Abel in de Bijbel
Hevel (הֶבֶל, Hebreeuws) of Abel (Grieks) - “Waarschijnlijk ademtocht of damp”
Wie was Abel?
Abel was de tweede zoon van Adam en Eva en werd schaapherder. Hij bracht de HEERE een offer van de eerstelingen van zijn kudde, dat God aanzag, en werd daarna door zijn broer Kaïn in het veld gedood (Genesis 4:2-8). Hij is de eerste mens die in de Bijbel sterft.
Abel staat aan het begin van de Bijbel, in Genesis 4, en zijn verhaal beslaat maar enkele verzen. Hij werd geboren als tweede zoon van Adam en Eva, na Kaïn, en werd schaapherder. In het Oude Testament spelt de Statenvertaling zijn naam als Habel: "En zij voer voort te baren zijn broeder Habel; en Habel werd een schaapherder, en Kain werd een landbouwer" (Genesis 4:2). In het Nieuwe Testament staat de Griekse vorm Abel. Van Abel wordt geen enkel woord opgetekend. Wat de Bijbel van hem vertelt, is wat hij deed en wat God over hem zei. Hij bracht een offer van de eerstgeborenen van zijn schapen en van hun vet, "En de HEERE zag Habel en zijn offer aan" (Genesis 4:4). Daarop volgde de eerste moord: Kaïn sloeg hem in het veld dood. God sprak tot Kaïn dat de stem van het bloed van zijn broer tot Hem riep van de aardbodem (Genesis 4:10). Later gaf Eva haar derde zoon de naam Set, omdat God haar volgens haar eigen woorden een ander zaad gegeven had "voor Habel; want Kain heeft hem doodgeslagen" (Genesis 4:25). Daarmee is Abel geen bijfiguur. Jezus noemt hem rechtvaardig en laat met hem de rij beginnen van het onschuldig vergoten bloed (Mattheüs 23:35, Lukas 11:50-51). Hebreeën 11:4 zet hem als eerste in de rij van de geloofsgetuigen, en Hebreeën 12:24 stelt zijn bloed tegenover het bloed van Christus. Zijn naam is in het Hebreeuws Hevel, het woord voor ademtocht of damp. Hetzelfde woord wordt in Prediker vertaald als ijdelheid: "Ijdelheid der ijdelheden, zegt de prediker" (Prediker 1:2). Het verhaal van de broedermoord staat uitvoeriger bij Kaïn. Abel is niet te verwarren met plaatsnamen die met Abel beginnen, zoals Abel-mehola, de woonplaats van Elisa (1 Koningen 19:16), en Abel Beth-Maacha (2 Samuël 20:15). In het Hebreeuws bevatten die namen een ander woord, dat waarschijnlijk weide betekent.
Historische context
Abel hoort bij de oergeschiedenis van Genesis 1 tot 11, de tijd tussen de schepping en de zondvloed. Die periode laat zich niet met jaartallen dateren, en buiten de Bijbel bestaan er geen bronnen over Abel. Wat wij weten, komt uit Genesis 4 en de verwijzingen in het Nieuwe Testament. Het verhaal speelt buiten de hof van Eden. Na de val zond God de mens weg "uit den hof van Eden, om den aardbodem te bouwen, waaruit hij genomen was" (Genesis 3:23). Het aardrijk was om de mens vervloekt (Genesis 3:17) en gaf zijn opbrengst alleen met moeite. In die wereld werden Kaïn en Abel geboren. Kaïn ging verder in het werk van zijn vader als landbouwer; Abel hoedde schapen. Dat zijn de twee bestaansvormen die het hele Oude Testament door naast elkaar blijven bestaan, de akkerbouw en de veeteelt. Genesis zegt niet hoe het offer gebracht werd, en ook niet of God het had voorgeschreven. Het Hebreeuwse woord voor het offer van beide broers is hetzelfde (minchah, gave of offergave). Het verschil zit in wat er gebracht werd en door wie. Kaïn bracht "van de vrucht des lands"; Abel bracht "van de eerstgeborenen zijner schapen, en van hun vet" (Genesis 4:3-4). In de latere wet van Mozes zijn de eerstgeborenen en het vet nadrukkelijk het deel van de HEERE: "Heilig Mij alle eerstgeborenen" (Exodus 13:2) en "alle vet zal des HEEREN zijn" (Leviticus 3:16). Abel gaf dus het eerste en beste. Dat is een uitleg vanuit de rest van de Schrift; Genesis 4 legt het verschil zelf niet uit. De moord gebeurde toen de broers in het veld waren (Genesis 4:8). Daarna woonde Kaïn in het land Nod, "ten oosten van Eden" (Genesis 4:16). De Bijbel noemt geen nageslacht van Abel; dat Eva Set een ander