Henoch in de Bijbel
Chanoch (חֲנוֹךְ, Hebreeuws) of Enoch (Grieks) - “Waarschijnlijk ingewijd of toegewijd”
Wie was Henoch?
Henoch was de zoon van Jered en de vader van Methusalem (in de Statenvertaling Methusalach), de zevende in de lijn van Adam via Set. Genesis 5:24 zegt dat hij met God wandelde en er niet meer was, want God nam hem weg. Volgens Hebreeën 11:5 zag hij de dood niet.
Henoch komt in het Oude Testament alleen voor in twee geslachtsregisters: Genesis 5:18-24 en 1 Kronieken 1:3. Toch maken die zeven verzen in Genesis hem tot een bekende naam uit de tijd vóór de zondvloed. Genesis 5 is een lange, gelijkmatige lijst van Adam tot Noach. Bij iedere aartsvader van Adam tot Lamech staat hoe oud hij was toen hij een zoon kreeg, hoe lang hij daarna leefde en hoeveel dagen hij in totaal had, gevolgd door de vaste slotwoorden "en hij stierf". Bij Henoch breekt dat patroon. Twee keer staat er dat hij met God wandelde, en zijn verhaal eindigt met "en hij was niet meer; want God nam hem weg" (Genesis 5:24). In het Nieuwe Testament spelt de Statenvertaling de naam Enoch. Lukas noemt hem in het geslachtsregister van Jezus (Lukas 3:37). Hebreeën 11:5 legt uit dat hij door het geloof is weggenomen, "opdat hij den dood niet zou zien". En Judas noemt hem "de zevende van Adam" en haalt een profetie van hem aan over het oordeel dat komt (Judas 1:14-15). Henoch is niet te verwarren met zijn naamgenoot uit Genesis 4:17, de zoon van Kaïn, naar wie Kaïn een stad noemde. In het Hebreeuws is dat dezelfde naam, en de twee lijnen staan vlak na elkaar: de lijn van Kaïn in Genesis 4 en de lijn van Set (in de Statenvertaling Seth) in Genesis 5. Ook een zoon van Midian heet in de Statenvertaling Henoch (Genesis 25:4), en een zoon van Ruben draagt dezelfde Hebreeuwse naam, gespeld als Hanoch (Genesis 46:9). Ten slotte draagt een buitenbijbels geschrift zijn naam: het boek Henoch. Het is eeuwen na de tijd van Genesis geschreven en behoort niet tot de canon van de Schrift; wat wij over Henoch zelf weten, komt uit de Bijbel.
Historische context
Henoch hoort bij de oergeschiedenis, de tijd tussen de schepping en de zondvloed. Daar is geen jaartal aan te hangen. Genesis geeft wel leeftijden, en wie de getallen van Genesis 5 aaneensluitend leest, ziet dat Adam nog ruim driehonderd jaar leefde na de geboorte van Henoch, en dat Henoch werd weggenomen bijna zeventig jaar vóór de geboorte van Noach. Sommige uitleggers menen dat het register niet elke generatie noemt; dan kloppen zulke optellingen niet. De tekst zelf rekent geen totaal uit. De familielijn is helder. Set kreeg Enos, en in diens dagen "begon men den naam des HEEREN aan te roepen" (Genesis 4:26). Na Enos volgen Kenan, Mahalal-el en Jered. Jered was honderdtweeënzestig jaar toen Henoch geboren werd (Genesis 5:18). Henoch kreeg op zijn vijfenzestigste Methusalem, en via Methusalem en Lamech loopt de lijn naar Noach (Genesis 5:21-29). 1 Kronieken 1:1-3 herhaalt de rij in het kort: "Adam, Seth, Enos, Kenan, Mahalal-el, Jered, Henoch, Methusalah, Lamech". Daartegenover staat de lijn van Kaïn in Genesis 4. Daar is Henoch de zoon van Kaïn, naar wie een stad genoemd werd (Genesis 4:17). De zevende in die lijn is Lamech, die zijn vrouwen toezong dat hij een man had doodgeslagen en dat hij "zeventigmaal zevenmaal" gewroken zou worden (Genesis 4:23-24). Judas noemt de Henoch uit de lijn van Set uitdrukkelijk "de zevende van Adam" (Judas 1:14). Veel uitleggers zien in die twee zevenden een bewuste tegenstelling: de een roemt in wraak, de ander wandelt met God. De wereld waarin Henoch leefde, werd steeds donkerder. Genesis 6:5 zegt dat God zag "dat de boosheid des mensen menigvuldig was op de aarde". De profetie die Judas aanhaalt, past bij die tijd: een aankondiging van gericht "tegen allen" en over "al de harde woorden, die de goddeloze zondaars tegen Hem gesproken hebben" (Judas 1:15). Over het boek Henoch: dat is een joods geschrift, grotendeels uit de eeuwen vóór Christus, uit verschillende delen samengesteld. De oudste delen worden doorgaans in de derde eeuw voor Christus gedateerd, het jongste deel (de Gelijkenissen) mogelijk pas rond het begin van onze jaartelling. Aramese fragmenten zijn bij Qumran gevonden; de volledige tekst is alleen in het Ethiopisch (Ge'ez) bewaard gebleven.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Volhardend in de omgang met God: hij wandelde driehonderd jaar met Hem (Genesis 5:22)
