Ga naar hoofdinhoud

Zondag 37: De eed

Schriftbewijzen: Mattheus 5:37, Jakobus 5:12

Vraag 101: Maar mag men ook godzaliglijk bij den Naam Gods een eed zweren?

Ja; wanneer het de overheid van haar onderdanen, of ook de nood vordert, om daardoor trouw en waarheid te bevestigen, en dat tot Gods ere en des naasten heil. Want zulk eedzweren is in Gods Woord gegrond, en daarom ook van de heiligen in het Oude en Nieuwe Testament recht gebruikt geweest.

Schriftbewijzen: Deuteronomium 6:13, Deuteronomium 10:20, Jesaja 48:1, Hebreeen 6:16, Genesis 21:24, Genesis 31:53-54, Jozua 9:15, 1 Samuel 24:22, 2 Samuel 3:35, 1 Koningen 1:28-30, Romeinen 1:9, 2 Korinthe 1:23

Vraag 102: Mag men ook bij de heiligen of bij andere schepselen een eed zweren?

Neen; want een rechte eed is een aanroeping Gods, dat Hij, als de enige Kenner der harten, der waarheid getuigenis wil geven, en mij straffen zo ik valselijk zweere; welke eer aan geen schepsel toekomt.

Schriftbewijzen: 2 Korinthe 1:23, Mattheus 5:34-36, Jakobus 5:12

Antwoord:

Ja; wanneer het de overheid van haar onderdanen, of ook de nood vordert, om daardoor trouw en waarheid te bevestigen, en dat tot Gods ere en des naasten heil. Want zulk eedzweren is in Gods Woord gegrond, en daarom ook van de heiligen in het Oude en Nieuwe Testament recht gebruikt geweest.

Antwoord:

Neen; want een rechte eed is een aanroeping Gods, dat Hij, als de enige Kenner der harten, der waarheid getuigenis wil geven, en mij straffen zo ik valselijk zweere; welke eer aan geen schepsel toekomt.

Zondag 37 uitgelegd: mag een christen een eed zweren?

Zondag 37 van de Heidelbergse Catechismus (HC zondag 37, vraag 101 en 102) gaat over de eed en hoort bij het derde gebod van zondag 36. Vraag 101 vraagt of een christen bij de Naam van God een eed mag zweren. Het antwoord is ja, wanneer de overheid het van haar onderdanen vraagt of wanneer de nood het vordert, "om daardoor trouw en waarheid te bevestigen, en dat tot Gods ere en des naasten heil".

Dat lijkt te botsen met de Bergrede, waar de Heere Jezus zegt: "Maar Ik zeg u: Zweert ganselijk niet" (Mattheüs 5:34), en met Jakobus 5:12. De catechismus leest die woorden als een verbod op het lichtvaardige zweren in het dagelijks spreken, waar het gewone ja en nee moet volstaan (Mattheüs 5:37). De eed voor de overheid ziet zij als in Gods Woord gegrond: Deuteronomium 6:13 zegt "gij zult bij Zijn Naam zweren", en Hebreeën 6:16 noemt de eed "een einde van alle tegenspreken". Over deze lezing wordt binnen de kerken verschillend gedacht; doopsgezinden weigeren van oudsher elke eed.

Vraag 102 sluit het zweren bij heiligen of andere schepselen uit. Een rechte eed is een aanroeping van God als de enige Kenner der harten, die de waarheid bevestigt en de meinedige straft; die eer komt aan geen schepsel toe. In Nederland is daar in de praktijk ruimte voor: wie in een rechtszaal of bij een beëdiging de eed niet wil afleggen, kan in plaats daarvan de belofte doen.

Vragen over zondag 37

Wat zegt zondag 37 van de Heidelbergse Catechismus over de eed?

Zondag 37 (vraag 101 en 102) zegt dat een christen bij Gods Naam een eed mag zweren als de overheid dat vraagt of de nood het vordert, om trouw en waarheid te bevestigen. Zweren bij heiligen of andere schepselen mag niet, want een eed roept God aan als de enige Kenner der harten, en die eer komt Hem alleen toe.

Mag een christen een eed afleggen volgens de Bijbel?

Daarover wordt verschillend gedacht. De Heidelbergse Catechismus zegt ja, voor de overheid en in nood, met een beroep op Deuteronomium 6:13 en Hebreeën 6:16. Doopsgezinden lezen Mattheüs 5:34 en Jakobus 5:12 als een verbod op elke eed. In Nederland kunt u in plaats van de eed ook de belofte afleggen.