zaad voor Habel noemt (Genesis 4:25), wijst erop dat hij geen kinderen had. Na zijn dood werd Set geboren; toen was Adam honderd en dertig jaar oud (Genesis 5:3). Abel stierf dus vóór dat moment, maar zijn leeftijd noemt de Bijbel niet. Genesis 4 vertelt hoe snel de zonde na de val om zich heen greep: van ongehoorzaamheid in de hof tot doodslag in het eerste gezin. Wat bij Abel al zichtbaar werd, dat God vergoten bloed niet ongestraft laat, maakte God later in de tijd van Noach tot een uitdrukkelijke regel: Hij zou het bloed van de mens eisen, ook "van de hand eens iegelijken zijns broeders" (Genesis 9:5), "want God heeft den mens naar Zijn beeld gemaakt" (Genesis 9:6).
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Gelovig: zijn offer was een daad van geloof (Hebreeën 11:4)
- Gaf het eerste en beste: van de eerstgeborenen van zijn kudde en van hun vet (Genesis 4:4)
- Rechtvaardig: zo noemt Jezus hem, en Johannes noemt zijn werken rechtvaardig (Mattheüs 23:35, 1 Johannes 3:12)
Theologische betekenis
De Schrift legt zelf uit waarom Abels offer werd aangenomen: "Door het geloof heeft Abel een meerdere offerande Gode geofferd dan Kain" (Hebreeën 11:4). Het verschil zat niet in de eerste plaats in het soort offer, maar in het hart van de offeraar. Genesis zegt het in die volgorde: de HEERE zag Habel en zijn offer aan (Genesis 4:4). Eerst de persoon, dan de gave. Dat sluit aan bij wat Hebreeën 11:6 zegt, dat het zonder geloof onmogelijk is Gode te behagen. Gereformeerde uitleggers verbinden dat geloof met de belofte van het Zaad van de vrouw (Genesis 3:15), al noemt Genesis 4 die belofte niet. Direct na Abel noemt Hebreeën 11:5 Henoch als geloofsgetuige: de Henoch van Genesis 5, niet de zoon van Kaïn (Genesis 4:17). Uitleggers verschillen over de vraag of het dierlijke offer zelf betekenis had. Sommigen zien in het bloedige offer van Abel een vroege aanwijzing dat de zonde alleen door bloed verzoend wordt, en denken terug aan de rokken van vellen in Genesis 3:21. Anderen wijzen erop dat de wet van Mozes ook graanoffers kende en dat Genesis 4 het verschil niet bij het materiaal legt. Wat vaststaat, is dat Abel het eerste en beste gaf, en dat hij dat deed in geloof. Het tweede thema is het rechtvaardige bloed. Abel stierf niet om een misdaad. Johannes noemt de reden waarom Kaïn hem doodde: "Omdat zijn werken boos waren, en van zijn broeder rechtvaardig" (1 Johannes 3:12). Daarmee begint in Genesis 4 de lijn die Jezus samenvat in Mattheüs 23:35, van het bloed van de rechtvaardige Abel tot het bloed van Zacharia. Veel uitleggers zien daarin de eerste en de laatste moord op een rechtvaardige in de volgorde van de Hebreeuwse Bijbel (vergelijk 2 Kronieken 24:20-21), al blijft de precieze identificatie van Zacharia een uitlegvraag. De kerk noemt Abel daarom vaak de eerste martelaar. Het derde thema is het spreken. Abels bloed riep tot God van de aardbodem (Genesis 4:10). Hebreeën 11:4 zegt dat hij door het geloof nog spreekt, en Hebreeën 12:24 noemt het bloed van Jezus "het bloed der besprenging, dat betere dingen spreekt dan Abel." Abels bloed riep om gerechtigheid; het bloed van Christus spreekt van verzoening. Zo wijst de eerste rechtvaardige die onschuldig stierf vooruit naar de Rechtvaardige die voor onrechtvaardigen stierf (1 Petrus 3:18). Ook de naam draagt een boodschap. Hevel betekent ademtocht, en Psalm 144:4 gebruikt hetzelfde woord: "De mens is der ijdelheid gelijk." Abels leven was zo vluchtig als een zucht, maar God liet het niet verloren gaan.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Hevel (הֶבֶל, Hebreeuws) of Abel (Grieks)
Betekenis
Waarschijnlijk ademtocht of damp
Betekenis van de naam Abel: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen
Sleutelmomenten
Geboren als tweede zoon
Eva baart na Kaïn een tweede zoon, die de Statenvertaling Habel noemt. Hij wordt schaapherder, zijn broer landbouwer.