- Gelovig: hij behaagde God door het geloof (Hebreeën 11:5)
- Trouw in het gewone leven: zijn wandel met God ging samen met het opvoeden van zonen en dochters (Genesis 5:22)
- Vrijmoedig: hij sprak Gods oordeel uit over de goddelozen van zijn tijd (Judas 1:14-15)
Theologische betekenis
De uitdrukking wandelen met God is in Genesis zeldzaam. Behalve van Henoch wordt zij alleen van Noach gezegd: "Noach wandelde met God" (Genesis 6:9). Het beeld is dat van twee die samen dezelfde weg gaan. Amos vraagt: "Zullen twee te zamen wandelen, tenzij dat zij bijeengekomen zijn?" (Amos 3:3). Wandelen met God veronderstelt dus verzoening en overeenstemming, en het is iets wat dagelijks doorgaat. Micha 6:8 vat later samen wat de HEERE van de mens vraagt: recht doen, weldadigheid liefhebben "en ootmoediglijk te wandelen met uw God". Hebreeën 11:5 zegt dat Henoch voor zijn wegneming getuigenis had "dat hij Gode behaagde". Die woorden sluiten aan bij de Griekse vertaling van Genesis 5:24 (de Septuaginta), die op die plaats niet van wandelen spreekt, maar zegt dat Henoch God behaagde. De schrijver van Hebreeën trekt er direct de les uit: "Maar zonder geloof is het onmogelijk Gode te behagen" (Hebreeën 11:6). Henochs wandel was dus geen eigen verdienste, maar de vrucht van geloof in God, die is en die beloont wie Hem zoeken. Zijn wegneming staat midden in een hoofdstuk waarin acht keer "en hij stierf" klinkt. Na de val was de dood het vaste einde van ieder leven, zoals God had gezegd. Dat God Henoch wegnam, is een vroeg teken in de Schrift dat de dood niet het laatste woord heeft. Bij Elia gebeurt later iets vergelijkbaars (2 Koningen 2:11). Veel uitleggers zien in beide een voorafschaduwing van wat Paulus over de wederkomst schrijft: wie dan nog leeft, zal "opgenomen worden in de wolken, den Heere tegemoet" (1 Thessalonicenzen 4:17). Dat is een uitleg die de Schrift toelaat, maar Genesis zelf zegt niet waarheen God Henoch nam. De profetie in Judas 1:14-15 laat zien dat de verwachting van Gods komst tot oordeel oud is. Al vóór de zondvloed werd aangekondigd dat de Heere komt met Zijn heiligen. Judas past dat toe op de dwaalleraars van zijn eigen tijd. Omdat Judas deze woorden in de Schrift opneemt, getuigt de Bijbel zelf dat Henoch zo geprofeteerd heeft. Dat betekent niet dat het boek Henoch als geheel gezag heeft: ook Paulus citeert heidense dichters (Handelingen 17:28, Titus 1:12) zonder hun werken tot Schrift te maken.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Chanoch (חֲנוֹךְ, Hebreeuws) of Enoch (Grieks)
Betekenis
Waarschijnlijk ingewijd of toegewijd
Betekenis van de naam Henoch: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen
Sleutelmomenten
Geboren als zoon van Jered
Jered was honderdtweeënzestig jaar toen hij Henoch kreeg. Henoch is daarmee de zevende in de lijn van Adam via Set, zoals Judas later ook zegt.
Genesis 5:18
Vader van Methusalem
Op zijn vijfenzestigste kreeg Henoch zijn zoon Methusalem, die later de hoogste leeftijd van het hele register zou bereiken.
Genesis 5:21
Driehonderd jaar wandelen met God
Na de geboorte van Methusalem wandelde Henoch driehonderd jaar met God. In dezelfde zin staat dat hij zonen en dochters kreeg: zijn omgang met God speelde zich af midden in het gewone leven.
Genesis 5:22
Profetie over het oordeel
Judas haalt aan dat Henoch profeteerde dat de Heere komt met Zijn vele duizenden heiligen om gericht te houden over de goddelozen. Genesis zelf vermeldt deze profetie niet.
Judas 1:14-15
Driehonderdvijfenzestig jaar
Al de dagen van Henoch waren driehonderdvijfenzestig jaar. Waar bij de anderen volgt dat zij stierven, ontbreken die woorden hier.
Genesis 5:23
God nam hem weg
Henoch wandelde met God, en hij was niet meer, want God nam hem weg. Hij is samen met Elia de enige van wie de Bijbel zegt dat hij werd weggenomen zonder te sterven.
Genesis 5:24
Getuige van het geloof
Hebreeën 11 zegt dat hij door het geloof werd weggenomen; God nam hem weg. Vóór zijn wegneming had hij getuigenis dat hij God behaagde. Het volgende vers legt uit dat dit zonder geloof onmogelijk is.
