Ga naar hoofdinhoud

Zondag 36: Derde gebod

Schriftbewijzen: Exodus 20:7, Leviticus 24:15-16

Vraag 99: Wat wil God in het derde gebod?

Dat wij niet alleen met vloeken of met valsen eed, maar ook met onnodig zweren den Naam Gods niet lasteren noch misbruiken, noch door ons stilzwijgen en toezien ons aan zulke verschrikkelijke zonden deelachtig maken. En in somma, dat wij den heiligen Naam Gods niet anders dan met vreze en eerbiedigheid gebruiken, opdat Hij door ons recht beleden, aangeroepen en in al onze woorden en werken geprezen worde.

Schriftbewijzen: Leviticus 24:15-16, Leviticus 19:12, Mattheus 5:37, Jakobus 5:12, Leviticus 5:1, Psalmen 99:3, Jeremia 4:2, Jesaja 45:23, Jakobus 5:16, 1 Timotheus 2:8, Kolossenzen 3:17, Romeinen 2:24

Vraag 100: Is het dan zo grote zonde, Gods Naam met zweren en vloeken te lasteren, dat God Zich ook over diegenen vertoornt, die, zoveel als hun mogelijk is, het vloeken en bij den Naam Gods zweren niet helpen weren en verbieden?

Ja gewisselijk; want er is geen grotere zonde, noch die God meer vertoornt, dan de lastering Zijns Naams. Waarom Hij die ook met den dood te straffen bevolen heeft.

Schriftbewijzen: Leviticus 5:1, Leviticus 24:15-16

Antwoord:

Dat wij niet alleen met vloeken of met valsen eed, maar ook met onnodig zweren den Naam Gods niet lasteren noch misbruiken, noch door ons stilzwijgen en toezien ons aan zulke verschrikkelijke zonden deelachtig maken. En in somma, dat wij den heiligen Naam Gods niet anders dan met vreze en eerbiedigheid gebruiken, opdat Hij door ons recht beleden, aangeroepen en in al onze woorden en werken geprezen worde.

Antwoord:

Ja gewisselijk; want er is geen grotere zonde, noch die God meer vertoornt, dan de lastering Zijns Naams. Waarom Hij die ook met den dood te straffen bevolen heeft.

Zondag 36 uitgelegd: wat is het derde gebod?

Zondag 36 van de Heidelbergse Catechismus (HC zondag 36, vraag 99 en 100) legt het derde gebod uit. In de Statenvertaling luidt het: "Gij zult den Naam des HEEREN uws Gods niet ijdellijk gebruiken; want de HEERE zal niet onschuldig houden, die Zijn Naam ijdellijk gebruikt" (Exodus 20:7). IJdellijk betekent: zonder reden, lichtvaardig, als een leeg woord. In de rooms-katholieke en lutherse telling heet dit het tweede gebod; de tekst is dezelfde.

Vraag 99 maakt het gebod breed. Het gaat om vloeken en de valse eed, en ook om onnodig zweren, en zelfs om zwijgend toezien wanneer anderen Gods Naam misbruiken. Daartegenover staat de positieve kant: Gods Naam alleen gebruiken met vreze en eerbiedigheid, "opdat Hij door ons recht beleden, aangeroepen en in al onze woorden en werken geprezen worde". Leviticus 19:12 zegt het zo: "Gij zult niet valselijk bij Mijn Naam zweren; want gij zoudt den Naam uws Gods ontheiligen".

Vraag 100 vraagt of het werkelijk zo ernstig is, ook voor wie het vloeken van anderen laat passeren. Het antwoord noemt de lastering van Gods Naam de zonde die God het meest vertoornt, en wijst op Leviticus 24, waar daar in Israël de doodstraf op stond. Voor vandaag raakt het gebod ook het gebruik van Gods Naam als stopwoord of krachtterm. Zondag 37 bouwt hierop voort met de vraag wanneer een eed bij Gods Naam wel geoorloofd is.

Vragen over zondag 36

Wat is het derde gebod?

Het derde gebod luidt in de Statenvertaling: "Gij zult den Naam des HEEREN uws Gods niet ijdellijk gebruiken" (Exodus 20:7). Volgens zondag 36 van de Heidelbergse Catechismus verbiedt het vloeken, de valse eed en onnodig zweren, en vraagt het Gods Naam alleen met eerbied te gebruiken, zodat Hij in woorden en werken geprezen wordt.

Waarom heet het derde gebod in sommige kerken het tweede gebod?

Dat komt door de telling. De gereformeerde telling, die de Heidelbergse Catechismus volgt, maakt van het verbod op beelden een eigen gebod, zodat het gebod over Gods Naam het derde is, ook geschreven als het 3e gebod. De rooms-katholieke en de lutherse telling voegen de eerste twee samen en noemen het het tweede gebod.