Genesis 4:1-2
Het offer van de eerstelingen
Beide broers brengen de HEERE een offer. Abel brengt van de eerstgeborenen van zijn schapen en van hun vet, en de HEERE ziet hem en zijn offer aan.
Genesis 4:3-4
Gedood in het veld
Kaïn spreekt met zijn broer en slaat hem dood toen zij in het veld waren. Het is de eerste dood die de Bijbel beschrijft.
Genesis 4:8
Het bloed roept van de aardbodem
God vraagt Kaïn waar zijn broer is. Kaïn ontwijkt de vraag, maar God zegt dat de stem van Abels bloed tot Hem roept, en vervloekt Kaïn van de aardbodem.
Genesis 4:9-12
Set in de plaats van Abel
Adam en Eva krijgen een derde zoon. Eva noemt hem Set, omdat God haar een ander zaad gaf voor Abel, die door Kaïn gedood was.
Genesis 4:25
Jezus noemt het rechtvaardige bloed
Jezus spreekt over al het rechtvaardige bloed dat op aarde vergoten is, van het bloed van de rechtvaardige Abel af. In Lukas rekent Hij hem bij het bloed van de profeten.
Mattheüs 23:35
Geloofsgetuige in Hebreeën 11
Door het geloof bracht Abel een meerdere offerande dan Kaïn. God gaf getuigenis over zijn gave, en door dat geloof spreekt hij nog, nadat hij gestorven is.
Hebreeën 11:4
Het bloed dat betere dingen spreekt
De brief aan de Hebreeën stelt het bloed van Jezus, de Middelaar van het nieuwe testament, tegenover Abel: dat bloed spreekt betere dingen.
Hebreeën 12:24
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Abel beter te begrijpen.
Genesis 4:2
“En zij voer voort te baren zijn broeder Habel; en Habel werd een schaapherder, en Kain werd een landbouwer.”
De eerste vermelding van Abel. In Genesis spelt de Statenvertaling zijn naam als Habel.
Genesis 4:4
“En Habel bracht ook van de eerstgeborenen zijner schapen, en van hun vet. En de HEERE zag Habel en zijn offer aan;”
Abel gaf het eerste en beste van zijn kudde. God zag eerst de offeraar aan en daarna zijn gave.
Genesis 4:8
“En Kain sprak met zijn broeder Habel; en het geschiedde, als zij in het veld waren, dat Kain tegen zijn broeder Habel opstond, en sloeg hem dood.”
De eerste moord in de Bijbel, gepleegd door een broer, toen zij samen in het veld waren.
Genesis 4:10
“En Hij zeide: Wat hebt gij gedaan? daar is een stem des bloeds van uw broeder, dat tot Mij roept van den aardbodem.”
Abel zwijgt in het verhaal, maar zijn bloed spreekt. God laat het onrecht niet onopgemerkt.