Hebreeën 11:5
In het geslachtsregister van Jezus
Lukas loopt de lijn van Jezus terug tot Adam en noemt onderweg Enoch, tussen Mathusala en Jared.
Lukas 3:37
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Henoch beter te begrijpen.
Genesis 5:21
“En Henoch leefde vijf en zestig jaren, en hij gewon Methusalach.”
Henoch wordt ingevoerd met de vaste formule van het register. Zijn zoon heet in de Statenvertaling Methusalach; de gangbare spelling is Methusalem.
Genesis 5:22
“En Henoch wandelde met God, nadat hij Methusalach gewonnen had, driehonderd jaren; en hij gewon zonen en dochteren.”
Waar bij de anderen staat dat zij leefden, staat bij Henoch dat hij met God wandelde, driehonderd jaar lang en midden in zijn gezin.
Genesis 5:23
“Zo waren al de dagen van Henoch driehonderd vijf en zestig jaren.”
De optelling van zijn jaren, zonder de woorden "en hij stierf" die bij de anderen van Adam tot Lamech volgen.
Genesis 5:24
“Henoch dan wandelde met God; en hij was niet meer; want God nam hem weg.”
Het kernvers over Henoch: zijn leven eindigt niet met de dood maar met Gods wegnemen.
Hebreeën 11:5
“Door het geloof is Enoch weggenomen geweest, opdat hij den dood niet zou zien; en hij werd niet gevonden, daarom dat hem God weggenomen had; want voor zijn wegneming heeft hij getuigenis gehad, dat hij Gode behaagde.”
Het Nieuwe Testament bevestigt dat Henoch de dood niet zag en noemt het geloof als de bron van zijn wandel.
Hebreeën 11:6
“Maar zonder geloof is het onmogelijk Gode te behagen. Want die tot God komt, moet geloven, dat Hij is, en een Beloner is dergenen, die Hem zoeken.”
De les die Hebreeën uit Henoch trekt: God behagen kan alleen door het geloof.
Judas 1:14
“En van dezen heeft ook Enoch, de zevende van Adam, geprofeteerd, zeggende: Ziet, de Heere is gekomen met Zijn vele duizenden heiligen;”
Judas noemt Henoch de zevende van Adam en haalt een profetie van hem aan. Deze woorden lijken sterk op een zin uit het buitenbijbelse boek Henoch.
Judas 1:15
“Om gericht te houden tegen allen, en te straffen alle goddelozen onder hen, vanwege al hun goddeloze werken, die zij goddelooslijk gedaan hebben, en vanwege al de harde woorden, die de goddeloze zondaars tegen Hem gesproken hebben.”
Het vervolg van de profetie: de Heere komt om te oordelen over goddeloze daden en woorden.
Tijdperiode
Oergeschiedenis (vóór de zondvloed)
Henoch leefde in de tijd van het Oude Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
Henoch leert ons dat geloof een weg is en geen moment. Er staat niet dat hij één keer iets groots voor God deed, maar dat hij driehonderd jaar met Hem wandelde. Dat is de vorm van het christelijke leven: dag na dag, stap na stap, met God rekenen in het gewone. Paulus schrijft het zo: "Gelijk gij dan Christus Jezus, den Heere, hebt aangenomen, wandelt alzo in Hem" (Kolossenzen 2:6). Hij laat ook zien dat een leven met God niet buiten het gewone leven om gaat. In dezelfde zin waarin staat dat Henoch met God wandelde, staat dat hij zonen en dochters kreeg (Genesis 5:22). Opvoeden, werken en zorgen voor een gezin zijn geen hindernis voor de omgang met God, maar de plek waar die zich afspeelt. Henoch leefde in een tijd die steeds verder van God afdreef, en hij zweeg daar niet over. Volgens Judas sprak hij over het oordeel dat komt (Judas 1:14-15). Wandelen met God betekent soms tegen de stroom in gaan, ook met woorden. Ten slotte geeft Henoch hoop. In een hoofdstuk waarin de dood telkens terugkeert, staat één leven dat anders eindigt. Wij zullen, tenzij Christus eerder terugkomt, wel sterven. Maar wie in Hem gelooft, weet dat de dood niet het laatste woord heeft. Jezus zegt: "die in Mij gelooft zal leven, al ware hij ook gestorven" (Johannes 11:25).
Veelgestelde vragen over Henoch
Wie was Henoch in de Bijbel?
Wat betekent de naam Henoch?
Waar staat Henoch in de Bijbel?
Is Henoch dezelfde als Enoch?
Wat betekent "Henoch wandelde met God"?
Is Henoch gestorven?
Hoe oud werd Henoch?
Wat is het boek Henoch?
Staat het boek Henoch in de Bijbel?
Waarom citeert Judas het boek Henoch?
Is Henoch dezelfde als de zoon van Kaïn?
Wat kunnen wij leren van Henoch?
Stel een vraag over Henoch
Wilt u meer weten over Henoch? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over HenochVerdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Henoch in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Henoch.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Henoch in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Henoch.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Henoch aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.