lijdt en toch blijft vertrouwen.
Lijdzaamheid in de Statenvertaling
26 keer, in 25 verzen en 12 bijbelboeken.
Het woord staat 26 keer in de Statenvertaling, in 25 verzen verdeeld over twaalf bijbelboeken, allemaal in het Nieuwe Testament. In 2 Petrus 1:6 staat het twee keer in één vers. De Heere Jezus gebruikt het in Zijn rede over de laatste dingen. Na de aankondiging van vervolging zegt Hij: 'Bezit uw zielen in uw lijdzaamheid' (Lukas 21:19). Wie volhardt, behoudt zijn leven.
Paulus en Jakobus beschrijven lijdzaamheid als iets wat groeit. 'De verdrukking lijdzaamheid werkt' (Romeinen 5:3), en de lijdzaamheid bevinding, en de bevinding hoop. Jakobus zegt bijna hetzelfde: de beproeving van het geloof werkt lijdzaamheid, en die lijdzaamheid moet 'een volmaakt werk' hebben. De kanttekeningen benadrukken dat dit niet vanzelf gaat. Bij ongelovigen brengt lijden juist ongeduld en morren voort; bij de gelovigen werkt God door Zijn Geest.
In de brief aan de Hebreeën is lijdzaamheid nodig om vol te houden tot het einde. 'Want gij hebt lijdzaamheid van node' (Hebreeën 10:36), en de gelovigen moeten 'met lijdzaamheid lopen de loopbaan, die ons voorgesteld is'. In Openbaring is het een kenmerk van de gemeenten die vervolgd worden: 'Hier is de lijdzaamheid der heiligen' (Openbaring 14:12). Paulus noemt God zelfs 'de God der lijdzaamheid en der vertroosting' (Romeinen 15:5).
Verzen met lijdzaamheid
“Bezit uw zielen in uw lijdzaamheid.”
Christus spreekt over vervolging en haat om Zijn Naam. Zijn opdracht is kort: bezit uw zielen in uw lijdzaamheid. Door geduldig te volharden blijft u in het bezit van uw leven.
“En niet alleenlijk dit, maar wij roemen ook in de verdrukkingen, wetende, dat de verdrukking lijdzaamheid werkt;”
Paulus roemt in de verdrukkingen, omdat ze lijdzaamheid werken. Dat is het begin van een keten: lijdzaamheid, bevinding en hoop, die niet beschaamd maakt.
“Doch de lijdzaamheid hebbe een volmaakt werk, opdat gij moogt volmaakt zijn en geheel oprecht, in geen ding gebrekkelijk.”
De lijdzaamheid moet een volmaakt werk hebben. Jakobus vraagt de gelovigen het volhouden niet halverwege op te geven, opdat zij volmaakt en geheel oprecht zouden zijn.
“Daarom dan ook, alzo wij zo groot een wolk der getuigen rondom ons hebben liggende, laat ons afleggen allen last, en de zonde, die ons lichtelijk omringt, en laat ons met lijdzaamheid lopen de loopbaan, die ons voorgesteld is;”
Het leven van het geloof is een loopbaan. Na de wolk van getuigen uit Hebreeën 11 roept de schrijver op om met lijdzaamheid te lopen, en het oog te houden op Jezus.
Bijbelteksten uit de Statenvertaling.
Wat de kanttekeningen zeggen
Bij Kolossenzen 1:11
lijdzaamheid. De lijdzaamheid ziet op de grootte der verdrukking, die zij lijdzaam verdraagt; de lankmoedigheid op de langdurigheid derzelve, waardoor zij onder dezelve niet bezwijkt, noch zichzelven wreekt, al is zulks somwijlen in haar macht. Zie Isa 30:15; Lam 3:25.
De kanttekening legt het verschil uit met lankmoedigheid. Lijdzaamheid ziet op de grootte van de verdrukking die geduldig gedragen wordt; lankmoedigheid op de lange duur ervan, zodat iemand niet bezwijkt en zich niet wreekt, ook als hij dat zou kunnen.
Bij Romeinen 5:3
lijdzaamheid werkt;. Niet dat de verdrukking dat doet door hare natuur, maar omdat Christus de gelovigen door Zijnen Geest daartegen sterkt; Joh 16:33 ; Rom 8:37 .
Volgens de vertalers werkt de verdrukking geen lijdzaamheid uit zichzelf. Het komt doordat Christus de gelovigen door Zijn Geest sterkt tegen de verdrukking. Lijdzaamheid is dus een gave, geen karaktertrek die een mens zelf opbrengt.
Uit de Kanttekeningen bij de Statenvertaling (1637).
Uit de grondtekst
ὑπομονή hupomone (Grieks, G5281)
Het Griekse hupomone komt volgens het Strong's-lexicon van hupomeno, samengesteld uit hupo, onder, en meno, blijven. Het betekent standvastigheid en volharding, een geduld dat blijft hopen. De Statenvertaling geeft het op deze plaatsen weer met lijdzaamheid.
Onder meer in Lukas 21:19, Romeinen 5:3, Jakobus 1:3 en Hebreeën 12:1. Woordstudie bij G5281 (na inloggen).
Verwante woorden
- lankmoedig: Volgens de kanttekening bij Kolossenzen 1:11 ziet lankmoedigheid op de duur, lijdzaamheid op de zwaarte van het lijden.
- lijdzaam: Het bijvoeglijk naamwoord: verdragend zonder morren. De kanttekening bij Hebreeën 12:1 zegt dat de getuigen lijdzaam volhard hebben.
- verdraagzaamheid: In Jakobus 5:11 spreekt de Statenvertaling van de verdraagzaamheid van Job.
- bevinding: Wat de lijdzaamheid volgens Romeinen 5:4 voortbrengt: ervaring van Gods hulp en trouw.
- geduld: Het gewone woord van nu, dat de betekenis ongeveer weergeeft maar het lijden minder benadrukt.
Bronnen
- Woordenboek der Nederlandsche Taal (Instituut voor de Nederlandse Taal), artikel M037222. De betekenis staat hierboven in eigen woorden.
- Woordenboek der Nederlandsche Taal (Instituut voor de Nederlandse Taal), artikel M037223. De betekenis staat hierboven in eigen woorden.
- Kanttekeningen bij de Statenvertaling (1637), bij Romeinen 5:3, Kolossenzen 1:11, Jakobus 1:3 en Hebreeën 12:1
- Strong's-lexicon: G5281
- Telling en verzen: de Statenvertaling zoals die op BijbelAssistent staat.