Genesis 4:25
“En Adam bekende wederom zijn huisvrouw, en zij baarde een zoon, en zij noemde zijn naam Seth; want God heeft mij, sprak zij, een ander zaad gezet voor Habel; want Kain heeft hem doodgeslagen.”
Met Set gaat de lijn van de belofte verder die door Abels dood leek afgebroken.
Mattheüs 23:35
“Opdat op u kome al het rechtvaardige bloed, dat vergoten is op de aarde, van het bloed des rechtvaardigen Abels af, tot op het bloed van Zacharia, den zoon van Barachia, welken gij gedood hebt tussen den tempel en het altaar.”
Jezus noemt Abel rechtvaardig en laat met hem de rij van het onschuldig vergoten bloed beginnen.
Hebreeën 11:4
“Door het geloof heeft Abel een meerdere offerande Gode geofferd dan Kain, door hetwelk hij getuigenis bekomen heeft, dat hij rechtvaardig was, alzo God over zijn gave getuigenis gaf; en door hetzelve geloof spreekt hij nog, nadat hij gestorven is.”
De Schrift legt hier uit waarom Abels offer werd aangenomen: het werd in geloof gebracht.
Hebreeën 12:24
“En tot den Middelaar des nieuwen testaments, Jezus, en het bloed der besprenging, dat betere dingen spreekt dan Abel.”
Abels bloed riep om gerechtigheid; het bloed van Christus spreekt van verzoening.
1 Johannes 3:12
“Niet gelijk Kain, die uit den boze was, en zijn broeder doodsloeg; en om wat oorzaak sloeg hij hem dood? Omdat zijn werken boos waren, en van zijn broeder rechtvaardig.”
Johannes noemt de reden van de moord: Abels werken waren rechtvaardig, die van Kaïn boos.
Tijdperiode
Oergeschiedenis (vóór de zondvloed)
Abel leefde in de tijd van het Oude Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
Abel leert ons dat God eerst naar het hart kijkt en dan naar de gave. De HEERE zag Abel en zijn offer aan, en Hebreeën 11:4 zegt dat het geloof het verschil maakte. Ook wij brengen God onze tijd, ons werk en onze gaven. De vraag is niet alleen wat wij geven, maar of wij het in geloof en met overgave doen, met het eerste en beste in plaats van met wat overblijft. Abel laat ook zien dat een kort en stil leven niet tevergeefs is. Er staat geen woord van hem in de Bijbel en zijn leven was zo vluchtig als zijn naam, een ademtocht. Toch zegt de Schrift dat hij nog spreekt. Wie in stilte trouw is, zonder dat iemand het ziet, wordt door God niet vergeten. Verder leert Abel ons dat rechtvaardigheid weerstand kan oproepen. Johannes schrijft dat Kaïn zijn broer doodde omdat diens werken rechtvaardig waren (1 Johannes 3:12), en hij laat er direct op volgen dat wij ons niet moeten verwonderen als de wereld ons haat (1 Johannes 3:13). Dat maakt ons niet bitter, maar nuchter: het goede doen heeft soms een prijs. Tot slot wijst Abel ons naar Christus. Zijn bloed riep om recht, maar het bloed van Jezus spreekt betere dingen (Hebreeën 12:24). Wie onrecht lijdt, mag weten dat God het hoort; en wie schuld heeft, mag weten dat er een bloed is dat niet aanklaagt maar vrijspreekt.
Veelgestelde vragen over Abel
Wie was Abel in de Bijbel?
Wat betekent de naam Abel?
Waar staat Abel in de Bijbel?
Waarom heet Abel in de Statenvertaling Habel?
Waarom was het offer van Abel God welgevallig?
Hoe oud werd Abel en had hij kinderen?
Wat zegt Jezus over Abel?
Was Abel de eerste martelaar?
Wat betekent het dat het bloed van Jezus betere dingen spreekt dan Abel?
Is Abel dezelfde als Abel-mehola of Abel Beth-Maacha?
Wie waren de ouders en broers van Abel?
Wat kunnen wij leren van Abel?
Stel een vraag over Abel
Wilt u meer weten over Abel? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over AbelBijbelverhalen rond Abel
Verdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Abel in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Abel.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Abel in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Abel.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Abel aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.